Taalexperts Pyter Wagenaar en Heidi Aalbrecht hebben voor de Wereldomroep regelmatig verhalen over taal geschreven. Daarin zorgden ze altijd dat alle komma’s goed stonden en de puntjes netjes op de i waren gezet. Sommige lezers vinden het wellicht ‘muggenziften’ van een paar ‘kommaneukers’. Woorden die Wagenaar en Aalbrecht waarschijnlijk niet zo prettig vinden maar wel heel interessant. Ze zijn namelijk bezig met het samenstellen van het Woordenboek van het Algemeen Onbeschaafd Nederlands.

Het tweetal heeft al ruim 7.000 woorden en uitdrukkingen verzameld over taboeonderwerpen als seks, drank, geld, misdaad en dood, en hoe die zijn ontstaan. Maar waarom zijn twee keurige taalfanaten bezig met het verzamelen van vieze woorden? 'Wij hebben allebei bij Van Dale gewerkt. Je kunt zeggen dat woordenboeken maken in ons bloed zit. En voor deze woorden bestond nog geen woordenboek. Dus besloten wij dat te maken.'

Slang en scheldwoorden
Het boek is niet simpelweg een opsomming van scheldwoorden. Met onbeschaafde woorden bedoelen de taalkundigen woorden en uitdrukkingen die men niet zomaar kan gebruiken, omdat ze niet door iedereen, in elk gezelschap of in elke situatie worden geaccepteerd. Daar vallen ook Bargoens, verwensingen, staattaal en krachttermen onder. Dus woorden die men wellicht wel onder vrienden maar niet met collega’s kan gebruiken.

Aalbrecht en Wagenaar benadrukken ook dat onbeschaafd niet per se vulgair of ordinair hoeft te zijn. 'Maar het kan ook verhullend zijn, schertsend, geestig, of bedoeld om een sfeer van 'ons kent ons' te creëren.' Pyter Wagenaar noemt zelf als voorbeeld van een uitdrukking die hij mooi vindt: 'een houtenjassenpark' als beschrijving voor een begraafplaats.

Algmeen Onbeschaafd Vlaams
Schokkende woorden is hij niet tegengekomen. 'Woorden zelf zijn niet schokkend, of vies of lelijk. Het gaat erom hoe ze gebruikt worden.' Daarom is het ook belangrijk om de woorden in hun context te kunnen plaatsen.

Dit woordenboek is een herziening van het Woordenboek van platte taal. In de vorige uitgave waren weinig tot geen 'onbeschaafde woorden' uit Vlaanderen opgenomen. En dat willen Aalbrecht en Wagenaar wél in deze versie. Als Noord-Nederlanders weten ze niet altijd wat in het zuiden speelt. Wat onder de rivieren onbeschaafd is, hoeft zo niet te zijn in Holland of andersom.

Een voorbeeld is 'poepen'. Voor Nederlanders en Vlamingen toch wel een onbeschaafd woord maar een Nederlander zal er waarschijnlijk niet van opkijken. Woorden als 'kakken' en 'schijten' zullen als veel grover ervaren worden. Maar een Vlaming begrijpt iets heel anders. Hij hoort wat in het Nederlands veel eerder beschreven zal worden als 'neuken'.

Oproep
'Maar het grootste probleem,' zegt Wagenaar, 'is dat er in Vlaanderen woorden en uitdrukkingen voor komen die wij helemaal niet kennen en waarvan we dus ook niet weten dat ze onbeschaafd zijn, en daar kunnen we dus hulp bij gebruiken.'

Ze roepen daarom Zuid Nederlanders en Vlamingen op om woorden aan te geven die algemeen bekend zijn in de regio maar die niet overal gebruikt mogen worden. Wie in België woont, weet natuurlijk wellicht ook een woord of uitdrukking voor de taaldeskundigen. Kijk hiervoor op de website: www.OnbeschaafdNederlands.nl.

Tatoe en zweverige denkbeelden
De taalkundigen zijn dus nog druk bezig met het verzamelen van meer woorden. Het is dan nog even wachten om te weten of bijvoorbeeld 'sletetiket' of 'swaffelen' in het woordenboek staan. Woordenboek van het Algemeen Onbeschaafd Nederlands komt pas in maart 2013 uit. (ISBN 978 90 00 31185 9)

En voor wie niet zo lang kan wachten en nu al wil weten wat de woorden in de kop betekenen: Aarsgewei is een brede, geometrische tatoeage op de onderrug, vlak boven de bilnaad. Zweefteef is een vrouw met zweverige denkbeelden of interesses.