Demjanjuk proces

Op 30 november 2009 begon in München het proces tegen John Demjanjuk (90). Hij zou tijdens de Tweede Wereldoorlog bewaker zijn geweest in het vernietigingskamp Sobibor.

Demjanjuk werd ervan beschuldigd medeplichtig te zijn aan de dood van bijna 30.000 Nederlandse joden die daarheen gedeporteerd werden vanuit het concentratiekamp Westerbork. In totaal werden 170.000 joden vermoord in Sobibor.

In Sobibor werden ook de ouders van Rob Fransman vermoord. Samen met 19 andere Nederlandse nabestaanden was Fransman Nebenkläger, of mede-aanklager bij het proces tegen Demjanjuk.

Voor de Wereldomroep hield hij een persoonlijk dagboek bij over het verloop van het proces in München. In mei 2011 werd Demjanjuk veroordeeld, maar hij mocht zijn hoger beroep in vrijheid afwachten. Demjanjuk overleed in maart 2012.

Rob Fransmans weblog:
www.robfransman.nl

Op nog een verslag van wat er zich vandaag in de rechtbank afspeelde, zit niemand te wachten. Het is het nieuwsitem van de dag, alle media openden ermee dus ik neem maar aan dat u weet over de chaos van vandaag en het letterlijk zieke toneelspel van Demjanjuk. En als u het nu nog niet weet bent u waarschijnlijk ook niet geïnteresseerd. Ik kan me die moeite dus sparen. Gelukkig, want het was me het dagje wel. Ik ben moe, doodmoe. Toch maar even een schrijfsel want het helpt me om mijn eigen gedachten te ordenen.

Wat een gigantische chaos! Het is een fabeltje dat de Duitsers goede organisatoren zijn. Sommigen zijn dat en sommigen zijn dat niet. Justitie in München behoort tot de laatste categorie. De wanorde voor de persmensen en voor de familieleden die met ons mee naar de rechtzaal wilden, was onbeschrijfelijk. Om binnen te komen stonden ze om half zes in de kou. De zaal ging om half tien open. De politie had voor de wachtenden een stuk trottoir afgeschermd. Daar stond een tactvol bordje bij: DEMJANJUK SAMMELZONE.

Er werden ons strenge veiligheidsmaatregelen in het vooruitzicht gesteld. Geen mobieltjes mee, geen flessen drinkwater en een persoonlijke controle op metalen voorwerpen die strenger zou zijn dan bij een vlucht naar de USA. Om de pers te ontlopen, was voor ons nebenkläger een bus geregeld voor de 500 meter naar het gebouw. We werden afgezet bij een zelden gebruikte ingang. Zo ontliepen we de pers en kwamen we ongehinderd binnen. Ongehinderd en ongecontroleerd. Wonderlijk genoeg werden de vrouwen in ons gezelschap wel gefouilleerd, de mannen liepen eenvoudig door. Niks controle, je kon in het hele gerechtgebouw gaan en staan waar je wilde. "Munchen blamiert sich!" kopte een grote avondkrant vanavond. Beter kon het niet gezegd worden.

Goed, tot onze opluchting ging het proces dus door. Weliswaar vijf kwartier te laat, maar een kniesoor die daar op let. Precies zoals we verwachtten werd D. scheefhangend in zijn rolstoel de rechtzaal binnengereden. Na de middagpauze kwam hij liggend. Mijn plaats in de zaal is pal achter D. op nog geen vier meter afstand. Ik moest me inhouden om geen propjes papier naar hem te schieten. Ik zou dat zo graag eens doen, je weet maar nooit. Misschien schrikt hij zo dat hij ineens opstaat. Overigens zijn wij ontzaggelijk blij dat drie artsen aantoonden dat D. gezond genoeg is om terecht te staan.

Over de procesgang zelf kan ik niets schrijven. Gelukkig zijn daar specialisten voor. Eén ding wil ik wel kwijt. D’s advocaat had de gotspe om zijn cliënt op één lijn te stellen met de slachtoffers. Volgens rechtanwalt Dr. Ulrich Busch had D. alleen maar voor de Nazi’s gewerkt om zijn leven te redden net als de Joden dat deden om te overleven. Toen hij dat zei, voelde ik me voor het eerst werkelijk geschokt en fysiek onpasselijk. En woedend, zo ontzettend woedend. Ik niet alleen, de huivering die door de zaal ging was goed voelbaar. Onze advocaat reageerde adequaat met slechts één zinnetje: 'Demjanjuk moordde, de Joden werden vermoord.'

Even nog een woordje over onze Nederlandse ambassadeur die de moeite nam om speciaal voor ons van Berlijn naar München te komen. Hij sprak uitvoerig met ons allemaal en het was goed merkbaar dat hij zich werkelijk bij ons betrokken voelde. Dat werd nog eens bevestigd toen hij ook bij ons gezamenlijke diner verscheen. Klasse!

Tot slot nog een primeurtje. De foto is een foto van de ziekenkamer waar Herr Demjanjuk (zoals hij consequent door iedereen in de rechtbank wordt genoemd) in de Stadelheimgevangenis verblijft. Maar liefst 24 vierkante meter staan Herr D. tot zijn beschikking. En natuurlijk alle denkbare medische apparatuur. Wat een ironie. In Nederlandse verzorgingshuizen delen zes bejaarden zo’n ruimte.
Morgen dag twee.