Mensenhandel: politieagent Henk Werson stuitte er bij toeval op in 1995. Toen verbaasde het hem nog dat de slachtoffers hun verhaal niet wilden vertellen. Inmiddels weet hij waarom: ze zitten gevangen in een web van afhankelijkheid en uitbuiting. 'De Fatale Fuik': onder die titel schreef Werson een boek over zijn ervaringen.

Tijdens een onderzoek naar een mogelijke liquidatie komt Werson in 1995 een prostitutienetwerk op het spoor. Vrouwen worden onder bedreiging van extreem geweld gedwongen hun lichaam te verkopen. En het is nooit genoeg, ontdekt Werson als hij deze telefoontap van een gesprek tussen Andrej en 'Samantha' afluistert:  

Andrej: 'Schatje luister, je kunt je schuld wel afbetaald hebben, maar
mijn inkomsten slinken. Dat pik ik niet. Vergeet niet waar je vandaan
komt, hoer. Jouw tieten zijn jouw inkomstenbron en als je niet wat
meer geld maakt, spijker ik ze vast. Kunnen we je daarna met kettingen
door je tepels vastbinden. Begrepen?'
(Uit: De Fatale Fuik van Henk Werson, uitgeverij Carrera, Amsterdam 2012).
 
Als Werson tijdens een latere tap hoort dat het dreigement ook echt is uitgevoerd, grijpen hij en zijn collega's in. De vrouwen worden opgepakt en verhoord. Werson gaat ervan uit dat ze blij zijn met hun verlossing en alles willen vertellen. Maar de vrouwen ontkennen en zeggen vrijwillig in de prostitutie te werken. De politieman begrijpt er niets van.
 
Leerproces
Inmiddels weet hij wel beter. 'Ondanks dat wij weten dat ze geslagen zijn, hun geld is afgepakt of wat dan ook. De eerste tijd blijven ze dat vergoeilijken. Ze zeggen: het was mijn schuld.'
 
Slachtoffers van mensenhandel zijn zwaar getraumatiseerd. Hun persoonlijkheid is hen  afgenomen, geweld is de norm in hun omgeving en medemenselijkheid lijkt verdwenen. Maar de vrouwen die illegaal in Nederland werken hebben ook een groot wantrouwen tegen de politie. Ze gaan ervan uit dat agenten omkoopbaar zijn.
 
Rust
Werson en zijn collega's gebruiken nu andere methoden om de vrouwen de kans te bieden hun verhaal te doen. Vertrouwen staat daarbij voorop.
 
'Ze moeten rust krijgen. Je moet niet jagen op die verklaring. Dus wij leggen een slachtoffer van mensenhandel eerst alle regelgeving uit die er bestaat. We zetten ze aan het denken en zorgen dat er regelmatig contact is. Ze zitten op een wip: moet ik het wel of moet ik het niet vertellen?'

Verschillende verhalen
Toch blijft het moeilijk, weet Werson. Als het tot een strafproces komt, moeten de getraumatiseerde vrouwen hun verhaal keer op keer vertellen. Ze doen dat vaak niet consistent. De verdediging kan dit aangrijpen om het slachtoffer als ongeloofwaardig neer te zetten.
 
Werson pleit daarom voor een standaard psychisch onderzoek van het slachtoffer. De getuigenis kan dan beter op waarde worden geschat.
 
Onderzoek dader
Ook richt de politie zich steeds meer op het verkrijgen van bewijs tegen de dader. Als je de signalen wilt zien, is mensenhandel waarneembaar, zegt Werson.
 
'De man die een klap uitdeelt en het geld van een prostituee afpakt. Dan gebruikt hij geweld om zich te bevoordelen uit de opbrengst die ze net bij die klant heeft gehad. Je moet dan nagaan: wat is er al over die persoon bekend? Nou, volgens mij is het niet veel moeilijker.'

Maar, voegt hij eraan toe, je kunt alleen écht iets uitrichten als alle betrokken instanties, van de gemeente tot aan de gezondheidsdiensten, bereid zijn aangifte te doen als er signalen zijn.