Het Canadese Vancouver maakt zich op voor de 21ste Winterspelen. De hoop van de Nederlanders is vooral gericht op schaatser Sven Kramer. Hij is op dit moment de aangewezen persoon om de vaderlandse schaats-eer hoog te houden. In de aanloop naar de Olympische Spelen van februari 2010 belicht Floris van Hoorn een aantal toppers uit het verleden. Vandaag is dat Stien Baas-Kaiser.

Voor Stien Baas-Kaiser was het in 1972 erop of eronder. De winterspelen in Sapporo waren voor haar de laatste kans om Olympisch goud te veroveren want het zou haar laatste seizoen worden. De 33-jarige schaatster kwam aan de start voor de 1500 meter en de drie kilometer. Met zilver en goud verliet ze Japan en met een goed gevoel beeindigde ze haar carriere.

De winterspelen in 1972 waren zonder meer de spelen van Ard Schenk. Drie gouden medailles veroverde hij en als hij op de 500 meter niet was gevallen had daar misschien ook nog een verrassing in gezeten. Toch presteerden ook de Nederlandsae vrouwen goed, met name Stien Baas-Kaiser. De politieagente was al twee keer werelkampioen allround geweest en had op de Spelen in 1968 twee bronzen medailles veroverd.

Nu ze er bijna 38 jaar later op terugkijkt weet ze niet met hoeveel zelfvertrouwen ze naar Sapporo vertrok. "Ik heb me dat niet eens afgevraagd. Ik weet wel dat ik de avond ervoor de startlijst zag en toen dacht: er is er maar één die kan winnen en dat ben ik."

Zelfvertrouwen
Op de wedstrijddag zelf was er weinig van dat zelfvertrouwen over toen ze de spanning van de wedstrijd kreeg. Tegen trainer Gerard Maarse riep ze dat ze het nauwelijks één rondje zou volhouden, maar hij antwoorde dat ze weinig keus had. "Je zal wel moeten Stien," zei de vroegere schaatser, die zelf in 1952 en 1956 op de Olympische winterspelen in actie kwam.

Het was het juiste effect want er trad een onverschilligheid op waardoor ze heel ontspannen aan haar drie kilometer begon. Ondanks dat ze direct na de start heel even met haar ene schaats in de andere haakte kwam ze snel in haar ritme. Het leverde een snelle opening op die de basis zou vormen voor een klinkende zege. Dianne Holum werd verslagen en moest genoegen nemen met het zilver. Twee dagen eerder was het op de 1500 meter precies omgekeerd, de Amerikaanse pakte het goud en Stien Baas-Kaiser zilver.

Frustratie
Op beide afstanden was de derde plaats voor Atje Keulen-Deelstra. De Friezin pakte ook zilver op de duizend meter maar goud zou ze nooit krijgen. Volgens Stien Baas-Kaiser is dat voor iedere sporter een gemis. "Als ik hem niet had gewonnen was dat altijd een frustratie gebleven," vertelt ze over die gouden plak, "Maar toen ik hem had dacht ik: is dit nou alles ?"

Het is natuurlijk makkelijk praten als je dat goud in je bezit hebt, dat geeft ze ook volmondig toe. Maar ze verwijst nog even naar de huidige generatie en zegt dat het voor hen veel moeilijker is omdat er tegenwoordig veel meer concurrentie is.

• bekijk ook de oude fragmenten: