Vraagje: Wat hebben de urine van Lance Armstrong en de plas van Hollandse koeien met elkaar gemeen? Antwoord: Ze worden allebei getest op doping. Nieuw Nederlands onderzoek naar het illegaal vetmesten van koeien helpt ook de dopingcontrole tijdens de Tour de France.
 
De winnaar van de Tour de France zal officieel pas op 3 juli 2018 bekend zijn. Want precies dan verloopt de achtjarige termijn waarbinnen sporters strafbaar zijn voor dopinggebruik. Een juridische formaliteit waar niemand acht op slaat? Absoluut niet. Want een nieuwe dopingdetector, die met hulp van Nederland werd ontwikkeld, maakt strafvervolging met terugwerkende kracht mogelijk. Zelfs tot acht jaar.
 
Tijdwinst
De Nederlandse scheikundige Michel Nielen (van de Wageningen Universiteit) onderzoekt haren en urine van koeien op groeibevorderende middelen zoals anabole steroïden. Net als in de sport zijn die preparaten in de veehouderij verboden. Nielen ontwikkelde samen met Griekse onderzoekers een nieuwe opsporingsmethode die volgens eigen zeggen veel sneller, efficiënter en goedkoper is dan de huidige werkwijze.

'Op de lijst van verboden middelen in de sport staan ontzettend veel kleine moleculen zoals anabole steroïden. Dat zijn de niet-eiwitachtige moleculen. Terwijl de huidige dopingtechnologie zoals EPO juist vooral zit in die eiwitpreparaten. Maar de controleurs hebben de handen vol om eerst de lijst van de kleine stoffen af te werken, dat zijn er zo'n 240. Dan blijft er maar weinig aandacht over voor de eiwitachtige doping. Wat wij nu hebben gedaan is dat hele veld van kleine stoffen dichtgetimmerd, zowel de bestaande stoffen als de stoffen die in de toekomst nog op de markt zullen komen.'
 
Een urinetest met de methode van Nielen en zijn Griekse collega's brengt dus in een klap alle verboden niet-eiwithoudende stoffen in kaart. Hierdoor komt er veel meer tijd vrij voor de opsporing van de meer geavanceerde eiwitdoping.
 
Resultaten uit het verleden
Nielens onderzoek is gericht op het illegaal vetmesten van koeien maar lijkt dus ook sportieve voordelen te hebben, vertelt Herman Ram, directeur van de Nederlandse Doping Autoriteit.

'Naar de toekomst toe betekent dit dat men nauwkeuriger kan werken omdat stoffen die tot nu toe onder de radar bleven nu op de radar komen. Naar het verleden kijkend: voor zover er nog urinemonsters aanwezig zijn kan met deze methode alsnog de aanwezigheid van een positief geval van doping worden vastgesteld. Maar dat zal alleen gevolgen hebben voor de desbetreffende sporter als die stof destijds ook verboden was.'
 
Met Nielens methode kunnen dus oude urinemonsters opnieuw en nauwkeuriger worden gecontroleerd op doping. Moeten we gaan vrezen voor de historische Tour-overwinningen van Joop Zoetemelk, Bernard Hinault en Eddy Merckx? Nee, deze wielerhelden blijven onaangetast want dopinggebruik is tot acht jaar na de sportprestatie strafbaar en urinemonsters zjin zo'n tien jaar houdbaar.
 
Acht jaar
Maar de Olympische medailles behaald in Peking staan dus in feite nog op losse schroeven en ook Lance Armstrong zou in theorie vier van zijn zeven opeenvolgende Touroverwinningen sinds 1999 moeten inleveren wanneer uit Nielens nieuwe test alsnog zou blijken dat hij een destijds verboden stof gebruikt heeft.
 
De officiële dopinglaboratoria bewaren op dit moment de urinestaaltjes drie maanden na de dopingtest. Maar als het aan de Tour de France en het Internationaal Olympisch Comité ligt, wordt dat minstens acht jaar. Maar moeten die organisaties zich niet vooral op de controle van toekomstig misbruik richten? Dat is nu precies wat men probeert te doen, zegt Herman Ram.

'Juist de Tour-organisatie samen met het IOC hebben aangetoond dat ze bereid zijn terug te kijken en het feit dat ze daartoe bereid zijn en dat ook openlijk zeggen, heeft op zich al een preventieve werking. Dan weet je dus dat je misschien tijdens de Tour eraan ontsnapt maar als je ook weet dat je tot maximaal acht jaar later in principe nog kan worden betrapt, dan is de hoop uiteraard dat men bepaalde risico's toch besluit niet te nemen.'
 
En zo hebben de Olympische winterspelen van 2002 in Salt Lake City pas dit jaar een definitieve uitslag. En weet elke illegaal opgepepte sporter dat zijn daadwerkelijk finish pas acht jaar na de sportprestatie ligt.