Demjanjuk proces

Op 30 november 2009 begon in München het proces tegen John Demjanjuk (90). Hij zou tijdens de Tweede Wereldoorlog bewaker zijn geweest in het vernietigingskamp Sobibor.

Demjanjuk werd ervan beschuldigd medeplichtig te zijn aan de dood van bijna 30.000 Nederlandse joden die daarheen gedeporteerd werden vanuit het concentratiekamp Westerbork. In totaal werden 170.000 joden vermoord in Sobibor.

In Sobibor werden ook de ouders van Rob Fransman vermoord. Samen met 19 andere Nederlandse nabestaanden was Fransman Nebenkläger, of mede-aanklager bij het proces tegen Demjanjuk.

Voor de Wereldomroep hield hij een persoonlijk dagboek bij over het verloop van het proces in München. In mei 2011 werd Demjanjuk veroordeeld, maar hij mocht zijn hoger beroep in vrijheid afwachten. Demjanjuk overleed in maart 2012.

Rob Fransmans weblog:
www.robfransman.nl

'Minstens drie dagen' had hij nodig voor zijn pleidooi, zei Ulrich Busch - de advocaat van John Demjanjuk - vorig maand. Het schrikte de pers niet af, integendeel. Misschien hoopten ze net als ik op iets onverwachts...

Heimelijk koester ik de fantasie dat Demjanjuk zijn verdediger het zwijgen oplegt, door te bekennen wel in Sobibor te zijn geweest. 'Het spijt me dat ik al die jaren heb gelogen. Ik was de slechtste niet, ik heb mensen proberen te helpen maar dat kon ik niet. Probeer me te vergeven, ik ben een oude man.' Zoiets.

Niet dat ik hem werkelijk zou vergeven, maar het zou de zaak wat overzichtelijker maken. Fantasie, natuurlijk: Demjanjuk sprak vandaag niet en morgen en overmorgen zal hij dat ook niet doen. Zoals altijd lag hij bewegingloos in zijn bed en liet hij zijn advocaat het woord doen. Busch sprak en sprak en sprak.

Onterecht veroordeeld
De hele litanie van wat hij sinds het begin van de zaak beweert werd herhaald. Maar de advocaat zei ook dingen die wel hout snijden. Bijvoorbeeld dat in het verleden (nog) grotere oorlogsmisdadigers niet of nauwelijks zijn gestraft. Hij heeft ook gelijk dat in het proces in Israël grote fouten zijn gemaakt.

Iedereen weet dat Demjanjuk daar onterecht als 'Iwan de Verschrikkelijke' ter dood werd veroordeeld. Totdat het hooggerechtshof hem vrijsprak zat hij zes jaar in een dodencel. Busch noemde het 'tragisch' dat zijn cliënt 30 jaar van zijn leven vervolgd is.

Dat is het ook. Maar hij weet zijn eigen argumenten steeds feilloos te ontkrachten. Weer kwam het onvindbare dossier 1627 aan de orde, weer werden alle documenten 'KGB-vervalsingen' genoemd en weer was de Duitse rechtbank 'niet bevoegd' om Oekraïense Trawniki's te berechten.

Kok in Treblinka
Opvallend was dat Busch geen enkele poging deed om Demjanjuks verleden als kampbewaker te verhullen. Eerder kwalificeerde hij D. als krijgsgevangene, soldaat in het leger van generaal Vlasow en (jawel) boerenknecht in Oost Polen. Nu beweerde hij dat Demjanjuk misschien wel in Treblinka is geweest.

Maar dan waarschijnlijk als kok of tuinman. Busch zei het werkelijk, ik verzin het niet. Verder lukte het me nauwelijks om zijn verhaal te volgen. Ik was de enige niet: op de tribune hoorde ik gesnurk en Demjanjuk zelf viel ook in slaap. Om mezelf wakker te houden turfde ik Busch' clichés:

'Justizskandal' - 7 keer, 'Im Interesse der historischen Wahrheit' - 8 keer, Onwil van het hof om dossier 1627 te onderzoeken - 5 keer, KGB-vervalsing - 6 keer, Justitiële moord/internationaal complot/folter door justitie - 7 keer, 'Mutter aller Rechtsbeugungen - 3 keer', Kleinste vis onder alle kleine vissen - 32 keer.

Empathie met Nebenkläger
Ik ben deze week de enig aanwezige Nebenkläger, en ik was daarom enigszins beducht op een aanval op onze groep. Maar Busch betuigde zowaar zijn empathie voor ons. En hij sprak met bewondering over het requisitoir van Jules Schelvis.

Logisch. Schelvis had immers het gerecht verzocht om Demjanjuk geen straf op te leggen. 'Kijk, daar was een Nebenkläger met verstand van zaken. Jules Schelvis had recht van spreken, hij was tenslotte de expert en had de Sjoah meegemaakt.'

Het venijn zat in de staart. Busch: 'De officier van justitie stond zo zwak dat onderzoeksrechter Thomas Walter in Nederland naar medeaanklagers had moeten zoeken.' Hulp-officieren van justitie noemde hij ons. Dat is onzin, Walter was voor dit doel nooit in Nederland.

Aan mij gericht
Maar toen kwam het: 'Geen medeaanklager is in staat om te bewijzen dat ook maar één haar op het hoofd van zijn of haar familieleden is gekrenkt door mijn mandant.' Ik voelde Busch woorden rechtstreeks aan mij gericht.

Graag had ik hem van repliek gediend. Maar dat kan niet en dat hoeft ook niet. Volgende week beslist het hof. Medeplichtig aan moord of niet. Straf of niet. Ik hoop van harte dat de beslissing van de rechters repliek genoeg zal zijn.