Zuurstofflessen, voedselresten, kapotte tenten en lijken. Nepalese sherpa's gaan de bovenste hellingen van de Mount Everest schoonmaken. Maar alleen de klimmers kunnen écht het verschil maken. 

'De Mount Everest staat symbool voor een ongerepte natuur in de bergen. Ik vind het belangrijk dat het gebeurt,' zegt bergmilieubeschermer Joop Spijker. 'Dat klimmers rotzooi zijn, is gewoon onzin,' betoogt alpiniste Katja Staartjes. 'De Everest raakt haar schoonheid kwijt. We nemen een groot risico met onze expeditie,' constateert Namgyal Sherpa, de 30-jarige leider van het schoonmaakteam.
 
Death zone
Namgyal Sherpa is een week geleden naar het basiskamp aan de Nepalese kant van de Everest vertrokken, op 5360 meter. Samen met een team van twintig sherpa's klimt hij de komende dagen verder naar boven. Hun doel is het gebied boven de 8000 meter, de zogeheten 'death zone'.

Zij moeten onder extreme weersomstandigheden de spullen gaan opruimen die de afgelopen halve eeuw door honderden expedities zijn achtergelaten. En het zou zo maar kunnen dat ze nog materiaal van oudere expedities vinden. De Everest (8848 meter) staat ook wel bekend als de hoogste vuilnisbelt ter wereld. 

Populaire berg
'Het probleem is dat de berg zo populair is. Elk jaar zijn er heel veel expedities, wat betekent dat de spullen zich daar opstapelen,' zegt Joop Spijker. Hij zit in nationale en internationale milieuclubs voor de bescherming van de natuur in de bergen. Hij schildert het probleem in een notendop: als je een klokhuis in je tuin gooit, is deze na een tijdje afgebroken. Op de Everest ligt hij tot in de eeuwigheid. 

'Veel expedities nemen hun eigen afval weer mee naar beneden. Niet alleen omdat het moet van de autoriteiten, maar ook omdat ze het zelf willen. In het basiskamp en de het onderste deel van de route lukt dat wel. Maar hogerop op de route zijn de mensen vaak aan de grenzen van hun kunnen. Daar blijven zuurstofflessen achter, tenten -vaak kapot of weggewaaid-, verpakkingen, voedselresten die op die hoogte niet worden afgebroken. En heel navrant is dat klimmers die onderweg overlijden niet altijd geborgen kunnen worden,' vertelt Spijker. 

Strikt regime
Katja Staartjes heeft veel ervaring met de hoogste toppen. In 1999 was zij de eerste Nederlandse vrouw die de top van de Everest bereikte. Uit eigen waarneming kan ze vertellen dat het met de hoeveelheid afval op de berg wel meeviel. 'In het basiskamp heerst een strikt regime. Je raakt ook je 5000 dollar aan borg kwijt als je je afval niet afvoert. Zelfs de ontlasting uit het basiskmap moet mee terug. Lege tonnen doen dienst al toilet, omdat deze zijn af te voeren.'  

'Wij hebben tot nu toe altijd onze rotzooi meegenomen, behalve enkele alumunium sneeuwankers die we niet meer loskrijgen. Ook de touwen waarlangs we afdalen, blijven gebruikelijk achter,' vertelt Staartjes. 'Maar als er tijdens een tocht iemand bovenop de berg overlijdt, kunnen de andere expeditieleden niet zijn extra bagage meenemen.' Die spullen blijven dus achter op de berghelling, en vaak ook de overledene zelf.  

Symbool
Als hoogste berg van de wereld is de Everest een belangrijk symbool.  Maar het is natuurlijk niet de enige top die graag wordt bedwongen. De Himalaya is een paradijs voor alpinisten, maar ook in de veel lagere Europese Alpen is het druk op de berghellingen. Daar is het afvaltransport vanuit de berghutten over het algemeen goed geregeld.
 
Miljoenen toeristen bezoeken jaarlijks de Alpen. Ze nemen meestal hun eigen afval mee naar het dal. Er zijn zelfs hoge berghutten met een verwarmde beerput, om de ontlasting af te breken. Vaak vliegen helikopters naar de berghutten om voorraden te brengen en afval op te halen.
 
'Tussen de klimmers zit af en toe een asociaal die zijn spullen inderdaad bewust achterlaat. Er wordt gedaan alsof er alleen op de Everest een hoop rotzooi ligt en verder nergens. Overal waar mensen komen, is afval. Ook in de Nederlandse natuur,' zegt Katja Staartjes. Daarom zijn opruimingsacties goed en nuttig, maar de structurele oplossing zit vooral in de mentaliteit van de 'natuurliefhebbers', vinden zowel Katja Staartjes als Joop Spijker.