De Olympische Winterspelen in Vancouver gaan voor Nederland de geschiedenisboeken in als de mislukte Spelen van Sven Kramer. Over tientallen jaren zal nog altijd met afschuw en verbazing worden teruggekeken op de onbegrijpelijke blunder van coach Gerard Kemkers, waardoor Kramer op de 10 km foutief wisselde en een zekere gouden medaille verspeelde.

Na het goud op de 5 km en de mislukking op de 10 km kreeg Kramer dit weekend een herkansing om zijn geschonden imago op te poetsen. Maar opnieuw faalde deze missie. De achtervolgingsploeg verloor door gebrekkige communicatie in de halve finale van Amerika. Uiteindelijk sleepten Kramer en zijn ploeggenoten nog een bronzen medaille als troostprijs in de wacht.

"Totaal niet wat ik van de Olympische Spelen verwacht had", sprak een ontgoochelde Kramer. Hij keert met slechts een gouden en bronzen plak huiswaarts, terwijl drie gouden plakken binnen handbereik lagen.

Eeuwigheidswaarde
Behalve het enorme echec van Kramer heeft ook de gouden medaille van snowboardster Nicolien Sauerbreij eeuwigheidwaarde. De 30-jarige Amsterdamse veroverde voor Nederland de eerste gouden wintersportmedaille buiten het schaatsen (langebaan en kunstrijden). Het was meteen de 100ste gouden olympische medaille in de Nederlandse sporthistorie.

Ook het drama rond de Nederlandse viermansbob met in de hoofdrol piloot Edwin van Calker, zal nog lang in het Nederlandse collectieve sportgeheugen gegrift blijven. De Nederlandse sportwereld, gedupeerde sponsors, zijn coach maar ook twee ploeggenoten reageerden verbijsterd op het besluit van de piloot om zich terug te trekken uit de viermansbob. Anderen, zoals IOC-voorzitter Jacques Rogge en IOC-lid kroonprins Willem-Alexander, prezen voor de camera’s van de NOS de moed van Van Calker om tegen de stroom en publieke opinie in dit menselijke besluit te nemen.

Binnenbaan
De meeste aandacht in de Nederlandse media ging de afgelopen week uit naar het wisselincident op de tien kilometer. Miljoenen Nederlanders zagen en hoorden dat een woedende Sven Kramer zijn coach in eerste instantie niet spaarde. "Die klootzak stuurt me naar de binnenbaan", foeterde hij. Vier jaar trainingsarbeid en voorbereiding werd met een simpele vingerwijzing na 6,6 km in een reflex teniet gedaan. "Ik heb verkeerd gewisseld op een van de belangrijkste momenten in mijn leven", liet hij weten en kwalificeerde de beslissing van Kemkers als een menselijke fout, maar wel als een hele dure fout.

Binnen 24 uur trok coach Gerard Kemkers het boetekleed aan en erkende publiekelijk schuld. Sven Kramer toonde zich al snel een groots verliezer en realist: "Die gouden medaille is in Zuid-Korea en die komt niet meer terug." Ook wilde hij de dag na de fatale wissel niets weten van een einde aan de samenwerking met zijn coach. "Samen hebben we zoveel gewonnen", liet hij weten. Inmiddels lijkt er toch een eind aan de samenwerking te komen, al heeft dit volgens de schaatser niets te maken met Kemkers' fout.

Het Nederlandse bedrijfsleven heeft zich vooralsnog niet afgekeerd van Kramer. Sponsor Essent blijft achter de schaatser staan en zegt geen verandering aan te brengen in de reclamecampagne Svenergy. Hoe groot de imagoschade voor Gerard Kemkers op de lange termijn is, zal moeten blijken.

Tuitert en Wüst
Behalve deze sportieve drama’s waren er natuurlijk ook tal van positieve uitschieters en daverende verrassingen te vieren voor de Oranje-equipe. Specialist Mark Tuitert won op de Olympic Oval in Richmond geheel onverwachts de 1500 meter. Op het koningsnummer bij het schaatsen troefde hij de Amerikaanse topfavoriet Shani Davids af. Ook Ireen Wüst gaf de concurrentie het nakijken op de 1500 meter. Net als vier jaar geleden in Turijn op de 3000 meter ging zij opnieuw als outsider aan de haal met een gouden plak. "Turijn was al mooi, maar deze medaille is toch mooier", vond de 23-jarige schaatsster.

Gemengde gevoelens
Henk Gemser, chef de mission van de Nederlandse olympische ploeg, zal ongetwijfeld met gemengde gevoelens terugkijken op de afgelopen Winterspelen in het Canadese Vancouver. Hij kan moeilijk tevreden zijn met de wisselvallige prestaties en de mentale waarbaarheid van zijn wintersporters. Hij was er als de kippen bij om Sven Kramer en Gerard Kemkers, zijn oud-pupil, op te vangen en te troosten. Een spoedbezoek van Gemser aan de in mentale nood verkerende bobsleepiloot in wintersportoord Whistler, bleef zonder het gewenste resultaat.

Door het gevaarlijke parcours, de vele crashes, de dood van een Georgische bobsleepiloot in een trainingssessie en de herinneringskaarsjes langs de piste, was het zelfvertrouwen van Van Calker gedaald tot onder het minpunt. "Bij deze baan zat ik aan mijn grens'', erkende de piloot van de Nederlandse twee- en viermansslee. Wat de consequenties zijn voor de sponsoring van de bobsleeploeg en het topsportbeleid van de Bob en Slee Bond Nederland (BSBN), is nog onduidelijk.

Sterkste schaatsnatie
In het officieuze schaatsklassement eindigde Nederland als tweede met drie keer goud (Tuitert, Kramer, Wüst), één keer zilver (Gerritsen) en drie keer brons (Van Riessen, De Jong en de mannenachtervolgingsploeg). Verrassend genoeg bleek Zuid-Korea (drie goud, twee zilver) de sterkste schaatsnatie ter wereld te zijn en niet Nederland, Amerika, Noorwegen of Canada.

In het medailleklassement eindigde Nederland als twaalfde met in totaal acht medailles: 4 goud, 1 zilver en 3 brons. Wanneer alleen de gouden medailles tellen eindigt Nederland als tiende. Ook in 2006 tijdens de Winterspelen in Turijn eindigtde Nederland als tiende, toen met negen medailles: 3 goud, 2 zilver en vier brons. In 2002 in Salt Lake City eindigde Nederland met acht medailles nog als negende: 3 goud, 5 zilver en 0 brons.

Huldiging
Komende dinsdag keert de Nederlandse Olympische ploeg vanuit Vancouver terug in Nederland. Diezelfde middag krijgt de ploeg een publieksontvangst op de Grote Markt in Haarlem. Een dag later, woensdag 3 maart, worden de Nederlandse medaillewinnaars op Paleis Huis ten Bosch ontvangen door de koningin. Daarna trekken ze met een open koets door Den Haag, waarna demissionair minister-president Jan Peter Balkenende de atleten toe zal spreken in de Ridderzaal in Den Haag.