Vincent van Gogh, een schilderij als hangende tuin. De National Gallery in Londen heeft een werk van Van Gogh nagemaakt met levende planten. De muur is buiten en het schilderij hangt binnen.

Hij schreef er zijn broer Theo over, toen hij in het psychiatrisch ziekenhuis van Saint-Remy in Frankrijk zat. Hij had het 'korenveld met cypres' in september 1889 geschilderd. Het was de laatste in een serie van drie bijna identieke schilderijen. 'Ik heb een canvas met cypressen, met enkele korenaren, een paar klaprozen, een blauwe lucht als een stuk uit een Schotse ruit. De laatste dik geschilderd en het korenveld in de zon, die extreme hitte voorstelt, ook heel dik.'

Verticale tuin
Vincent van Gogh beschouwde dit landschap als een van zijn beste doeken die zomer. Hij gebruikte dezelfde compositie voor een pentekening (Van Gogh Museum, Amsterdam) en voor twee andere olieverf-doeken, waarvan er een in de National Gallery in Londen hangt. Wat hij nooit had kunnen denken is dat 'korenveld met cypressen' deze zomer ook aan de buitenkant van de National Gallery te zien is. In dit geval in de vorm van wat de ontwerpers een 'verticale tuin' noemen.

Als je er pal langs loopt, is de tijdelijke schutting van de National Gallery op Trafalgar Square, een groot zachtgroen wandkleed. Toeristen en Londenaren lopen er voorbij, ruiken aan de planten en vragen zich af of ze echt zijn. Ze zijn echt. Als je van een afstand kijkt van pakweg tien meter, begint de 'levende muur' op een schilderij te lijken. En als je de afbeelding van Van Goghs meesterwerk ernaast houdt, kun je zien dat de plantenmuur een exacte kopie is, zij het enkele malen groter. Nog iets naar achter en met de ogen halfdicht zijn het schilderij en de 'levende muur' nauwelijks van elkaar te onderscheiden.

8000 planten
Voor de muur zijn 8000 verschillende planten gebruikt, verdeeld over 26 soorten. Iedere plant is met de hand in een van 640 vakken gezet. 'De cypressen rechtsonder zie ik wel', zegt een Indiase toerist. 'Maar de blauwe lucht op het schilderij en de rode klaprozen onderin zie ik nergens terug op de schutting.'

Het is een veelgehoorde opmerking. Als de 'levende muur' pretendeert een nabootsing van een bekend schilderij te zijn, moet het wel lijken, vinden sommige toeristen. 'Flauwekul', zegt een Italiaanse oudere heer. 'Waar het om gaat, is de interpretatie. Als er iets centraal staat bij dit werk, is het de wind door dat korenveld. En kijk eens hoe die gele grassen op de schutting bewegen. Helemaal in de geest van Van Gogh.'

Blauw wordt bruin
Probleem - zegt Steve McIntyre, een van de ontwerpers - is dat er weinig hemelsblauwe vaste planten bestaan. Maar ook al zou er aan te komen zijn: Wat in juni blauw is, ziet er in september heel anders uit. Bruiner, verdord. Dat is het kenmerk van een 'levende muur'. Een muur die een ingebouwd irrigatiesysteem heeft en iedere twee weken gesnoeid moet worden en die - tot hij in oktober afgebroken wordt - de meest gefotografeerde schutting in Londen is.