Sinterklaas bestaat echt, al eeuwen. Dat blijkt uit een expositie in het museum Catharijneconvent in Utrecht. Oud en jong komen daar van alles over hem te weten. En de bezoekers vullen de expositie aan met hun eigen herinneringen. 

De kindervriend Sint Nicolaas komt per stoomboot aan in Nederland, deze zaterdag. Hij zal op zijn schimmel het land in trekken, vergezeld van zijn trouwe dienstknecht Zwarte Piet. Het is elk jaar hetzelfde, maar het blijkt ook altijd een bijzonder moment. Sinterklaas is weer in het land!

Zondag bezoekt Sint Nicolaas het Catharijneconvent. De Sinterklaas-expositie in het museum voor religieuze kunst is al zes weken open. "Al voordat Sinterklaas in het land komt, hebben wij tienduizend bezoekers gehad. Dat zou je niet verwachten," vertelt Billie-Jo Krul van het museum in Utrecht enthousiast. "We willen hier laten zien dat Sint Nicolaas een heel populaire heilige is en dat het Sinterklaasfeest al sinds de Middeleeuwen bestaat."

Legenden
Sint Nicolaas is te zien op 15de-eeuwse schilderijen, geleend uit bijvoorbeeld het Uffizi Museum in Florence en uit de Vaticaanse musea. We zien hoe baby Nicolaas al op zijn geboortedag in bad opstaat en een dankgebed uitspreekt tot God, die hem het leven heeft geschonken. Het is een van de vele legenden rond de vrome, vrijgevige Nicolaas. 

Aangezien Nicolaas al rond het jaar 280 geboren is - later werd hij bisschop van Myra in Klein-Azië en hij stierf in het jaar 350 - is het duidelijk aan de hand van deze schilderijen dat hij ruim duizend jaar later nog steeds voortleeft. 

Te zien is ook 'Het Sint-Nicolaasfeest', een echte Jan Steen uit de 17de eeuw. Daar is Sinterklaas de kindervriend geworden die aan de vooravond van zijn verjaardag langs de huizen trekt om kinderen cadeau's te geven. 

Kijkcijferkanon
Zijn knecht Zwarte Piet is pas rond 1850 erbij gekomen, zo blijkt ook uit de expositie, toen het boekje 'Sint Nicolaas en zijn knecht' van onderwijzer Jan Schenkman uitkwam. De legenden en verhalen rond Sinterklaas worden nog steeds aangevuld. Zo weet menig kind in Nederland te vertellen dat zijn paard Amerigo heet en dat Sinterklaas binnenshuis een baseballcap draagt in plaats van zijn mijter. Op diverse televisiekanalen zijn zijn avonturen dagelijks te volgen. Sinterklaas is een kijkcijferkanon geworden. 

En nog steeds viert half Nederland op 5 december Sinterklaasavond, met kadootjes, chocolademelk en speculaas. De rooms-katholieke geestelijke is tegenwoordig bij alle gezindten welkom en ook onder allochtonen is Sinterklaas populair.

Herinneringen
Behalve de historische kant van Sint Nicolaas - met veel oude schilderijen en prenten - geeft het Catharijneconvent ook ruimte aan onze tijd. De bezoekers zelf leveren hun foto's en verhalen aan. Er is een wand vol met foto's, vaak nog in zwart-wit: kinderen op schoot bij Sinterklaas; tafels met pakjes en surprises; Sint op een riksja of op de motor; kinderen die zelf verkleed zijn als de Goedheiligman, dan wel Zwarte Piet; de intocht op het tropische eiland Aruba, deel van de Nederlandse Antillen. 

Ook op de speciale website www.sintnicolaasopbezoek.nl zijn de foto's te zien, al meer dan 150; naast allerlei persoonlijke herinneringen die vaak tientallen jaren teruggaan. Regelmatig schrijven bezoekers over de dag dat ze even apart werden genomen, omdat ze "nu groot genoeg waren om te horen hoe het echt zit". Het is een van de stappen naar het groot worden voor elke vrijwel elke Nederlander. 

Het gevoel 
Voor de jonge bezoekers van de tentoonstelling in Utrecht is er een speciale route: een speurtocht langs het Pepernotenspoor. Als zij genoeg vragen over Sinterklaas goed beantwoorden, worden ze officieel tot Sint-Expert uitgeroepen. Hun ouders of grootouders doen graag mee. 

"Het is bijzonder hoe iedereen erin opgaat. Iedereen heeft wat met Sinterklaas. Dat gevoel komt hier blijkbaar weer terug," aldus Billie-Jo Krul van het museum. Ze vertelt over de live-satelliet-verbinding bij de opening van de tentoonstelling, begin oktober. Bij de voorbereiding daarvan had ze persoonlijk contact met 'de echte Sinterklaas'. Ze voelde zich weer even kind.
 

Zie ook de speciale Sinterklaas-website van de Wereldomroep: www.wereldsint.nl

Veel informatie over volkscultuur bij Nederlands Centrum voor Volkscultuur