Het klimaatpanel van de Verenigde Naties, het IPCC, moet fundamentele hervormingen doorvoeren om blunders in rapporten voortaan te vermijden. Tot die conclusie komt een internationale wetenschappelijke commissie die de werkwijze van het IPCC tegen het licht heeft gehouden.

Het onderzoeksrapport werd in New York overhandigd aan de Verenigde Naties door de Nederlander Robbert Dijkgraaf, voorzitter van de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen in Amsterdam.

Climategate
Het IPCC kwam in opspraak in de aanloop naar de klimaattop vorig jaar in Kopenhagen; 'Climategate' was geboren. In een rapport van het IPCC uit 2007 stond foutieve dan wel aangedikte informatie. Zo stelden de klimatologen dat gletsjers in de Himalaya - die een miljoen mensen van water voorzien - in 2035 gesmolten zouden zijn. Maar dat lijkt op z'n vroegst honderden jaren later te zijn. En uiteraard ligt een groot deel van Nederland onder de waterspiegel, maar het IPCC maakte daar wel een enorm gebied van.

Verder kreeg de Indiase IPCC-voorzitter Rajendra Pachauri de kritiek dat hij het smelten van de gletsjers bewust erger heeft voorgesteld, ten gunste van zijn instituut. Dat zou daarmee subsidie hebben gekregen voor onderzoek naar het fenomeen.

Professioneler
De wetenschappers die het IPCC onder de loep hebben genomen, komen allereerst met het advies het bestuur van het klimaatpanel op de schop te nemen. Het bestuur zou permanenter en professioneler moeten worden, en niet meer parttime moeten werken. Bovendien mag de voorzitter met de huidige regels twaalf jaar in functie blijven, en dat is volgens de onderzoekers te lang.

Om nieuwe blunders te voorkomen, moet verder de werkwijze bij het IPCC worden veranderd. De hoeveelheid bewijs voor een bepaalde aanname moet worden aangegeven, en ook moet worden vermeld of er al dan niet overeenstemming is onder de wetenschappers.

Grijze literatuur
Daarnaast gaat het rapport over het IPCC in op het gebruik van zogenoemde grijze literatuur. Dat zijn artikelen die bijvoorbeeld nog niet zijn gepubliceerd of nog niet door collega-wetenschappers worden ondersteund. Op zich is het gebruik van grijze literatuur toegestaan, maar de onderzoekers vinden wel dat de regels daarvoor moeten worden aangescherpt. En dan moeten ze ook worden nageleefd, wat nu niet altijd gebeurt. Verder moet het IPCC beter duidelijk maken aan het publiek dat wetenschappelijk onderzoek altijd onzekerheid met zich meebrengt.

Tot het onderzoek naar het IPCC was opdracht gegeven door de VN, na alle ophef van vorig jaar. Het klimaatpanel werd in 1988 opgericht; er zijn ruim 190 landen bij aangesloten. Het klimaatonderzoek gebeurt in drie werkgroepen, op vrijwillige basis door duizenden wetenschappers.