Met je geliefde een bedrijf starten in het buitenland klinkt zo romantisch. Eindelijk tijd voor elkaar, samen iets moois opbouwen en -als het een beetje meezit- dat ook nog eens op een droomlocatie. De werkelijkheid is dat je harder moet werken dan ooit en dat je af en toe helemaal gek wordt van elkaar.

Na 17 jaar gingen Johan Knols en zijn vriendin uit elkaar. Liefst drie succesvolle ondernemingen hadden ze samen in Botswana opgezet. Maar, terwijl het hen zakelijk voor de wind ging, liep het privé helemaal mis.

'Pas toen we uit elkaar waren, zagen we hoe dit had kunnen gebeuren, maar toen was de schade al te groot', zegt Knols. 'Het ging bij ons thuis alleen nog maar over de zaak, vergunningen en regels. De romantiek was, zonder dat we het in de gaten hadden, door het afvoerputje verdwenen.'

Extra druk op relatie
Naar het buitenland verhuizen zet al druk op een relatie. Je moet wennen aan een nieuw land, een nieuwe taal, andere regels en gebruiken en je hebt (nog) geen sociaal netwerk om op terug te vallen. Als je dan ook nog samen een bedrijf opzet, vaak zonder ervaring, kan dat spanningen opleveren.

Je liefdespartner, nu ook je zakenpartner, blijkt bijvoorbeeld helemaal niet dat zakelijk inzicht te hebben dat je hem altijd had toegedicht. Of hij/zij beschikt over irritante gewoontes die je pas opvallen nu je constant samen bent.

24 uur samen
'Je leert kanten van je partner kennen, die niet zo mooi zijn en die hij in Nederland achterliet bij zijn baas', zegt psycholoog Saskia Vlaskamp, die zelf al jarenlang in Frankrijk woont. Tot voor kort gaf ze online-coaching aan Nederlandse expats en had ze een praktijk in de Dordogne

Het grootste probleem bij deze ondernemers, stelt Vlaskamp, is dat ze in Nederland een eigen carrière hadden, en nu 24 uur per dag samen een bedrijf leiden. 'In de zomer moeten ze hard doorwerken en in de winter regent het daar ook. Dan zitten ze ineens wel heel dicht op elkaars lip.'

Kritiek
Dat het privé- en zakelijk leven snel door elkaar heen gaat lopen, kan Knols wel beamen. Hij had een duidelijke taakverdeling met zijn vriendin, maar toch ontstonden er ergernissen.

'Omdat je elkaar kent, verwacht je veel van elkaar. En het is gemakkelijker om kritiek te leveren op je partner dan op collega's. Dat is natuurlijk niet zo bevorderlijk voor een relatie.'

Niet teveel bemoeienis
Kees Groenendijk, die samen met zijn vrouw Loes een ecologisch hotel heeft opgezet in Panama, bemoeit zich juist zo min mogelijk met het werk van zijn partner. 'Doe maar gewoon zoals je zelf denkt dat het goed is, zeg ik altijd. Andersom grijpt zij juist wel snel in bij mij en dat is soms best vervelend, vooral als we dan net aan het onderhandelen zijn met een klant.'

Groenendijk en zijn vrouw zullen niet snel last hebben van te dicht op elkaars lip zitten. Omdat de aanloopperiode naar de bouw van het hotel uiterst moeizaam verliep, werkt hij alweer geruime tijd in het buitenland om bij te verdienen. 'Afgelopen jaar konden we elkaar maar 6 weken zien en dat was heel moeilijk.'

Het project stilleggen was geen optie, want daarvoor hadden ze al teveel geïnvesteerd. Toch heeft dat geen extra druk op de relatie gelegd, zegt Groenendijk. 'Alleen als een van ons toch iets anders wil, zal dat lastig zijn.'

Wat hij wel moeilijk vond, was het gebrek aan een sociaal netwerk in Panama. Ze waren - als voormalig ontwikkelingswerkers - gewend om bij verhuizing naar een ander land in een bestaand netwerk te stappen. Maar in Panama moesten ze dat helemaal zelf opbouwen. 'Zeker in het begin is dat lastig want dan ben je wel heel erg op elkaar aangewezen.'

Betere relatie
Natascha Porter en haar vriend Pepijn vinden dat hun relatie juist beter is geworden sinds ze samen een hotel zijn begonnen in Beieren. Ondanks het harde werken, de stress en het aanpassen aan de Duitse cultuur zijn ze naar eigen zeggen nog heel gelukkig met elkaar. Toch zien ze wel de nadelen van zo’n intensieve samenwerking.

'Als het druk is en er zitten wat dingen tegen, dan kan je die niet op je personeel of klanten afreageren. Dus doe je dat op elkaar. Gelukkig gaat die irritatie ook weer snel voorbij, simpelweg omdat je de ander nodig hebt.'

Veel tijd hebben ze niet voor elkaar. 'We zijn altijd bezig, van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat. En als we dan een dagje vrij zijn, gaat het toch weer altijd over ons werk. Gaan we bijvoorbeeld uiteten, dan kijken we hoe de bediening het daar doet en of het bestek niet ook iets voor ons is.'

En zoals vroeger ieder met een spannend verhaal thuiskomen, dat gebeurt tegenwoordig ook niet meer; ze maken tenslotte alles samen mee. 

Vaak krijgen ze van andere stellen de vraag voorgelegd hoe het nu is om samen een hotel te beginnen in een ander land. 'Opvallend vaak zijn dat dertigers die balen van hun werk en over het algemeen ook geen ervaring hebben in de toerismebranche', zegt Natascha. 'Waarom denken zij dat ze het redden? Hoe minder ervaring, des te meer frustraties en die reageer je vaak op je partner af.'

En pas op, waarschuwen ze, als het misgaat dan ben je niet alleen je partner kwijt, maar ook je baan en - als je een bed & breakfast of hotel hebt - ook nog eens je huis.

Blaas stoom af
Gelukkig hoeft het helemaal niet zo desastreus af te lopen. Schakel op tijd hulp in, zegt psycholoog Vlaskamp. 'Het helpt vaak al als je stoom kan afblazen bij iemand in je omgeving. Benoem je onvrede en zeg gewoon 'ik word helemaal gek van die man'. En realiseer je dat het heel normaal is dat je in zo’n situatie wrijving krijgt.'

Mocht je er toch niet uitkomen, dan vindt Vlaskamp online-therapie een uitkomst, vooral voor expats. Want het expatwereldje is klein dus iemand in vertrouwen nemen is zo makkelijk nog niet. 'Mensen die bij mij therapie volgden, zeiden me vaak dat het hen al hielp dat ze me midden in de nacht konden mailen met hun frustraties  en dat ik hen daarover dan weer kritische vragen stelde.'

Ook positief
Overigens, wil ze nog wel zeggen, het kan ook juist heel goed zijn voor je relatie om samen iets in het buitenland op te bouwen. Dat vindt ook Groenendijk. 'We vinden het allebei ontzettend leuk dat we samen iets vanaf de grond hebben opgebouwd. Ik krijg ’s avonds ook geen depressieve partner thuis die ongelukkig is met haar werk.'

Of, zoals Pepijn opmerkt, 'als het al slecht ging dan is de kans groot dat het misgaat, maar als het goed gaat dan wordt je relatie een diamant'.

* De personen op de foto komen niet voor in het artikel