Russische gevechtsvliegtuigen voeren aanvallen uit op militaire doelen in heel Georgië. In de stad Gori zijn bij een aanval op een televisiestation woonhuizen getroffen. In de Georgische hoofdstad Tbilisi worden regeringsgebouwen geëvacueerd. Het gonst in de stad van de geruchten over een op handen zijnde aanval. Wat begon als een beperkt etnisch conflict is uitgegroeid tot een oorlog tussen Rusland en Georgië.

Sinds donderdagnacht hebben de wapens vrijwel niet meer gezwegen in de opstandige Georgische provincie Zuid-Ossetië. Met een verrassingsoffensief slaagden de Georgiërs er aanvankelijk in grote delen van het gebied, dat zich begin jaren negentig eenzijdig onafhankelijk verklaarde, te heroveren. De Georgiërs claimden ook de situatie in de Zuid-Ossetische hoofdstad Tschinvali goeddeels onder controle te hebben. Maar met behulp van Russische troepen die vrijdag in de loop van de dag arriveerden zouden de Zuid-Ossetische eenheden althans een deel van de verloren posities weer hebben ingenomen. Zaterdag meldde het Russische leger de stad te hebben ‘bevrijd' van Georgische eenheden.

Russische troepen en tanks
De Russische president Dmitri Medvedev stuurde troepen en tanks om Russische staatsburgers te beschermen ‘waar ze zich ook bevinden'. Een groot deel van de Zuid-Osseten beschikt over een Russisch paspoort. Medvedev uitte ook zijn woede over beschietingen door de Georgiërs van Russische vredestroepen, die sinds de jaren negentig in Zuid-Ossetië zijn gelegerd om de orde te handhaven. Onder hen zouden inmiddels meer dan vijftien doden zijn gevallen. Georgië ontkent de Russische vredesmacht bewust onder vuur te hebben genomen.

Betrouwbare informatie ontbreekt
De verwoesting in Tschinvali en omliggende dorpen is groot, veel huizen zijn zwaar beschadigd of staan in brand. Naar het aantal slachtoffers kan men alleen maar gissen. Betrouwbare informatie is nauwelijks voorhanden. Zuid-Ossetische leiders en Russische woordvoerders spreken van 1400 tot 1600 burgerdoden, maar voor deze cijfers bestaat geen onafhankelijke bevestiging. Aan de Russische zijde van de grens zijn opvangcentra georganiseerd voor vluchtelingen uit Zuid-Ossetië. Die moeten dan eerst wel een moeilijke weg door het hooggebergte overbruggen. Volgens de Russen zou een vluchtelingenkonvooi door Georgiërs zijn beschoten.

Ook aan Georgische zijde zijn burgerslachtoffers gevallen als gevolg van de Russische bombardementen. Doelen buiten Zuid-Ossetië zijn gebombardeerd, zoals de havenstad Poti aan de Zwarte Zee, de stad Gori op 90 km ten noorden van Tbilisi, een legerbasis in Vaziani, even buiten Tbilisi, en volgens onbevestigde berichten ook in Abchazië. In Tbilisi zijn eveneens honderden vluchtelingen gearriveerd.

Vrees voor verdere escalatie
Internationale organisaties en tal van landen vrezen voor een verdere escalatie en hebben de partijen opgeroepen onmiddellijk de strijd te staken en onderhandelingen te beginnen. Maar Russen en Georgiërs beschuldigen elkaar over en weer van het voortzetten van het geweld. President Mikheil Saakasjvili van Georgië zegt dat zijn eerdere aanbod voor een staakt-het-vuren nog altijd van kracht is ‘voor iedereen die zich daaraan wil houden'. Hij sprak over een 'oorlog' van Rusland tegen Georgië. Het Georgische parlement heeft een presidentieel decreet goedgekeurd om een 'staat van oorlog' uit te roepen voor een periode van 15 dagen. Georgië heeft aangekondigd zijn 2000 manschappen uit Irak terug te trekken omdat ze nodig zijn in eigen land. De Russische minister Sergej Lavrov van Buitenlandse Zaken toonde zich geschokt door de woorden van Saakasjvili, en sprak zaterdag nog steeds van een Russische 'vredesoperatie'. De Russische Zwarte-Zeevloot is naar de Georgische kust gedirigeerd.

Het optreden van Saakasjvili geniet brede steun in Georgië. De oppositie heeft alle meningsverschillen met de president voorlopig aan de kant gezet en zich massaal achter Saakasjvili geschaard.

Terug bij af
De Verenigde Staten houden zich vooralsnog afzijdig. De Amerikanen hebben opgeroepen tot een staakt-het-vuren, en de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Condoleezza Rice heeft Rusland gemaand zijn troepen uit Georgië terug te trekken. Washington is de belangrijkste bondgenoot van de Georgiërs. De Amerikanen willen rust in de regio, die strategisch belangrijk is vanwege een pijpleiding die olie van de Kaspische Zee richting Europa transporteert.

Het gevaar is reëel dat de oorlog overslaat naar andere gebieden, bijvoorbeeld Abchazië, nog een Georgische regio die zich eenzijdig onafhankelijk heeft verklaard. Ook de komst van grote groepen vrijwilligers uit de Russische Noordelijke Kaukasus die willen gaan vechten aan de zijde van de Zuid-Osseten kan onvoorspelbare gevolgen hebben. Met het uitbreken van de oorlog is de situatie in Zuid-Ossetië weer terug bij af. Zestien jaar na afloop van de burgeroorlog die leidde tot een de facto onafhankelijkheid voor de provincie zijn de wonden nog altijd niet geheeld. Opnieuw is veel bloed vergoten, en veel Osseten zijn nu meer dan ooit vastbesloten dat ze onder geen beding deel willen uitmaken van Georgië. Saakasjvili's beloften van vérgaande autonomie voor Zuid-Ossetië binnen Georgië zijn voor hen een gepasseerd station.

Zuid-Ossetië verklaarde begin jaren negentig zich af te willen scheiden van Georgië.
Hevige gevechten volgden. In 1992 bereikten Georgië en Zuid-Ossetië overeenstemming
over een vredesmacht van Russische, Ossetische en Georgische troepen. In 2006 werd
een referendum gehouden over de onafhankelijkheid. Een overweldigende meerderheid
van de Zuid-Osseten stemde voor onafhankelijkheid, maar het referendum werd noch
door Georgië noch internationaal erkend. Zuid-Ossetië zoekt nog altijd aansluiting bij
Noord-Ossetië, een autonome republiek in Rusland. 

Lees ook: Abchazië en Zuid-Ossetië: achtergronden en cijfers