Nannette Ripmeester

Expertise Internationale arbeidsmarkt

Nannette Ripmeester is expert op het gebied van de internationale arbeidsmarkt. Ze is oprichter van Expertise in Labour Mobility (ELM). Dit bureau adviseert bedrijven over de communicatie met hun expatpopulatie, geeft trainingen ter voorbereiding op werken over de grens, en publiceert boeken over het zoeken naar werk en de cultuurverschillen die je daarbij tegenkomt in meer dan 40 verschillende landen. Nannette heeft zelf in 17 landen gewerkt op projectbasis en werkte 7 jaar op het gebied van arbeidsmobiliteit voor de Europese Commissie in Brussel.
 
Heb jij een vraag voor Nannette Ripmeester? Mail:

Meer informatie: www.labourmobility.com
 

Het cliché van de Russen en hun wodka bestaat niet voor niets. Of je nu bij ze op bezoek gaat, Russen tijdens je reis ontmoet of een zakelijk diner met ze hebt, de fles wodka komt ongetwijfeld tevoorschijn.

De Deputy Managing Director van een Nederlands importbedrijf heeft ervaring met de Russische omgangsvormen: "Toen ik in Rusland was om zaken te doen werd ik door mijn Russische zakenpartner uitgenodigd voor een diner bij hem thuis. Ik heb een leuke avond gehad; excellente gastheer, heerlijk eten, vermakelijk gezelschap en veel toasts. Over het algemeen wordt het geaccepteerd als je zegt dat je geen alcohol drinkt, maar toen er op de Strijders voor het Vaderland werd geklonken kon ik er niet onderuit. Met een glaasje teveel op kwam ik ’s avonds in het hotel, maar het heeft wel een vruchtbare samenwerking opgeleverd!" 

Het Russische leven is onzeker en kort, maar men leeft daardoor over het algemeen intenser. Deze way of life  is merkbaar voor mensen die zich in Rusland vestigen om er een nieuw bestaan op te bouwen. Ondanks het grote verschil tussen arm en rijk en de miserabele toestand waarin sommige Russen leven, tonen ze levenslust en geniet men van het leven zolang het duurt. Jelle Brandt Corstius zegt hierover in een interview met Vrij Nederland: "Ik denk dat veel van wat ik waardeer in Russen, zoals vindingrijkheid en gastvrijheid, uit nood geboren is. Het zijn maximalisten, Russen. Het is alles of niets. Het poldermodel is niet tot Rusland doorgedrongen." Als nieuwkomer in Rusland zult u wat doorzettingsvermogen moeten tonen, maar ook al gauw genieten van de Russische gastvrijheid en de diversiteit die dit land u te bieden heeft!

Van BRIC naar BIC?
Rusland is één van de vier BRIC landen; Brazilië, Rusland, India en China. Deze landen worden beschouwd als machten die zich zeer snel ontwikkelen en rond het jaar 2050 de meest rijke landen ingehaald hebben. Voordat de mondiale crisis zijn doorgang vond, maakte Rusland, economisch gezien, dan ook een zeer voorspoedige periode door. De economie groeide met ongeveer 7 procent en lonen stegen met zo’n 10 tot 15 procent. Het lijkt erop dat Rusland de economische stagnatie van de jaren ’90 achter zich heeft gelaten. Echter, als je bedenkt dat het niveau van het reële Russische BBP van 1990 pas werd overtroffen in 2007, zijn deze cijfers minder indrukwekkend. De economische groei van de afgelopen jaren werd gestimuleerd door de hoge olieprijzen in 2008 en de toestroom van buitenlands kapitaal richting Rusland. Juist doordat Rusland afstand heeft gedaan van deze twee economische krachten, raakt de huidige financiele crisis Rusland zo hard.

Daarnaast speelt het wantrouwen jegens de Russische overheid ook een rol in de huidige economische situatie. Maar Rusland heeft in het verleden al vaker zijn veerkracht getoond en men verwacht dat wanneer de wereldeconomie zich herstelt, de economie van Rusland ook weer zal aantrekken.

Lisette Breukink (52) is klinisch psycholoog, woont sinds 1999 in Sint Petersburg en heeft er haar eigen bedrijf. Volgens haar is het beginnen van een eigen bedrijf in Rusland nu moeilijker dan destijds. Het is  een land dat veel te bieden heeft en je leven zal verrijken. Misschien is het niet het perfecte moment om je nu in Rusland te vestigen, maar het Russische bedrijfsleven is in beweging en blijft zich ontwikkelen. Wanneer u zich open en flexibel opstelt, zult u merken dat Rusland genoeg mogelijkheden en kansen biedt om er een succesvol bestaan op te bouwen.

Geduld is een Russische zaak
In Russische bedrijven wordt, over het algemeen, een charismatisch en paternalistisch leiderschap gevoerd. Van oudsher zijn bedrijven hierarchisch opgesteld, wat de nodige bureaucratie met zich meebrengt. Sinds de invoering van de glasnost en perestroika door Mikhail Gorbachev is er veel veranderd in Rusland, maar dat betreft vooral zaken die direct zichtbaar zijn; mode, auto’s, het nachtleven. De erfenis van het communisme draagt vrijwel iedere Rus nog met zich mee. Dit betekent bijvoorbeeld dat Russen niet gewend zijn om initiatief te nemen, omdat dit het risico met zich meebrengt fouten te maken. Het senior management zal altijd de uiteindelijke beslissing nemen. Deze manier van organisatie zorgt voor vertraging in het voortgangsproces van werkzaamheden en u zult dus geduld moeten tonen. In dit kader is een goed netwerk erg belangrijk. 'De juiste mensen op de juiste plek kennen' zal u helpen de bureaucratische hindernissen te nemen. "In Rusland kun je alleen slagen wanneer je er mensen kent. Relaties en netwerken zijn sleutelwoorden. Wie je kent doet er toe. Vooral als buitenlander kun je toegang krijgen tot zulke netwerken." Lisette Breukink voegt hier aan toe dat ze geleerd heeft te stoppen met 'het plannen van alles, maar sommige dingen gewoon moet laten gebeuren zolang je maar dicht bij jezelf blijft staan. Vaak komen creatieve ideeën en oplossingen vanzelf als je de zaken even op zijn beloop laat.

Bedrijfscultuur
Zoals hierboven gezegd, Rusland heeft grote veranderingen doorgemaakt, maar achter het uiterlijk vertoon van die verandering schuilen nog de traditionele normen en waarden. Willem Ripmeester reisde in de jaren ’50, ’60, ’70 regelmatig naar Rusland en heeft nog steeds een voorliefde voor dit land: "Achter die façade zijn de Russen weinig veranderd. In het zakenleven zijn ze nog altijd die taaie onderhandelaars van toen. Eerlijk in hun benadering, maar ook erg lastig." Onderhandelen is in Rusland vaak een lang proces: voorzichtigheid, vasthoudendheid en terughoudendheid zijn hierbij de kernwoorden. Een ‘final offer’ betekent niet altijd dat het aanbod daadwerkelijk definitief ís. U zult dus wat geduld en doorzettingsvermogen moeten hebben."

Vergaderingen hebben een formele toon waarbij in sommige gevallen een vast protocol gevolgd wordt waardoor de meeting, volgens westerlingen, onnodig lang duurt. Goedbedoelde grappen worden in zo’n setting vaak niet gewaardeerd. Tijdens onderhandelingen is de sfeer wat losser en is het niet vreemd als Russen hun sympathie jegens de ander uiten. Het sociale aspect is juist van belang bij onderhandelingen en kan zelfs doorslaggevend zijn: "Russen zijn warmhartige mensen, zakelijke overeenkomsten worden bereikt op basis van persoonlijk vertrouwen. Door eerlijk en oprecht te zijn, zul je hun vertrouwen vrij snel winnen."

Peter van Stigt vertrok in 1991 naar Rusland omdat hij nieuwsgierig was naar het land. Hij heeft een bedrijf opgestart dat zich richt op de agriculturele markt. "Soms", voegt Peter er geamuseerd aan toe, "vertrouwt je Russische zakenpartner je zelfs meer dan zijn eigen landgenoot. Ga niet naar Rusland met de verwachting dat je westerse bedrijfsconcepten in kunt voeren op operationeel niveau", waarschuwt Peter. "Het kan gebeuren dat je lange stiltes moet dulden en geen enkele reactie krijgt van je zakenpartner. Daarna krijg je opeens een bericht dat je partners bereid zijn een een grote order te plaatsen en een deal met je te sluiten: Morgen!, en je eerste reactie is: Had ik dat maar eerder geweten... Daarom is het belangrijk om te leren hoe je op dit soort situaties anticipeert om communicatie te faciliteren tussen verschillende partijen. Gevoel voor dit soort zaken krijg je pas na jarenlange ervaring.’’

Geniet intussen van de Russische manier van zakendoen. De sociale omgangsvormen in het bedrijfsleven maken het werken in Rusland erg plezierig. Het kan zomaar zijn dat u uitgenodigd wordt om een weekend door te brengen in de dacha van uw zakenpartner. Ook zakendiners bij partners thuis zijn gebruikelijk en u zult als een echte gast worden behandeld. Willem Ripmeester adviseert in deze: "Drinken maakt deel uit van de Russische cultuur; het sluiten van zakendeals vereist soms wat alcoholconsumptie...Maar probeer te vermijden dronken te worden. Dat zal worden gezien als teken van zwakheid bij uw Russische tegenpartij en belangrijker ... het is slecht voor uw gezondheid!"

Visa
De meeste nationaliteiten hebben een visum nodig om naar Rusland te reizen en zeker om er te werken. U heeft een geldig paspoort nodig (minstens 6 maanden geldig), een geldig visa, een kopie van paspoort en visa, een kopie van uw ‘uitnodigingsbrief’ uit Rusland en een Migratie pas. De uitnodigingsbrief kan bijvoorbeeld van uw toekomstige werkgever zijn. De Migratie pas kan verkregen worden via de autoriteiten. Visa kunt u via de Russische Ambassade of het Consulaat krijgen.

Afhankelijk van het doel van uw verblijf, hebben bezoekers een van de volgende soorten visa nodig: toeristenvisum, zakenvisum, werknemersvisum, studentenvisum, privévisum, transit visum of andere visa (vluchtelingen visum of diplomatiek visum). Data op de visa zijn bindend.  Visa hebben over het algemeen een sponsor nodig. Voor toeristen kan dit een reisbureau, vriend of kennis zijn. Indien u voor werk of studie gaat, voldoet de toekomstige werkgever of universiteit. Indien u de status van uw visum wilt wijzigen, dient u Rusland te verlaten en in uw thuisland het gewenste visum aan te vragen. Bezoekers kunnen drie soorten visa aanvragen om Rusland eenmalig, twee keer of meerdere keren te betreden. Als u van plan bent langer dan drie maanden te blijven, heeft u een HIV-certificaat nodig. Buitenlandse journalisten, docenten, studenten die ook werken en buitenlandse werknemers die voor een buitenlands bedrijf werken hebben geen ‘work permit’ nodig. Er wordt aangeraden de benodigde documenten te allen tijde bij u te dragen!

Wytske Siegersma werkt als landendeskundige bij Expertise in Labour Mobility (ELM). Nannette Ripmeester is de Managing Director van ELM en co-auteur van het boek Looking for work in Russia (ISBN-13: 978-90-5896-080-1). Dit boek is onderdeel van een serie career guides, uitgegeven door Expertise in Labour Mobility over het zoeken naar werk en de cultuurverschillen die je daarbij tegenkomt in meer dan 40 verschillende landen. Bezoekers van WereldExpat kunnen 10 procent korting krijgen op deze boeken. Meer informatie bij Labour Mobility.