Met een emotionele oproep richten 4000 ouderen zich tot Den Haag. Als zij het leven moe zijn, willen ze er een eind aan kunnen maken. Ongeneeslijk ziek of niet. De Tweede Kamer buigt zich eind januari over een omstreden voorstel om de euthanasieregeling verder op te rekken.

'Ik ben 81 jaar en nog redelijk gezond. Maar als ik ga sukkelen, wil ik zelf bepalen of ik behandeld wil worden. Ziekenhuizen zijn vaak veel ellende voor een paar maanden 'leven', dus laat mij dat zelf bepalen. Het is tenslotte niet uw, maar mijn leven.'

Dit is een van de briefschrijvers die politici ervan willen overtuigen dat er een oplossing moet komen voor ouderen met een doodswens. De petitie van de initiatiefgroep Uit Vrije Wil is door 117.000 Nederlanders ondertekend en wordt dinsdag gepresenteerd aan de Tweede Kamercommissie Veiligheid en Justitie.

Schrijnende gevallen
Petra de Jong is directeur van de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde. Zij is blij met de acties van Uit Vrije Wil. Haar organisatie zet zich al jaren in voor een versoepeling van de euthanasieregeling in Nederland. Ze is onder de indruk van de brieven aan de Tweede Kamer.

'Het zijn schrijnende gevallen, waaruit blijkt dat er nog veel werk aan de winkel is. Ik hoop dat de Kamerleden dat ook zien en met een goede oplossing komen voor deze groepm die nu volledig in de kou staat.'

Ondraaglijk lijden
De huidige euthanasiewet bestaat in april tien jaar en maakt levensbeëindiging door een arts mogelijk. Als een Nederlandse patiënt er uitdrukkelijk om vraagt en als er sprake is van ondraaglijk lijden - zoals bij ongeneeslijke ziektes - of van uitzichtloze psychische problemen. Alle gevallen moeten gemeld worden bij de toetsingscommissies euthanasie. Daar kwamen vorig jaar 2136 meldingen binnen.

Sinds 2006 is er sprake van een stijging. Maar gevallen zoals van deze briefschrijver vallen niet onder de wet: 'Mijn moeder van 92 heeft een oogziekte. Haar zicht wordt steeds minder, waardoor ze steeds afhankelijker wordt. Ze wil graag stoppen met leven, omdat dit voor haar geen leven meer is.'

Definitie opgerekt
Ouderen moeten zelf kunnen beslissen, vinden de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde en de initiatiefgroep Uit Vrije Wil. En zij moeten daarbij dan ook hulp kunnen vragen van een arts. Maar de artsenorganisatie KNMG vindt nieuwe regels niet nodig.

Wel is onlangs het standpunt over euthanasie gewijzigd. Eric van Wijlick van KNMG: 'Als het gaat om oudere mensen met ziektes en klachten die niet levensbedreigend zijn, kunnen ze bij elkaar opgeteld wél ondraaglijk en uitzichtloos lijden en binnen de euthanasiewet vallen.'

Moeilijk vaststellen
Maar volgens de woordvoerder vinden artsen het vaak moeilijk om bij deze patiënten ondraaglijk lijden vast te stellen. Zij moeten elke doodswens serieus nemen. Maar zorgvuldigheid en behoedzaamheid zijn geboden. KNMG dringt aan op onderzoek naar de omvang van deze groep hulpvragers.

Ondertussen heeft de organisatie een andere suggestie voor ouderen die weinig of geen lichamelijke of geestelijke klachten hebben maar toch levensmoe zijn: stoppen met eten en drinken. Eric van Wijlick: ‘Artsen kunnen dan helpen met het geven van morfine, zodat de patiënt in slaap valt. Uiteindelijk komt de patiënt te overlijden doordat hij geen vocht meer tot zich neemt.'

Buitenlandse kranten
Buitenlandse kranten berichten regelmatig negatief over de Nederlandse euthanasiewet. Nederlanders zouden veel te snel overgaan tot levensbeëindiging. Volgens Petra de Jong van de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde gebeurt het in het buitenland net zo vaak. Maar dan stiekem.

'Ik heb zelf als arts meegemaakt dat de euthanasiewet werd ingevoerd in 2002', zegt ze. 'Ik was er ontzettend blij mee, omdat vanaf dat moment het stiekeme gedoe over was. Want je kon er gewoon met een collega over praten, zolang je je maar aan de zorgvuldigheidseisen houdt.'

Ambulante teams
De Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde weet dat een groot aantal artsen moeite heeft met hulp bij levensbeëindiging. Daarom wil de organisatie dit jaar een levenseindekliniek openen voor mensen die geen hulp krijgen van hun arts, maar wel aan de wettelijke criteria voldoen.

De kliniek wil ondermeer werken met ambulante teams, die bij mensen thuis kunnen helpen met het beëindigen van hun leven. Artsenorganisatie KNMG is fel tegen levenseindeklinieken. In een reactie op de website zegt de KNMG: 'Mensen met een doodswens moeten integrale zorg krijgen die zich niet alleen richt op de doodswens, maar ook op alternatieven en andere zorgvragen. Daar is een dergelijke kliniek niet op gericht.'