Kan het nou wel of kan het nou niet? Onder Nederlanders in het buitenland met een lijfrentepolis bestaat veel verwarring. Het blijkt vaak moeilijk of zelfs onmogelijk om een verzekeraar te vinden die ze het opgebouwde kapitaal uitkeert. Daarom 5 praktische tips.

Wanneer je lijfrente vrijkomt, kun je 'shoppen' bij welke verzekeraar je vervolgens de hoogste uitkering krijgt. Volgens toezichthouder De Nederlandsche Bank is er daarom automatisch sprake van een nieuwe overeenkomst. Behalve als je vooraf in je polis heb laten vastleggen dat je bij dezelfde verzekeraar blijft.

Woon je intussen in het buitenland, dan gelden voor de nieuwe overeenkomst doorgaans de regels van je woonland. De verzekeraar die je kiest om de lijfrente uit te keren moet dus aan die regels kunnen en willen voldoen. Voorwaarde van de fiscus is daarnaast dat het een in Nederland toegelaten verzekeraar moet zijn.

Tip 1: zoek een Nederlandse verzekeraar in je woonland
Toen Elisabeth met een Deense man trouwde en emigreerde, dacht ze eerst dat er niets aan de hand was. Ze had tijdig laten vastleggen dat de verzekeraar bij wie haar polis liep - Levob - later ook de lijfrente zou uitkeren. Maar toen verkocht Levob haar polis door aan Achmea/Avéro. Die keerde niet uit in Denemarken.

Want al is Denemarken een EU-land en mogen Nederlandse verzekeraars er in principe hun producten aanbieden, ze moeten zich daarvoor wel eerst laten 'notificeren'. Op zich een formaliteit, maar veel verzekeraars doen het liever niet, omdat ze dan met buitenlands recht rekening moeten houden.

Elisabeths verzekeringsadviseur bracht uitkomst: Nationale Nederlanden en Allianz bleken wel actief in Denemarken. Daarachter komen was een 'behoorlijke job', zegt ze, en in lang niet alle landen vind je Nederlandse verzekeraars. Ook krijgt ze nu 300 euro per maand minder dan als ze vrij had kunnen kiezen.

Tip 2: zorg voor een correspondentie-adres in Nederland
Voor zo'n verschil hoef je niet bang te zijn als je doet wat Gabi Walet van financieel adviesbureau Apple Tree aanraadt. Zijn advies is om bij het maken van afspraken met de door jou gekozen verzekeraar een Nederlands correspondentie-adres op te geven. Bijvoorbeeld dat van vrienden of familie.

Dan verloopt het uitkeren van de lijfrente gewoon alsof je in Nederland woont en hoef je dus niet een verzekeraar te zoeken met een vergunning in je woonland. Wel is het volgens Walet zaak om daarna 'onder titel van verhuizing' snel je buitenlandse adres door te geven. Dat voorkomt misverstanden.

'Feitelijk wordt niets illegaals gedaan', zegt Walet. Voor het meenemen van een lijfrenteuitkering die al loopt, gelden de door De Nederlandsche Bank aangegeven beperkingen niet. Reeds lopende overeenkomsten kun je namelijk in bijna alle gevallen gewoon meenemen naar het buitenland.

Tip 3: kijk of je een vrijstelling nodig hebt
Een tip die niet helpt om gemakkelijker lijfrente uitgekeerd te krijgen, maar wel om dubbel belasting betalen te voorkomen: vraag via de Nederlandse belastingdienst een vrijstelling inhouding loonbelasting aan. Dat is een formele bevestiging dat je in het buitenland werkt en daar ook belastingplichtig bent.

Heb je die niet en ontvang je een Nederlandse lijfrenteuitkering, dan is je verzekeraar verplicht om alle belastingen vooraf in te houden. Het bedrag dat op je rekening wordt gestort is dan dus netto. Maar het kan door de belastingdienst in je woonland worden meegeteld als inkomen. Zo word je dubbel gekort.

Met een vrijstelling kun je je verzekeraar de opdracht geven om het geld bruto uit te keren. Alles wat daarvoor nodig is, zegt Gabi Walet, is 'een standaardformulier en een aantal documenten waaruit blijkt dat je in het buitenland woonachtig bent'. Let wel: je moet dus eerst in Nederland uitgeschreven zijn.

Tip 4: de ene Nederlandse verzekeraar is de andere niet
De verwarring over lijfrentes heeft ook te maken met het feit dat verzekeraars tot recent wél gewoon overeenkomsten afgaven om uit te keren aan Nederlanders in het buitenland. De ophef begon in 2009, en volgens een aantal verzekeraars is er sindsdien sprake van verscherpte controle.

Maar dat wil niet zeggen dat iedereen het roer gelijk heeft omgegooid. 'Wij hebben tientallen klanten over de hele wereld met lijfrentepolissen', zegt financieel adviseur Gabi Walet. 'Dus de praktijk wijst het tegendeel uit. Laten we zeggen dat verzekeraars hier praktisch mee omgaan.'

Ook uit de reacties die zijn binnengekomen bij de Wereldomroep is af te leiden dat er soms wel gewoon wordt uitgekeerd, zonder vergunning in het woonland. Maar om hoeveel verzekeraars het gaat is onmogelijk te zeggen. En als je de gok neemt en afwacht, is het te laat om daarna nog je polis aan te passen.

Tip 5: neem zelf het initiatief en praat met je verzekeraar
Het beste advies blijft dan ook: stap naar je verzekeraar en leg uit hoe het zit. Al kun je daarna niet alsnog met een Nederlands correspondentie-adres komen. Zolang je het initiatief maar in eigen hand houdt, kun je het woonlandprobleem zelfs geheel omzeilen, stelt Mr. Bouwe Morrema op zijn website Adfidius.

'De verzekeraar verricht zijn dienst dan niet in de nieuwe woonstaat van de polishouder maar in Nederland. Notificatie is dan niet aan de orde. Met andere woorden: zolang de verzekeraar en het intermediair de in het buitenland wonende polishouder niet actief benaderen, is er geen vuiltje aan de lucht.'