Recensie - Met zijn eerste roman over de watersnoodramp in 1953 legde Rik Launspach een paar jaar geleden veel eer in. Het was een meeslepend boek: de beschrijvingen van de ramp én de gevolgen daarvan voor een groep (deels zwaar gelovige, stiefkoppige) Zeeuwen. Geen wonder dat Launspach opnieuw een Groot Thema bij de kop pakt voor 'Man Meisje Dood'. Dit keer is het Afghanistan. Helaas pakt zijn nieuwe roman minder goed uit.

We hebben het geweten, de afgelopen maanden in Nederland. Tussen radioreclames voor beleggingsproducten en wasmiddelen door, was er in één keer de commercial voor een 'duizelingwekkende roman' van Launspach 'over een grote liefde, een geniaal computerprogramma en de oeroude strijd tussen Oost en West'. Dat maakt benieuwd, zeker omdat 'Man Meisje Dood' ook de eerste roman is waar de militaire inzet in Uruzgan, Afghanistan verwerkt is.

Driehoeksliefde
Hoofdpersoon is de werkschuwe, enigszins oversekste student Nederlands Amadeus (!) die in Amsterdam als een blok valt voor een geadopteerd Afghaans meisje Tatja én haar goede vriendin Puck. De driehoeksliefde lijkt gedoemd, maar zit kennelijk zo diep dat Deus (voor vrienden) op zoek gaat naar de roots van zijn vriendinnetje. Daar, in het verre Afghanistan, verzeilt hij in een ongelooflijk avontuur.

De sympathieke eigenaar van de bed & breakfast waar Deus onderdak vindt, blijkt bijvoorbeeld tot over z'n oren in de papaverteelt te zitten. Het dorp waar hij zijn nering runt, spuwt hem én Deus bijna letterlijk uit. Gelukkig is er het Amerikaanse leger - waar de werkschuwe student een baantje neemt en zich in één keer ontpopt zich tot vertaler/spion.

Met een handig afluister-computerprogrammaatje weet hij voor de Amerikanen teksten te analyseren die de Talibaan elkaar mailen of doorbellen. Zo weet het leger altijd wanneer het mis kan gaan. Dat scheelt een hoop bomaanslagen! Deus wordt op handen gedragen en leidt een luxe, beschermd leventje als wonderkind in Amerikaanse dienst.

Helaas gaat het toch mis. Deus maakt een flauwe grap over het tot ontploffing brengen van een vuile bom boven Talibaangebied. En grap of niet, de Amerikanen dreigen het idee serieus te nemen. Voordat we het weten is de student annex wonderkind op de vlucht en blijken zijn Afghaanse vrienden van weleer schapen in wolfskleren...

Research
Launspach heeft vóórdat hij deze roman schreef heel wat research gedaan, sprak onder meer met de fantastische onderzoeksjournaliste Antoinette de Jong en was ook zelf op bezoek in Afghanistan. Waarvoor hulde. Maar de geïnteresseerde krantenlezer die het nieuws over het land volgt, komt niets nieuws tegen in het boek.

De corrumperende, allesoverheersende opiumteelt. De krijgsheren. De barre landschappen. De peilloze haat tegen de Russen en Amerikanen. De schuilplaatsen van de Talibaan in grotten. Eigenlijk wisten we het allemaal al en Launspach voegt daar niks aan toe.

Daar komt bij dat Launspach zich ondanks zijn bevindingen niet thuis lijkt te voelen in zijn beschrijvingen van dat verre land. De auteur is duidelijk meer op zijn plek in Nederland. Maar, en daar ligt mijn grootste moeite met dit boek, ook 'hier' lost hij de hooggespannen verwachtingen niet in.

De mooi beschreven liefdesgeschiedenis van de dan nog menselijke Deus én de twee meiden, komt wat mij betreft snel, té snel, tot een einde. Launspach tovert nog wel een konijn uit zijn hoge hoed om dat deel van het verhaal te redden. Maar dan is het al te laat.

Gemiste kansen
Wat resteert is een reeks verhaallijnen die maar geen coherent geheel willen worden. Laat staan een 'duizelingwekkende roman'. Het lijkt wel alsof Launspach dat zelf ook wist, toen hij de titel bedacht. 'Man Meisje Dood' is soms geweldig, zeker als het om de beschrijvingen van het 'gewone' leven in Amsterdam gaat. Maar veel vaker is het een boek waarin de schrijver kansen mist.

Man Meisje Dood - Rik Launspach. Uitgeverij De Bezige Bij, ISBN 9789023464198, prijs 19,90 euro