Afgelopen maand stierven vier onschuldige burgers in Uruzgan bij gevechten tussen leger en politie. Het leger is nu uit de stad weggehaald. "Over een paar maanden moeten beide korpsen delen van Uruzgan zelf beveiligen", aldus generaal Mark van Uhm in een interview met de Wereldomroep.

Harde schoten klonken in het centrum van Tarin Kowt. Het was de laatste dag van Eid, het offerfeest, maar van enige vrolijkheid was niets meer over. Een aantal lijken lag in de straten van het hoofdstadje van Uruzgan. Onschuldige burgers, voor zover bekend. De sfeer was gespannen: dit was alweer een ruzie tussen politie en leger en het kostte nu al de zoveelste Afghaan het leven.

Succesverhaal
Hoe zou dit aflopen? Nederland probeert zowel het leger als de politie sterker te maken, maar zit met de handen in het haar. Sinds maart zijn er regelmatig incidenten tussen de twee machten, terwijl dit eigenlijk het succesverhaal moet worden van Uruzgan, en zelfs van heel Afghanistan.

De regering in Kabul beseft dat deze escalaties niet goed zijn voor het imago van leger en politie. Daarom werd een zware onderzoeksdelegatie naar Tarin Kowt gestuurd. Uruzgan was na de schietpartij op Eid een dag lang landelijk in het nieuws.

Film verdwenen
Van het onderzoek naar het dodelijke incident is weinig terecht gekomen. Agenten pakten zelfs winkeliers op, die negatief over de politie praatten, om de onderzoekers om de tuin te leiden. Meerdere malen werden de generaals en de politietop uitgenodigd in het Nederlandse kamp om uitleg te geven over de chaos. Maar het haalde niet veel uit. Toen Nederland erom vroeg, bleek de film met straatinterviews te zijn verdwenen.
 

Ondertussen vult de onderkoning van het gebied, Mathiullah Khan - bewaker van de weg tussen Kandahar en Tarin Kowt, maar vooral ook eigenaar van een grote privé-militie - het gapende veiligheidsgat. Zelfs al weigert Nederland met hem samen te werken, zijn hulp wordt wel ingeroepen door de plaatsvervangend gouverneur. Ze zijn familie.

Nederlanders bekogelen
Op straat in Tarin Kowt weet men wel waarom de politie en het leger elkaars vijanden zijn. "De soldaten komen van buiten Uruzgan en dat zet kwaad bloed", schreeuwt een jochie op de bazaar. "Wij kennen die soldaten niet", vult Osmani aan, een bewoner op de weg naar Deh Rawod. "Zij zijn veel te strikt. Als kinderen of oude mannen met witte baarden stenen gooien, schiet het leger terug. Wij weten dat je nu veel beter de Nederlanders kunnen bekogelen: die weten zich tenminste in te houden."

Zelfs de imam stookt het vuurtje op en zegt tijdens preken dat het leger uit kefur (ongelovigen) bestaat, zegt legerleider Hamid van Uruzgan teleurgesteld. "Weet je wie corrupt is? De politie. Toen Nederland vanuit de gouverneurscompound eten wilde distribueren voor de armen, was het weg. De politie weigerde nader onderzoek."

Corruptie
"We houden van de politiemannen", roept Osmani. "Zij kennen ons, zij weten wie we zijn." De mannen in het blauw hebben een pré op de markt van Tarin Kowt: ze komen uit Uruzgan, iedereen kent ze. Maar daardoor is de politie ook erg gevoelig voor omkoping en voor andere corrupte praktijken. Iemand die opgepakt wordt, kan bijvoorbeeld via een neef binnen een paar uur weer vrij zijn.

Het resultaat van de onenigheid is dat het Afghaanse leger de stad is uitgezet. Op de compound van de gouverneur sloeg de angst direct toe. De gouverneur - die al weken in Kabul rondstruint om zijn toekomstige baan veilig te stellen - zou niet terugkeren. En ook de Verenigde Naties schrokken, zegt legerleider Hamid. "De Verenigde Naties hebben er sterk over gedacht om te vertrekken. Zij vertrouwen de corrupte politie niet. Kijk maar wat er gebeurt in Chora", zegt Hamid. “Daar zijn 120 politiemannen heen gestuurd, waarvan er nog maar dertig functioneren. Gaan ze de VN-missie hier wel beveiligen?"

Oezbeken
Uiteindelijk heeft de plaatsvervangend gouverneur voor de typisch Afghaanse middenweg gekozen, waar ook de VN zich in kunnen vinden. Een groep Oezbeekse politiemannen is op de uitkijktorens van de compounds neergezet. Zo wordt gehoopt dat lokale vijandige indringers niet voor een paar honderd dollar de neef c.q. politieman voor de deur omkopen.

Foto boven: gezamenlijke veiligheidscontrole door Afghaans leger en politie tijdens presidentsverkiezingen. Foto: Flickr/isafmedia