Ik zag Thom voor het eerst in de ‘middle of nowhere'. Het was wel de laatste plek waar ik verwachtte de man van mijn leven tegen te komen, voor zover ik daar mee bezig was. Maar toch vond ik mijn soulmate, en we hebben een enorme dosis liefde voor elkaar. Na een pittig eerste jaar ( beide families stonden niet meteen te juichen), en een periode van in verschillende landen verblijven, zijn we nu allebei bezig ons op een traditionele Zambiaanse manier voor te bereiden op ons huwelijk!

De kogel is door de kerk, we gaan trouwen. We zijn al twee en een half jaar heel gelukkig en de wederzijdse families inmiddels ook met ons. In Zambia is trouwen niet zomaar iets. Met name vrouwen worden in zogenaamde ‘teachings' traditioneel voorbereid op het huwelijk. Ook voor de man zijn er ‘huwelijkslessen' en deze worden apart gevolgd. Toch ligt de nadruk meer bij de vrouw in de huwelijksvoorbereiding. Men is van mening dat het de rol is van de vrouw om het huishouden goed te runnen en voor de kinderen en voor de man te zorgen.

Je man in bed
In de teachings komen onderwerpen als financiën, het runnen van je huishouding, respect, omgaan met schoonfamilie, rouw, zwangerschap & kinderen, communicatie en lichamelijke hygiëne aan bod. Maar eerlijk is eerlijk: de lessen zijn er vooral op gericht hoe je als vrouw je man in bed behoort te bevredigen!

Grote hoeveelheid voedsel
Voordat de vrouw met de man trouwt, wordt door de familie van de vrouw een grote hoeveelheid voedsel voorbereid, kort voor de bruiloft. Het symbool is om de familie van de man te laten zien wat voor voedsel de vrouw zal koken. Traditioneel maakt de aanstaande bruid ook Nshima, de basis van elke Zambiaanse maaltijd (een soort mais en/of casava plak). Het bereiden van het voedsel gaat gepaard met veel gedrum, dans en liederen waarin men wijsheden probeert over te brengen aan de aanstaande vrouw.

Uiterst gastvrij
In de uitleg van respect in het huwelijk behoor je de man en zijn familie op de juiste manier te benaderen. Hier heeft groeten een belangrijke rol, en het tonen van rustig ingetogen gedrag wordt gezien als positief. In het huishouden ben je uiterst gastvrij, wat als zeer belangrijk wordt gezien. Je huis staat eigenlijk altijd open voor familie. Zowel voor bezoek als voor logeerpartijen. Gelukkig kun je toch ook wel bepaalde grenzen aangeven. Overigens is het platteland traditioneler in deze regels van gastvrijheid dan de stad.

Chicken tonight
In het Zambiaanse huwelijk is er veel non-verbale communicatie. Zo kan er bijvoorbeeld veel worden gezegd zonder woorden met het uitdelen van kip tijdens een maaltijd. Je moet erop letten wie welk deel van de kip krijgt, waarbij veel delen symbolisch zijn gelinkt aan delen van het vrouwelijk lichaam. Met name twee ‘'gevoelige stukken'' geef je alleen aan de man. Het gaat dan om de lever en de maag.

Veilige vleugels
Als je die twee onderdelen geeft aan een (andere dan je eigen) man die mee eet, dan zeg je eigenlijk dat je seks met die man wil of al hebt gehad. Immers: de lever staat voor de schaamlippen van de vrouw, en de maag voor de vagina. Mocht je dus een kip hebben gekocht en je man eet die avond niet mee, dan is het uitkijken geblazen! De kippenborst staat voor vrouwenborsten, de poten (vooral het deel waar veel vlees aan zit) voor vrouwenheupen en de vleugels zijn veilig, die hebben geen echte betekenis.

Seksuele lading van kralen
Kralen zijn in Zambia belangrijk, ze hebben meestal een seksuele lading. Een vrouw zou kralen kunnen dragen rondom haar middel, die alleen maar door haar man gezien mogen worden en seksueel prikkelend zouden zijn. Iets anders wat ik erg interessant vind: als je ongesteld wordt leg je gekleurde kralen op het bed. Rood is voor start van de ongesteldheid en wit is als het voorbij is.

Tradities rondom rouw
Ook rondom rouw, mocht de man overlijden, zijn vele tradities. Hier zegt men dat de vrouw zich niet mag wassen of verkleden tot de man begraven is. Ook -traditioneel gezien - trouw je in de familie van de man en gaat al het vermogen dus naar de familie van de man na de begrafenis. Maar dit is in de hele traditionele setting. Met het gebruik van een testament wordt dit tegenwoordig vaak anders vastgelegd en zijn de rechten van man en vrouw wat meer gelijk. Er zijn rondom rouw vele tradities, die teveel uitleg nodig hebben om hier allemaal te beschrijven.

Seks
Misschien hoopten jullie op wat meer interessante details rondom de seks, aangezien de huwelijkslessen daar vooral over gaan. Maar helaas: daar ga ik even niet op in! Ten eerste heb ik deze lessen grotendeels nog niet gehad (echt waar!) en ten tweede is tijdens de lessen ook om discretie en respect gevraagd over dit onderwerp.

Moeilijk
Wat ik geregeld moeilijk vind is dat ik uit een toch behoorlijk geëmancipeerde en economisch onafhankelijke hoek kom en dat botst nogal eens met de tradities hier. Ik probeer veel naar anderen te kijken en te luisteren, en mij steeds te realiseren dat in het westen dingen gewoon nu heel anders zijn. Niet zo heel lang geleden kende men deze rollen van de man en vrouw ook in Europa. Ook het spreken van Bemba zal het langzaamaan makkelijker maken om meer 'in' de familie en cultuur te komen. Ik voel me er toch geregeld letterlijk buiten staan omdat velen niet veel Engels spreken. Bemba ga ik leren na de bruiloft.

Mooi
Ik vind het zeer bijzonder om traditionele huwelijkslessen te krijgen. Het trouwen in een andere cultuur (wij zijn van plan voor langere tijd in Zambia te blijven wonen) vraagt veel flexibiliteit en begrip voor de Zambiaanse cultuur. De lessen geven mij in korte tijd veel meer inzicht in hoe de rollen van man en vrouw hier liggen, en geven mij meer empathie voor hoe mensen hier met elkaar omgaan. Ik ben in Zambia omdat ik van Thom hou. Het willen leren begrijpen van zijn cultuur en achtergrond is daarbij voor mij, en voor Thom, enorm belangrijk.

Onderdanig en trots
Het is goed om zoveel mogelijk te leren van de cultuur waarin ik trouw. Het is aan mij om dingen te leren begrijpen en me -tot op zekere hoogte- aan te passen. De teachings geven een schat aan culturele informatie die je niet zo maar krijgt in gesprekken met vrouwen, alleen als je trouwt. In de lessen is er toch ook ruimte om verder te praten over de rol van man en vrouw en hoe de vrouwen dit zien in de komende generatie. Ondanks de in mijn ogen toch onderdanige rol van vrouwen kent men deze rollen goed, en lijkt men zich er ook in te schikken. Zambia kent een trotse cultuur. Deze kun je alleen langzaamaan leren kennen, door hier te leven.

Onvermijdelijke eenzaamheid
Ik zal nooit echt Zambiaans zijn, net als dat Thom nooit echt westers zal zijn. Hierin zit misschien een bepaalde eenzaamheid, wat onvermijdelijk is en wat er mag zijn. In onze bi-culturele relatie accepteren Thom en ik elkaar en leven wij in een wereld tussen beide culturen waarin we ons prettig voelen en gelukkig! En voor het geval je je afvraagt wie bij ons thuis de afwas doet en strijkt: Thom!

Wendy (34 jaar, Nederlandse) ontmoette Thom (29 jaar, Zambiaan) 2,5 jaar geleden in het verre noorden van Zambia. Ze verhuisde om die reden naar Zambia begin 2007.

Thom studeert accountancy en Wendy, die een verpleegkundige achtergrond heeft, is studie coordinator voor een international onderzoeks instituut in HIV/AIDS zorg. Thom en Wendy zijn zich op dit moment aan het voorbereiden op hun bruiloft die over een paar weken plaats vindt in Zambia.

Wil je ook een bijdrage leveren aan Expat aan het woord? Mail dan . De redactie neemt dan contact met je op.

Ontvang je het gratis WereldExpat magazine nog niet?
Meld je dan nu aan. Dan sturen we het in het vervolg naar je e-mailadres.