Nederland is verdeeld, de verkiezingen van juni hebben een politieke aardverschuiving teweeggebracht: VVD en PVV wonnen, PvdA en vooral CDA verloren. In de serie Stand van het Land probeert verslaggever Egbert Hermsen te achterhalen waar deze aardverschuiving vandaan komt. Vandaag aflevering 1: Venlo, de stad van Geert Wilders.
 
'Immigratiestop en mensen met dubbele paspoorten opruimen. Terug naar waar ze vandaan kwamen.' De man kijkt me lachend aan. In zijn gezicht stralen twee vriendelijke pretogen, maar zijn opvattingen laten niets aan duidelijkheid te wensen over. Hij is 77 en nooit bang geweest in Genooi, de arbeiderswijk in Venlo.

'Maar nu durf ik hier 's avonds de straat niet meer op.' Vooral die jonge buitenlandse lastpakken, daar mogen de voorstellen van de leider van zijn politieke partij op worden losgelaten. En hij is niet de enige, want bij de laatste verkiezingen stemde 30 procent van de Venlose kiezers op de PVV en Geert Wilders.
 
Regionaal
Het was vooral het CDA dat de klappen moest incasseren. Die overstap van CDA naar PVV is verklaarbaar, zegt politicoloog Peter van der Heiden, onderzoeker aan het Centrum voor Parlementaire Geschiedenis van de Radboud Universiteit Nijmegen.

'Vooral omdat Limburgers heel regionaal georiënteerd zijn en dus snel op een regionale kandidaat stemmen. Die had het CDA niet, tenminste niet herkenbaar en hoog genoeg op de lijst. Verhagen is wel een Limburger maar die wordt eigenlijk niet meer als zodanig gezien. Die woont al te lang in Den Haag.'

Niet serieus
Daarbij komt volgens Van der Heiden dat Limburgers al gauw denken dat de rest van Nederland ze niet serieus neemt. 'En iemand als Geert Wilders, ja dat is toch een overduidelijke Limburger die bovendien heel sterk de eigen cultuur, de eigen achtergrond benadrukt.'

Deze regionale binding en het feit dat de PVV een redelijk progressief sociaal-economisch programma heeft - mensen stemmen uiteindelijk naar hun portemonnee - zijn volgens Peter van der Heiden de belangrijkste verklaringen voor de enorme winst van de PVV.
 
Zomerfeest
'Ze hebben zo het idee van, nou die Geert, die jongen uit Venlo die zegt het ze daar wel', zegt Sef Derkx. 'Daar, dat is dat verre vreemde Holland van boven de rivieren.' Derkx is communicatiemedewerker van het Limburgs Museum maar ook een van de mensen achter de jaarlijkse zomerparkfeesten in Venlo.

'Dit is al de 34e keer dat het zomerparkfeest gevierd wordt. Hier zijn groepen uit Azië, Afrika en uit Venlo.' Het Julianapark staat vol staat met tenten en een enorm openlucht podium. In de grootste tent zingen 750 bejaarden vrolijk mee met een zangeres die in dialect traditionele Limburgse liederen ten gehore brengt.

Groepsgevoel
Derkx legt uit dat die grote feesten een soort cement van de Limburgse samenleving zijn. Mensen uit verschillende sociale klassen komen als één groep bij elkaar om samen plezier te hebben. Maar betekent dat groepsgevoel ook dat de Limburger iemand van buiten snel als een bedreiging ziet?

'Niet zozeer als een bedreiging, maar meer als een verwaarloosbare factor', zegt Sef Derkx. 'Pas als die buitenstaander echt in zijn leven ingrijpt gaat de Limburger daar rekening mee houden.'
 
Wij en zij
Het is 10 minuten lopen van het vrolijke festivalterrein naar de wijk Genooi. Ik schat de man die in de deuropening van een café staat ergens in de 40. Hij vertelt dat hij geboren is in Turkije, maar al meer dan 20 jaar in Venlo woont en werkt.

'De laatste tijd gaat het niet meer zoals het moet', vertelt hij met een zwaar buitenlands accent, maar zeer zorgvuldig formulerend. 'Het is wij en zij, dat wordt steeds duidelijker. Als ze merken of zien dat je niet echt een Nederlander bent, dan word je de laatste tijd wel zo'n beetje achterdochtig aangekeken.'

Ook door mensen van wie hij dacht dat het z’n vrienden waren. Na de verkiezingen deze zomer weet hij wat ze echt denken. 'Ze lachen je aan, maar achter je rug willen ze dat het slecht met je gaat.'
 
Samenbrengen
Samen met Sef Derkx loop ik naar het huis waar Geert Wilders in zijn jeugd lang woonde. Een gewoon hoekhuis, maar door de huidige status van zijn oud-bewoner ineens de moeite van het bezoeken waard.

Derkx vertelt over zijn moeder die idolaat was van Joop den Uyl. 'Mensen zoals Den Uyl, die spraken tot de verbeelding, met een duidelijke boodschap. Ze konden mensen samenbrengen. Ik zie op dit moment niemand opstaan die dat heeft.'