Iedere woensdag bij de Wereldomroep: een nieuwe spellingtest. Hoe staat het eigenlijk met uw kennis van de Nederlandse taal? Op deze pagina een paar notoire struikelblokken in het Nederlands.

Googelt u met de zoekterm ‘wordt jij’, dan krijgt u tienduizenden hits, en ook ‘ik vindt’ mag zich verheugen in een grote belangstelling van de spellende medemens. En dan zijn dt-fouten nog lang niet de enige spelfouten. Ook al jaren in de top 10 van meestgemaakte schrijffouten: los-vastkwesties.

Met stip op 1: de dt-spelling
Velen zullen het niet gemakkelijk toegeven, maar werkwoordsspelling is eigenlijk heel eenvoudig. Er bestaat immers hoogstens twijfel bij werkwoorden die op een -d eindigen, want achter een -t volgt nooit nog een -t, en bij andere woorden hoort u vanzelf of er wel of geen -t achter komt. En van die laatste eigenschap kunt u ook nog eens handig gebruikmaken.

TIP: Het dt-loopje
Twijfelt u tussen -d of -dt? Vul dan op de plaats van het werkwoord waarover u twijfelt (een vervoeging van) het werkwoord lopen in. Schrijft u daarin een -t, dan krijgt het werkwoord dat u hebt vervangen ook een -t, anders niet. Bijvoorbeeld:
· Ik vind(t) het gemakkelijk.
Ik loop ... [zonder -t, dus:]
Ik vind het gemakkelijk.
· Vind(t) hij het ook gemakkelijk?
Loopt hij ... [met -t, dus:]
Vindt hij het ook gemakkelijk?

Werkwoorden in de verleden tijd eindigen nóóit op -dt. Het is dus: Vond hij het gemakkelijk?

En word(t) je?
Maar hoe zit het nu met de werkwoordspelling in deze zin?

· Wordt je lezer niet moe van die taalregeltjes?

Is wordt hierin goed of fout, en waarom dan? We horen graag wat uw argumenten voor of tegen zijn. In een volgende aflevering komen wij er dan op terug.

Los of vast?
Het Nederlands kent een heel gemakkelijke regel voor het los of vast schrijven van woorden: schrijf de delen van een samenstelling aan elkaar. Met fiets en pomp maakt u fietspomp en met fietspomp en slang ontstaat fietspompslang. Maar wat te doen als het eerste woord op een klinker eindigt en het tweede met een klinker begint? Of hoe schrijft u samenstellingen die meer dan één klemtoon hebben?

TIP: Samenstellingen met botsende klinkers krijgen een koppelteken
Samenstellingen die bestaat uit twee woorden waarvan het eerste eindigt op een klinker en het tweede met een klinker begint, zijn soms lastig te lezen. Dat is zeker zo als de twee klinkers die naast elkaar komen te staan samen een klank vormen, zoals aa, eu, oe of ui – een verschijnsel dat klinkerbotsing wordt genoemd. Om klinkerbotsing te voorkomen, schrijft u een koppelteken tussen die twee klinkers:

combinatie voorbeeld
a + a valuta-aankopen
a + e media-expert
a + i pagina-indeling
a + u programma-uitwisseling
e + e productie-eis
e + i adrenaline-injectie
e + u optie-uitkering, privé-uitgave
i + e groei-economie
i + i multi-inzetbaar
i + j ski-jack
o + e zo-even
o + i solo-instrument (maar: zoiets)
o + o co-ouder
o + u stereo-uitzending
u + i milieu-inspectie
u + u bureau-uren

Tussen andere klinkercombinaties is een koppelteken dus niet nodig, zoals in antiautoritair, communicatieadviseur, divisieonderdeel, offerteaanvraag of softwareontwikkelaar.

TIP: Schrijf samenstellingen met één hoofdklemtoon aaneen
Een zwártboek heeft één klemtoon en is iets anders dan een zwárt bóék, dat twee klemtonen heeft. Een woordcombinatie met één hoofdklemtoon schrijft u ook als één woord, bijvoorbeeld hoogopgeleid, een pasgetrouwd stel (maar: het stel is pás getróúwd), lichtgewicht.
Deze vuistregel geldt ook voor drieledige samenstellingen van het type witte + boorden + criminaliteit: dat spreekt u niet uit als wítte bóórdencriminaliteit, maar als wittebóórdencriminaliteit. Er is sprake van één hoofdklemtoon, dus schrijft u witteboordencriminaliteit aaneen. Andere voorbeelden zijn: hogesnelheidslijn, lagelonenland, langetermijnplanning, oudedagsvoorziening en vrijetijdsbesteding.
Soms is er ook betekenisverschil: het rodewíjnglas heeft één hoofdklemtoon en is een glas voor rode wijn; het róde wíjnglas heeft twee klemtonen en is dus een woordgroep, met als betekenis ‘een wijnglas dat rood is’.

Waar ging u de mist in?
Elke woensdag kunt u uw Nederlands testen met de spellingtest, waarmee u kunt testen hoe het met uw kennis van het Nederlands staat. Hebt u een spelling- of grammaticaprobleem dat u graag eens wilt voorleggen of een leuke anekdote waarin de kennis van het Nederlands u even in de steek liet? Laat het ons weten!

Meer verhalen lezen over, voor en door Nederlanders in het buitenland? Neem een gratis abonnement op het WereldExpat Magazine