De familie van de Iraans-Nederlandse Zahra Bahrami stelde pas maanden na haar arrestatie in Teheran de Nederlandse autoriteiten op de hoogte. Ze waren bang dat publiciteit haar zaak zou schaden. Maar wat werkt in de praktijk beter? Stille diplomatie of toch een media-offensief?
 
Het proces van Bahrami - die werd opgepakt omdat ze meedeed aan een demonstratie - staat voor de deur en de tijd dringt. Het is een proces dat mogelijk zal eindigen met de doodstraf. Onder zulke omstandigheden kan het de moeite waard zijn om Iran met fluwelen handschoenen aan te pakken.
 
Sara en Ammar
Voormalig minister van buitenlandse zaken Ben Bot is in elk geval voorstander van de stille aanpak. Vier jaar geleden was hij maandenlang bezig de Syrische autoriteiten ervan te overtuigen twee Nederlandse kinderen te laten gaan die ontvoerd waren door hun Syrische vader: Sara en Ammar. Uiteindelijk lukte dat.
 
Wat de doorslag gaf, zegt Bot, was het praktische belang dat Nederland en Syrië allebei hadden bij een goede verstandhouding. Nederland was voor het incident met Sara en Ammar bezig geweest die verstandhouding te verbeteren. En dat zette de onderhandelingspogingen van de ex-minister kracht bij.
 
'Toen de zaak begon bleek dat zowel de stille diplomatie, de onderhandelingen achter de schermen, nodig waren als de gesprekken met mijn collega', zegt Bot. Maar, geeft hij toe, 'tegelijkertijd was de druk van de pers en van NGOs ook belangrijk.'
 
Amina Lawal
Dat soort publieke druk is bij uitstek het terrein van Amnesty International. Al vijftig jaar lang probeert de organisatie mensenrechtenschendingen overal ter wereld aan de kaak te stellen. Volgens woordvoerder Ruud Bosgraaf werkt dat alleen als een regering gevoelig is voor de publieke opinie.
 
Dat was zo toen in 2002 de Nigeriaanse Amina Lawal door een islamitische rechtbank veroordeeld werd tot dood door steniging wegens overspel. Lokale organisaties begonnen een campagne en Amnesty nam die over. Uiteindelijk werd haar veroordeling verworpen door een hogere rechtbank en werd ze vrijgelaten.
 
Maar Bosgraaf geeft toe dat publieke druk alleen zelden genoeg is. En dat zulke druk het diplomatieke proces - als dat er is - wel degelijk kan verstoren.