In de serie Wereldkeuken elke week een eenvoudig recept van de hobbykoks binnen de Wereldomroep. Deze week een grote onbekende: uienrats, uien wàt ?
Toen ik, lang geleden, de keuken van mijn moeder verliet en de wijde wereld introk deed ik een vreemde ontdekking: de wereld wist niet wat uienrats was! Ik had niet anders geweten dan dat het een traditioneel Hollandse stamppot was, een eenvoudig gerecht dat we thuis buiten de zomermaanden om zeker een keer per maand aten.
Mensen keken altijd een beetje vies als ik het beschreef, vooral de combinatie met zure haring was blijkbaar moeilijk terug te vinden in het smaakgeheugen. Ik heb het dan ook nooit anderen voor durven zetten. Totdat we na een lange rugzakreis door Turkije in een hostel in Istanbul belandden en enorme trek kregen in Hollandse Pot. Dat verlangen werd zo sterk dat we niet meer te houden waren en, gezeten op de vloer van ons piepkleine slaapkamertje, ons blauwe campinggasje te voorschijn haalden. Al snel vulde de geur van gebakken uien het vertrek, de gang en vervolgens ook het hele trappenhuis. Buiten was het 35 graden. Binnen aten we de lekkerste kost in maanden.
Raar woord eigenlijk, rats. In het etymologisch woordenboek staat: “rats [gerecht] 1883 verkort uit ratjetoe fr. ratatouille [hutspot]. In de uitdrukking in de rats zitten (1861), is 'rats' hetzelfde woord, vgl. in de puree zitten.”
Op internet kwam ik nergens een recept voor uienrats tegen, het is blijkbaar te makkelijk voor woorden. Wel in een liedje uit 1915 van de genietroepen, getiteld ‘Mineurslied’, waarvan de laatste strofe luidt:
En iedereen die mag het weten,
Wij krijgen vanavond uienrats te eten,
En moeder de wasvrouw staat aan de deur,
Dat is de roem van elk mineur,
Dat is de roem van elk mineur.
Sode ju !
Bak in boter of olie een kilo in ringen gesneden uien op halfhoog vuur goed bruin. Maak in een andere pan aardappelpuree voor 4 personen, desnoods uit een pakje. Meng alles door elkaar en voeg wat zout en flink veel vers gemalen peper toe. Geef er per persoon twee zure haringen uit de pot bij. Zonder zure haringen kan ook, met een sudderlapje bijvoorbeeld. Voeg dan wel een scheutje azijn toe aan de rats, om het zoete van de gebakken uien te nuanceren.
E-mail deze pagina
Print deze pagina
De uienrats in de Wereldkrant heeft wel wat los gemaakt.
Uit België kwam een bedankje voor deze ‘puurnatuurtip’. Zo was het recept niet bedoeld, maar het is mooi meegenomen.
Jan Hendriks, gediplomeerd gids te Zweden, schrijft: “Jouw uienrats is mijn favoriete eten uit de rugzak. In mijn rugzak heb ik dan gedroogde gebakken uien (kost weinig weegt weinig) en zakjes aardappel meel of roodmoes (kost ook niet veel en weegt ook niet veel). Kook water, meng het meel voeg gebakken uien toe en je hebt in korte tijd een overheerlijke maaltijd. Zal in het vervolg op de paklijst de naam uienrats in Zweden introduceren.”
Kuch
Velen wezen er op dat ik het soldatenlied ‘Rats, kuch en bonen...’ over het hoofd had gezien. Wat weer de vraag oproept wat dan die kuch wel mag zijn. J.F. de Jong zag die aankomen en kwam met het antwoord: “Kuch was een plankharde, stugge homp brood, ook wel ‘commiesbrood' genoemd, waarmee je iemand een gat in z'n hoofd kon gooien.”
Hendriks vraagt of iemand de woorden kent van dit lied. Daar hoefde ik zelf niet naar te gaan zoeken: Jos en Ineke Determeijer van camping La Creche in de Franse Vogezen (http://blog.lacreche.com/) stuurden me op eigen initiatief al een link door naar een Youtubefilmpje, waarin iemand die zich ‘ De zingende broeder’ noemt op onnavolgbare wijze het lied ‘Rats, kuch en bonen’ vertolkt. Hilarisch clip: http://www.youtube.com/watch?v=KMLl6yAU5YU
Hendriks zou ook graag de woorden kennen van het liedje ‘Marietje blauw had haren op haar ... als kabeltouw’. Dat lijkt me buiten het bestek van de Wereldkeuken vallen, maar als iemand de tekst kent zal ik die met plezier doorsturen.
Nieuwe reactie inzenden