Terugkeren naar Nederland na een jarenlang verblijf in het buitenland is haast net zo spannend als vertrekken. Zeker op kinderen heeft het grote impact. Hoe kun je je kinderen zo goed mogelijk voorbereiden op de overstap en hoe zorg je ervoor dat de aansluiting op het Nederlands onderwijs zo goed mogelijk verloopt?

Allereerst is het belangrijk om je als ouder al in een vroeg stadium te realiseren hoe belangrijk het bijhouden van de Nederlandse taal en cultuur is. Daarnaast is het goed kritisch te kijken naar het meest gewenste moment van overstappen en naar de school die het beste aansluit op de onderwijscarrière en behoeften van het kind.

Tot slot is het goed om op de hoogte te zijn van de ontwikkelingen op onderwijsgebied in Nederland, zodat je bij terugkeer niet voor verrassingen komt te staan.

Nederlandse taal en cultuur
Goede kennis van de Nederlandse taal en cultuur is geen garantie voor een succesvolle terugkeer, maar maakt de overgang wel gemakkelijker. Natuurlijk is het goed om thuis zoveel mogelijk Nederlands te spreken en te vertellen over de Nederlandse cultuur.

Toch heeft het een meerwaarde om het kind daarnaast Nederlands onderwijs te laten volgen. Bijvoorbeeld door hem of haar een aantal uren per week naar een Nederlandse Taal- en Cultuurschool (NTC-school) te laten gaan.

Ook afstandsonderwijs via de Wereldschool of Edufax biedt mogelijkheden. Op school leren kinderen uiteindelijk veel meer (zeker als het gaat om de woordenschat) dan wanneer zij alleen thuis de taal spreken.

Aansluiting
Een kind dat terugkeert naar Nederland moet niet alleen wennen aan een nieuw schoolsysteem, maar ook aan een nieuwe cultuur. Meestal zijn kinderen in het buitenland gewend aan een veilige en beschermde omgeving.

De cultuur op scholen in Nederland is anders dan op de meeste buitenlandse scholen. Het is in Nederland vaak iets minder gedisciplineerd, leraren worden hier bijvoorbeeld vaker met 'jij' aangesproken. Dit betekent uiteraard niet dat het onderwijs minder goed is, maar het is wel een omslag voor de kinderen.

Voor oudere kinderen is er bij terugkeer nog een extra complicatie. Taalgebruik, muziek- en kledingkeuze bepalen in Nederland onder andere welk type je bent en bij welke groep je hoort. In het voortgezet onderwijs en zelfs al in de bovenbouw van het primair onderwijs delen jongeren elkaar in groepen in. Ze zijn bijvoorbeeld skater, kakker, gothic, alto of nerd.

Hiermee zijn jongeren in het buitenland doorgaans minder bezig. Nederlandse kinderen reageren ook niet altijd even positief op hun leeftijdsgenoten die terugkeren uit het buitenland. Dat is jammer, omdat voor kinderen juist erkenning door leeftijdsgenootjes erg belangrijk is.

Bezoek
Als je je dit als ouder realiseert en je kind er bewust van maakt dat bepaalde dingen in Nederland anders gaan, neem je al een hele zorg weg. Je kunt er veel aan doen om ervoor te zorgen dat je kind zich zo gemakkelijk en natuurlijk mogelijk aanpast. Zorg dat het kind aandacht krijgt van de juiste mensen op de school, die hem of haar kunnen helpen om zich thuis te voelen.

Bezoek bijvoorbeeld van tevoren samen de toekomstige school en licht de directeur, leerkracht, decaan of mentor in over de specifieke situatie. Vertel het kind ook dat het goed is om te vertellen over alle leuke ervaringen in het buitenland, maar dat het misschien beter is om hier niet constant over te praten, omdat leeftijdsgenootjes die deze ervaring niet hebben, dit niet altijd kunnen begrijpen.

Hoe ouder, hoe lastiger
Houd in gedachten dat hoe ouder een kind is, hoe lastiger het wordt om probleemloos over te stappen. Eigenlijk is het voor een kind het fijnst om tijdens het primair onderwijs terug te komen. Dan is het ook het gemakkelijkst om het niveau van het voortgezet onderwijs te bepalen.

De Stichting NOB kan hierbij helpen met een onafhankelijk oordeel, bijvoorbeeld door het afnemen van een intelligentie- en een schoolvorderingentest. Ook kijkt de stichting of een kind sociaal-emotioneel lekker in z'n vel zit.

Is het niet mogelijk om in de basisschoolleeftijd terug te keren? Houd dan al rekening met een eventuele terugkeer bij de keuze van voortgezet onderwijs in het buitenland. Het is verstandig om eerst te bedenken welke aansluiting in Nederland gewenst is. Stromen de kinderen bijvoorbeeld straks in in het internationaal onderwijs, in het reguliere voortgezet onderwijs of gaan zij in Nederland studeren?

Schoolkeuze in Nederland
Een goede school die aansluit op het niveau van het kind en die oog heeft voor de speciale situatie rond terugkeer vergemakkelijkt de reïntegratie. Voor kinderen die in het buitenland op een internationale school hebben gezeten, is de aansluiting op een internationale school in Nederland vaak het gemakkelijkst.

Wanneer een kind naar een reguliere Nederlandse school gaat, is het een pluspunt als er meerdere kinderen op de school zitten die in het buitenland hebben gewoond.

Ontwikkelingen in het Nederlandse onderwijs
Wanneer je op zoek gaat naar een goede school in Nederland, is het handig om op de hoogte te zijn van de belangrijkste ontwikkelingen op onderwijsgebied in Nederland.

Voorbeelden hiervan zijn de verplichte buitenschoolse opvang voor het primair onderwijs en de tweede fase in het voortgezet onderwijs. Actuele informatie over onderwijsontwikkelingen en scholen in Nederland kun je bijvoorbeeld vinden op: www.minocw.nl en www.kennisnet.nl.

Positief effect
Natuurlijk is iedere situatie anders en het gemak van terugkeer hangt af van een heleboel factoren. Maar het is goed je te realiseren dat een verblijf in het buitenland ook veel positieve effecten met zich mee brengt.

Veel kinderen houden een blijvend open en positieve instelling tegenover andere culturen en weten gemakkelijk op nieuwe situaties en omstandigheden te reageren. Vrijwel alle teruggekeerde kinderen en jongeren ervaren een periode van leven en leren in het buitenland achteraf als een bijzondere en waardevolle situatie!

Meer informatie?
Bij vertrek naar, verblijf in en terugkeer uit het buitenland, wil de Stichting NOB u graag zo volledig mogelijk informeren. U vindt dan ook veel informatie op het speciale oudergedeelte van de website www.stichtingnob.nl. Daarnaast kunt u voor vragen contact opnemen via of +31 (0)70 386 66 46.

Tips om de Nederlandse taal en cultuur bij te houden zodat de aansluiting bij terugkeer zo soepel mogelijk verloopt:

• Spreek thuis zoveel mogelijk Nederlands of maak duidelijke afspraken over wanneer en met wie Nederlands wordt gesproken.
• Laat uw kind (naast de lokale of internationale school) Nederlands onderwijs volgen op een NTC school of via het afstandsonderwijs.
• Probeer te regelen dat de kinderen ieder jaar een paar weken in Nederland kunnen logeren. Misschien kunnen zij ook wel een dagje meelopen op de school van een neefje of nichtje.
• Ga met het gezin op vakantie in Nederland. Misschien niet zo spannend als een jeepsafari, mar wel nuttig als u op korte termijn denkt terug te keren.
• Vertel kinderen verhalen over hoe het in Nederland is, bijvoorbeeld over feestdagen, het openbaar vervoeren omgangsvormen.
• Moedig tussentijds contact met bekenden uit Nederland aan, zoals e-mail- of telefonisch contact.
• Laat kinderen eens populaire Nederlandse websites zoals www.wereldkids.nl bezoeken.
• Lees regelmatig voor uit Nederlandse boeken, ook als de kinderen al ouder zijn, en zorg ervoor dat de boeken aansluiten bij de belevingswereld van het kind. Tip: tegenwoordig zijn veel populaire Nederlandse boeken ook verkrijgbaar als luisterboek.
• Zing regelmatig Nederlandstalige liedjes en luister naar Nederlandse cd's. Dit kan onderdeel worden van het dagelijks leven. Zo kan de cd in de auto gedraaid worden op weg naar school.
• Speel samen Nederlandse spelletjes waarin taal een belangrijke rol speelt zoals Triviant, Scrabble of Pim-Pam-Pet.
• Bekijk eens video's en televisieprogramma's in het Nederlands. Bijvoorbeeld leuke soaps of kinderseries via www.uitzendinggemist.nl of populaire Nederlandse kinderfilms via Nederlandse dvd's.
• Neem een abonnement op een leuk Nederlands tijdschrift. Denk hierbij bijvoorbeeld aan KidsWeek, Donald Duck, Tina, National Geographic Junior of Flo. Tip: u kunt ook een abonnement delen met andere ouders of iedere keer een paar bladen op laten sturen door een contactpersoon in Nederland.