Shell is niet ver van een schikking met de Verenigde Staten in een smeergeldzaak in Nigeria. Betrokkenen zeggen dat de Nederlands-Britse oliemaatschappij een boete van 30 miljoen dollar krijgt opgelegd.
 
De Amerikaanse justitie heeft drie jaar onderzoek gedaan en beschuldigt Shell van het op grote schaal omkopen van douanepersoneel in Nigeria. Het bedrijf doet dit om opdrachten zeker te stellen en apparatuur sneller het land in te krijgen. De betalingen zouden zijn verricht via Panalpina, een logistieke dienstverlener uit Zwitserland.
 
Wetgeving VS
Rob van der Hoeven is specialist op het gebied van bedrijven die van omkoping worden beschuldigd. Hij legt uit waarom juist de Verenigde Staten de laatste jaren actief zijn in het aanpakken van dit soort bedrijven: 'De Amerikaanse wetgeving op dit terrein gaat veel verder dan die in andere landen. Ze kunnen niet alleen corruptiepraktijken in de VS zelf vervolgen, maar mogen ook boetes opleggen aan multinationals die in het buitenland steekpenningen betalen. Die bedrijven moeten dan wel in de VS beursgenoteerd zijn. Dat er zoals bij Shell een Zwitserse firma tussen zit, maakt geen verschil.'
 
Ook de Nederlandse wet verbiedt het betalen van steekpenningen, zegt Van der Hoeven. 'Maar justitie in Nederland mag omkoping in het buitenland alleen vervolgen als het smeergeld is betaald door of aan een Nederlander. Den Haag geeft kennelijk geen prioriteit aan vervolging over de grens, anders zou het wel meer mensen en geld beschikbaar stellen zoals Washington doet. Nederland richt zich vooral op omkopingszaken in Nederland zelf'.
 
Manier van zakendoen
Veel bedrijven - waaronder Panalpina - geven aan dat corruptie in landen als Nigeria er nou eenmaal bijhoort. Het is daar daar de enige manier van zaken doen. Van der Hoeven erkent dat, maar wijst op een sterke internationale ontwikkeling die daartegen ingaat. Naast de strenge Amerikaanse wetgeving zijn er bijvoorbeeld anticorruptieverdragen van de Verenigde Naties.
 
Bedrijven doen er ook zelf steeds meer aan om corruptiepraktijken te voorkomen, stelt Rob van der Hoeven, omdat ze beseffen hoe groot de imagoschade is. Zo is de reputatieschade voor Shell groter dan die 30 miljoen dollar, die het olieconcern natuurlijk makkelijk kan betalen.
 
Vertrek uit Nigeria
Shell staat overigens op het punt uit Nigeria te vertrekken. Het bedrijf zou zijn belangen in vier grote olievelden van de hand willen doen.
 
Nigeriaanse milieu-activisten vinden het voorgenomen vertrek geen goed nieuws voor de bevolking. Ook al is Shell 'de vijand', met een multinational valt beter te praten over milieumaatregelen dan met de eigen, corrupte regering. Daarom willen ze Shell onder druk zetten om te blijven.
 
'Als Shell zich toch terugtrekt, moet het concern zijn 'plants' in de Nigerdelta netjes achterlaten en de vervuiling opruimen die het gevolg is van de oliewinning', zegt een activist tegen de Wereldomroep.
 
Dat vindt ook de Nederlandse oliedeskundige Aad Correljé. 'Shell heeft de laatste jaren een imago opgebouwd als duurzame onderneming', zegt hij, 'en dat krijgt een knauw als de maatschappij vertrekt zonder schoon schip te maken.'