Stamppot? Taugé? 'Was is da?'. Met de opening van haar eerste Vlaamse winkel waagt Albert Heijn de sprong over de kloof tussen 'die zelfverzekerde Hollanders' en de 'onnavolgbare Belgen'. Komt het ooit goed tussen de buren? 'Behalve de taal hebben we níets gemeen.'

'Hoe moet ik dat nou netjes zeggen?', zoekt de Vlaming Jan Raes naar zijn woorden. Raes, directeur van het Amsterdamse Concertgebouworkest, schuift ongemakkelijk op zijn stoel tijdens een debatavond op de Nederlandse ambassade in Brussel. Het onderwerp: de kloof tussen Nederland en België.

'De Nederlander heeft last van een gebrek aan twijfel', zegt Raes, waarmee hij de lachers op zijn hand krijgt. De Nederlanders in de zaal herkennen zich in de kwalificatie. En de genodigde Belgen reageren verrukt. 'Zéldzaam subliem omschreven!', jubelt de Vlaamse journalist en debatleider Steven De Foer.

Niets gemeen
Nederland versus België. Het is de oorlog van de kleine verschillen, zou Freud hebben gezegd. Nederlandse diplomaten die in Brussel gaan werken wordt bij aanvang op het hart gedrukt: U gaat - let wel! - in het búitenland werken.' Dat ze dus niet denken dat België in het verlengde ligt van de Nederlandse cultuur.

'Behalve de taal hebben we helemaal níets gemeen', zegt de Nederlandse communicatieadviseur Evert van Wijk, die al twintig jaar in Vlaanderen woont. Van Wijk is in het debat de provocateur. 'Jullie verkopen jezelf zo slecht', houdt hij de Belgen in de zaal voor. 'Ga eens op zoek naar een ánder icoon dan dat malle Manneken Pis en z’n slappe straal.'

Getrokken messen
Met hetzelfde aplomp manifesteerde Nederland zich deze week in het Vlaamse Brasschaat, waar de eerste Belgische winkel van Albert Heijn werd geopend. ‘Daar is ‘m!’ staat op grote billboards langs de wegen rond het Vlaamse villadorp. Belgische supermarktketens als Delhaize en Colruyt wachten 'met getrokken messen op de komst van AH', koppen Vlaamse kranten.

Wat moet een grootgrutter uit het zuinige land van bonuskaarthouders in het bourgondische Vlaanderen waar in de supermarkt verse kreeft ligt? 'Dat lukt ze nooit', zegt een Vlaamse die trouw haar eigen Delhaize binnengaat.

Taugé en toozjee
Op de speciale website 'Albert Heijn voor beginners' legt het Zaanse supermarktconcern uit dat Nederlande kwark in Vlaanderen 'verse kaas' wordt genoemd. 'Ik heb die website nog niet bestudeerd', zegt een Brasschaatse. 'Maar hier gaan ze al de fout in. Want in onze streek zeggen we niet vérse, maar plátte kaas. En wat is in hemelsnaam taugé?' vraagt ze vertwijfeld. Ze spreekt het uit als toozjee.

'De Nederlander staat bekend om z’n zuinigheid', zegt Corné Mulders, verantwoordelijk voor de AH-operatie in België. Dat negatieve imago wil hij in België nu juist als wapen inzetten. Mulders: 'We nemen onze Nederlandse prijzen mee de grens over.' Op termijn wil AH tweehonderd winkels in heel Vlaanderen openen.

Maar dan moeten ze wel een andere leus hanteren, zegt een jonge Vlaming. 'Bij deze Albert bent ú koning', heeft een AH-marketeer bedacht, verwijzend naar de Belgische koning Albert. 'Slecht idee', zegt de jongen. 'Ik spreek namens veel Vlamingen: wij hebben niet veel op met dat Belgische koningshuis.'

De dame van de toozjee is op straat inmiddels in discussie met een Brasschaatse Nederbelg die haar op weg helpt. 'Taugé heet bij jullie sojascheuten. En pas op: onze Hollandse vla is dus géén taart.' 'Weet u dan wat stoemp is? Of 'n sjabbeke?' vraagt de Vlaamse.

Stoemp en stamppot
In Europa zijn er geen twee buurlanden die zó verschillend zijn als Nederland en België, noteerde psycholoog Geert Hofstede in zijn standaardwerk Allemaal Andersdenkenden. Maar, is dat niet wat overdreven? Stoemp of stamppot – wat is het probleem?

'Het échte probleem is dat de Vlaming de Nederlander gewoon niet léuk vindt', poneert communicatieadviseur Van Wijk tijdens het 'kloof-debat' op de Nederlandse ambassade in Brussel. 'Hij zal het niet hardop zeggen, want de Vlaming geeft zijn mening niet graag prijs.'

Waarop één van zijn Vlaamse opponenten aan tafel hem terechtwijst. 'Wij communiceren grotendeels met mimiek. Hoe lang een Vlaming wacht met een antwoord, en welke gezichten hij daarbij trekt – dát is waar je op moet letten.'