Wat zijn microkrediet en microfinanciering?

Microkredieten zijn kleine leningen aan arme mensen die hiermee  activiteiten kunnen ontplooien om op deze wijze een klein inkomen te verwerven. Dit zijn mensen die geen aanspraak kunnen maken op een normale lening bij een bankinstelling.
 
Bij microfinanciering draait het niet alleen om de levering van microkredieten, maar ook microverzekeringen, spaarmogelijkheden en garantiestellingen voor deze groep mensen.
 
Microkredieten waren oorspronkelijk bedoeld om mensen de kans te geven een kleinschalige economische activiteit te ontplooien en op deze wijze een eigen inkomen te genereren. Maar vandaag de dag gebeurt het ook dat een lening wordt gebruikt voor het dagelijks levensonderhoud of om een uitzonderlijke gebeurtenis zoals een bruiloft te bekostigen.
 
Hoe werkt het?

Mensen nemen bijvoorbeeld een lening van honderd Amerikaanse dollar op. Vervolgens moeten ze op vaste momenten, bijvoorbeeld wekelijks of maandelijks een terugbetaling doen, inclusief rente. Het gaat om een kortdurende lening. Als ze dit afbetaald hebben, zijn ze gerechtigd om een nieuwe lening op te nemen. Vaak gaat het dan om een groter bedrag dan eerder het geval was, zodat ze in staat zijn om het eigen bedrijf op te zetten of uit te bouwen. Op deze wijze kunnen ze zich ontworstelen aan de armoede.
 
Waar komt het idee rond microfinanciering vandaan?

Microfinanciering bestaat al eeuwenlang, overal in de wereld. Het is de afgelopen tientallen jaren vooral een bekend fenomeen geworden dankzij de 'grootvader' van microfinanciering Muhammad Yunus uit Bangladesh. Hij was in de jaren zeventig van de vorige eeuw de oprichter van de Grameen Bank - en vandaag de dag een van de grootste instituten als het gaat om microfinanciering.
 
Wat voor rentepercentages gelden voor microkredieten?

De rente die wordt gevraagd voor een microkrediet is vooral hoog vanwege de hoge transactiekosten voor instituten die zich met microfinanciering bezighouden. Het is de gewoonste zaak van de wereld dat zo'n instituut een rentepercentage berekend van 30 procent, maar er zijn ook bewijzen dat het nog veel hoger kan zijn. Een onderzoek dat werd uitgevoerd door de Asian Development Bank uit 2006 toont aan dat dit soort instituten in Azie zelfs tot 70 procent rente vroegen. De Grameen Bank van Yunus berekent rond de 20 procent rente.
 
Voor wie is microkrediet bestemd?

Microkrediet is bedoeld voor de armen in de samenleving. Dat is een gevarieerde groep, verspreid over de wereldbol en niet alleen woonachtig in ontwikkelingslanden. Het gebeurt ook dat mensen in de geïndustrialiseerde wereld, zoals de verenigde Staten, die een lening aanvragen. Uit onderzoek blijkt dat vooral vrouwen zo'n lening opnemen, slechts 33 procent gaat naar mannen.
 
Waarom hebben mensen een microkrediet nodig?

Een microkrediet biedt de kans aan deze mensen om deel te nemen aan de economie en een eigen inkomen te verwerven. Zo kunnen ze zelfs een eigen bedrijfje opzetten. Microkredieten worden ook aangewend voor andere doelen. De Nederlandse onderzoeker Liselore Havermans deed onderzoek in de Indiase stad Madurai en stelde vast dat de meeste gebruikers van een microkrediet het geld aanwenden voor het dagelijks huishouden en ook wel voor meer grote uitgaven zoals bruiloften. Haar bevindingen worden onderschreven door microkrediet specialist Stuart Rutherford die klanten van de Grameen Bank interviewde en vaststelde dat de helft van het geld dat verkregen werd middels een microkrediet werd aangewend voor de dagelijkse consumptie.
 
Hoeveel mensen hebben er baat bij?

Tijdens de Microkrediet Conferentie van 1997 werd vastgesteld dat zo'n 100 miljoen van de armste families in de wereld in de periode tot 2005 er profijt van hadden gehad. Een meer recent onderzoek van de Microfinance Information Exchange toont aan er 99,4 miljoen mensen een microkrediet hadden lopen in 2008.
 
Waar komt het geld vandaan?

De instituten voor microfinanciering (MFIs) die kleine lening hebben uitstaan bij de armen zijn meestal NGO's die op hun beurt zijn opgezet met donorgeld. Sommige zijn uitgegroeid tot grotere gespecialiseerde instituten die op hun beurt weer geld lenen van grote internationale banken of lokaal geld aantrekken. Deze instituten opereren soms als gewone banken, met het verschil dat ze wel bovengemiddeld veel rente berekenen om de kosten te dragen (zie hieronder). Sommige instituten doen het niet om winst te maken, maar andere juist weer wel.
 
Zijn er nadelen?

In de afgelopen jaren is er sprake van wat weerstand tegen  dit soort instituten en dat is niet alleen vanwege de economische crisis. Er zijn mensen die menen dat dit soort instituten alleen maar groter zijn geworden en hiermee ver van de basis zijn geraakt en hun sociale missie.
 
Vooral de hoge  rentepercentages liggen onder vuur. Een ander punt van kritiek is dat ze harde methoden gebruiken (geweld) om hun geld terug te krijgen en soms worden zelfs knokploegen ingezet .
 
Wat hebben de Verenigde Naties gedaan om het microkrediet te stimuleren?

De Verenigde Naties hebben 2005 uitgeroepen tot het jaar van het microkrediet in de hoop meer draagvlak te krijgen voor deze vorm van financiering met het idee dat de Millenniumdoelen hiermee gemakkelijker gehaald zouden kunnen worden.
 
Vijf doelen werden in verband gebracht met het Internationaal Jaar van het Microkrediet:
1. Een betere toegang tot microkredieten en microfinanciering moest  de Millenniumdoelen dichterbij brengen;
2. Een grotere bekendheid met het microkrediet moest bijdragen aan een meer gelijke verdeling in de wereld;
3. Deze sector op de kaart zetten;
4. Mensen makkelijker toegang geven tot financiële middelen;
5. Er moest een innovatieve werking van uit gaan en strategische samenwerking tussen partijen in gang zetten zodat de reikwijdte van microkrediet en microfinanciering zou toenemen.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
 
Wat is uw mening!
Is er iets wat u zou willen toevoegen aan dit lijstje vragen en antwoorden, stuur dan uw suggesties naar

Meer informatie hierover:
CGAP: Consultive Group to Assist the Poor, een onderdeel van de Wereldbank dat zich bezig houdt met microfinanciering.
 
Microfinance Gateway - online informatie over microfinanciering opgezet door CGAP 

Foto: Kipkemei Arap Lagat, een 69-jarige vader van zeven kinderen, poseert naast de stenen die hij heeft gemaakt op zijn erf bij Eldoret, Kenia (13 augustus 2009). Met behulp van microkredieten kocht hij hout en stro om de stenen te kunnen bakken en om medewerkers te kunnen betalen voor hun hulp.