Haar eerste herinneringen stammen uit de 3 jaar dat ze als kind in Kenia woonde. Nog steeds is het een belangrijke inspiratiebron voor fotografe Viviane Sassen. 'Toen ik terugkwam besefte ik pas wat voor andere wereld Afrika was.' Deel 39 in een serie gesprekken met prominente Nederlanders.

De geur en de sfeer zijn haar altijd bijgebleven. 'Mijn zintuigen worden meer geprikkeld in Afrika.' Achteraf gezien denkt ze ook dat haar fascinatie voor vormen stamt uit die tijd. Sassen (1972) woonde met haar ouders in Kenia naast een opvanghuis voor kinderen met polio.  'Ik had niet het besef dat ze ernstig ziek waren. Maar was wel gefascineerd door hun vormen.'

Ze reist nog regelmatig naar Afrika. Vorig jaar verbleef ze 2 maanden met vriend en zoontje in Tanzania. Daarna reisde ze nog een keer af naar Nairobi, Kaapstad en Senegal. 'In Senegal maakte ik foto’s voor New York Times Magazine. Een vrije opdracht.'

Commercieel
Viviane Sassen doet ook commercieel werk, om zo min mogelijk afhankelijk te zijn van subsidies. De kaalslag binnen de kunst- en cultuurwereld - vanwege de bezuinigingen die zijn aangekondigd door het kabinet – raakt haar niet zo sterk.

Subsidie ontvangt ze alleen af en toe van de Mondriaan Stichting, om haar werk te vervoeren naar een tentoonstelling buiten Nederland. Of om haar de mogelijkheid te geven naar een tentoonstelling van haar werk in het buitenland toe te reizen. De reizen naar Afrika heeft ze zelf bekostigd. Toch hekelt ze de forse bezuinigen binnen de kunst- en cultuursector in Nederland. 'De visie ontbreekt.'

Luxe
Ze noemt het een luxe dat Nederland allerlei subsidieregelingen kent voor kunst en kunstenaars. 'Iets wat veel landen niet hebben.' Het mag dan een luxe zijn, een overbodige luxe is het zeker niet. 'Ik vind het belangrijk - ook al ga ik er niet naartoe - dat er ingewikkelde theaterstukken worden gemaakt. Zelfs als er weinig mensen naar toe gaan. Het komt de diversiteit van een maatschappij ten goede.'

Volgens Sassen zijn dit soort kunstuitingen dingen waar heel zorgvuldig mee omgegaan moet worden. 'Natuurlijk moet er gekort worden. Maar het mag niet zo zijn dat je met een enorme zeis alles wat boven het maaiveld uit steekt rücksichtslos gaat snoeien.'

Creatief
Het was altijd al duidelijk dat Viviane Sassen iets creatiefs zou gaan doen. 'Ik was een dromer. Heel fantasievol.' Ze koos na de middelbare school eerst voor een opleiding als modeontwerpster. Nu zegt ze daarover dat ze een meisjesdroom nastreefde. Kleding vond ze bij nader inzien niet zo interessant, ze gaf de voorkeur vervolgens aan fotografie. 'De fotograaf is degene die het beeld bepaalt.'

Ze maakt vaak schetsen voordat ze op reis gaat. Ter plaatse komen ook spontaan ideeën op. Licht en dan vooral schaduwen spelen vaak een rol in haar werk. Zo is er een foto van een meisje in Afrika van wie het gezicht bijna niet zichtbaar is, omdat er een schaduw over valt.

Not done
Die schaduwen zijn op meerdere manieren uit te leggen, zegt ze. 'Esthetisch gezien zegt het iets over de fotografie. Eigenlijk is het not done om een gezicht in de schaduw te fotograferen. Tegelijkertijd heeft het een politiek component. Dat ik die schaduwportretten maakte, kwam mede door de gedachte dat Westerse media vooral worden geregeerd door blanke mannen van boven de 40.

Sassens gedachte was het tegenovergestelde. 'Ik wilde de jonge vrouw letterlijk underexposed laten zien. In de schaduw van. Zo van: we kennen haar eigenlijk niet, we weten heel weinig over haar. Eigenlijk zat er een psychologische betekenis achter: afwijzing.'

Prijs
In 2007 ontving Viviane Sassen de Prix de Rome voor een serie foto's die ze maakte in Afrika. 'Haar foto’s gaan niet alleen over dood, verlies en het urbane leven in Afrika, maar ook over echte menselijkheid, culturele clichés, Sassen’s persoonlijke levensverhaal en esthetiek', aldus de jury.

In Afrika heeft ze het gevoel bij haar basis te zijn, omdat ze haar kinderjaren daar heeft doorgebracht. Maar Sassen zegt ook dat ze op het enorme continent altijd een buitenstaander zal zijn. 'Ik ben nooit een van hen. Dat wil ik ook niet. Ik zou er niet willen wonen. Ik blijf toch Nederlander. Maar ik wil er wel graag en regelmatig zijn.'

Klein land
Haar beeld van Nederland is veranderd door haar verblijf in Afrika, zegt ze. Sassen vindt het grappig dat veel Nederlanders hun geboorteland als het centrum van het universum zien. 'Terwijl we een klein landje zijn en de wereld vele malen groter is.' Nederlanders reizen veel omdat ze in een klein land wonen, zegt Sassen. 'Maar toch zie ik een stuk bekrompenheid onder Nederlanders. Merkwaardig voor zo'n rijk land.'

Ze heeft aan haar jeugd in Afrika het gevoel overgehouden dat het leven zich elders afspeelt. Nederland noemt ze een land van hekjes. 'Alles is gereguleerd. Af en toe moet ik mezelf daaruit trekken en reis ik naar Afrika.' Heimwee kent ze niet. 'Nee, ik reis zoveel dat ik geen tijd heb om heimwee te hebben.'