Tot 1985 konden alleen Nederlandse vaders het Nederlanderschap aan hun kinderen overdragen. Binnenkort wordt dat ook mogelijk voor latente Nederlanders, kinderen van een Nederlandse moeder en een buitenlandse vader die voor 1985 geboren zijn, dankzij een wetsvoorstel dat vorige week door de Tweede Kamer is aangenomen.

door Susanne Mooij

Door een wetswijziging die inging op 1 januari 1985 verkregen kinderen van een Nederlandse moeder en een buitenlandse vader sinds die datum wel de Nederlandse nationaliteit. Er was ook voorzien in een overgangsregeling. Tussen 1 januari 1985 en 1 januari 1987 konden kinderen met een moeder die op dat moment de Nederlandse nationaliteit bezat via een speciale optieregeling de Nederlandse nationaliteit verkrijgen. Deze kinderen mochten op het moment van het indienen van het optieverzoek niet ouder zijn dan 21 jaar. Aan deze optieregeling werd destijds niet veel ruchtbaarheid gegeven. Hierdoor waren met name de kinderen van Nederlandse moeders die in het buitenland woonden, niet op de hoogte van deze mogelijkheid om alsnog de Nederlandse nationaliteit te verkrijgen.

Rijkswet op het Nederlanderschap
De discriminatie van latente Nederlanders ten opzichte van kinderen van Nederlandse vaders bleef zo al die tijd bestaan. Voor het onderscheid dat kinderen geboren voor 1985 van een Nederlandse vader Nederlander zijn en kinderen van een Nederlandse moeder niet, is zowel in het nationale als in het internationale recht geen rechtvaardiging te vinden. Dit geldt niet alleen voor de kinderen van een Nederlandse moeder die niet van de tijdelijke optieregeling afwisten, maar ook voor degenen die niet in aanmerking kwamen voor de tijdelijke optieregeling tussen 1985 en 1987, omdat zij toentertijd ouder dan 21 jaar waren of omdat hun moeder na hun geboorte de Nederlandse nationaliteit had verloren.

Stans Goudsmit, destijds werkzaam als advocaat bij Everaert Advocaten, heeft door middel van een actieve lobby de positie van de latente Nederlanders onder politieke aandacht gebracht. Dat heeft uiteindelijk tot het resultaat geleid dat de huidige minister van Justitie de kwestie latente Nederlanders heeft opgenomen in wetsvoorstel 31 813 'Wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap met betrekking tot meervoudige nationaliteit en andere nationaliteitsrechtelijke kwesties', dat op 16 december 2008 door hem werd ingediend.

Wetsvoorstel 31 813
De latente Nederlanders maken slechts een klein deel uit van het gehele wetsvoorstel. Dat deel van het voorstel dat gaat over de latente Nederlanders, regelt dat kinderen, geboren vóór 1985 uit een Nederlandse moeder en een niet-Nederlandse vader, alsnog middels het indienen van een optieverzoek, de Nederlandse nationaliteit kunnen verkrijgen. Het geldt ook voor de kinderen die via de tijdelijke optieregeling tussen 1985 en 1987 de Nederlandse nationaliteit hebben verkregen, maar deze inmiddels weer hebben verloren (bijvoorbeeld omdat zij vrijwillig een andere nationaliteit hebben aangenomen). Ook de kinderen van latente Nederlanders kunnen in aanmerking komen voor een Nederlands paspoort, zodra de wet in werking treedt.

De latente Nederlanders kunnen de Nederlandse nationaliteit verkrijgen, zonder dat zij hun huidige nationaliteit(en) moeten opgeven. Het is wel belangrijk dat elke latente Nederlander voor zichzelf nagaat, of ook de nationaliteitswetgeving van zijn of haar huidige nationaliteit het bezitten van meerdere nationaliteiten toestaat.

Status van het wetsvoorstel 31 813
Het wetsvoorstel werd, nadat de behandeling vele malen was uitgesteld, uiteindelijk op 14 en 19 januari 2010 in de Tweede Kamer behandeld.

De overgrote meerderheid van de leden van de Tweede Kamer heeft tijdens deze debatten te kennen gegeven het wetsvoorstel aangaande de latente Nederlanders te steunen. De VVD diende een amendement op het wetsvoorstel in. Met dit amendement beoogde de VVD dat latente Nederlanders bij het verkrijgen van de Nederlandse nationaliteit hun huidige nationaliteit zouden moeten opgeven. Dit amendement is tijdens de stemmingen op 26 januari jl. verworpen.

Het wetsvoorstel (voor wat betreft de latente Nederlanders) is op 26 januari 2010 zonder wijzigingen aangenomen en gaat nu naar de Eerste Kamer. Als de Eerste Kamer ook voor het voorstel stemt, zal de wetswijziging naar verwachting om en nabij de zomer van 2010 in werking treden.

Na inwerkingtreding, zullen alle latente Nederlanders een optieverzoek kunnen indienen bij de gemeente (wanneer zij woonachtig zijn in Nederland) dan wel bij de Nederlandse ambassade in het land waar zij nu woonachtig zijn.

Tijdelijke verblijfsregeling?
Voor sommige latente Nederlanders duurt het allemaal net iets te lang. Dan heb ik het over de latente Nederlanders die, om wat voor reden dan ook, geen geldige verblijfsvergunning (meer) in Nederland hebben, maar die wel in Nederland verblijven. Kamerlid Azough van Groenlinks heeft aan de Staatssecretaris van Justitie kamervragen gesteld over deze situatie. De Staatssecretaris van Justitie heeft op 18 december jl. laten weten dat zij zoekende is naar een tijdelijke oplossing waaronder verblijf aan de latente Nederlanders kan worden toegestaan. Hoe lang het gaat duren is onbekend. Dat betekent dat een deel van de latente Nederlanders nog steeds in onzekerheid verkeert.

Ne(e)derlanderschap: ja!'
Zo'n 500 latente Nederlanders hebben hun krachten gebundeld in de stichting
'Ne(e)derlanderschap: ja!'. Zij worden bijgestaan door Hermie de Voer en Susanne Mooij van Everaert Advocaten. Stans Goudsmit, die tot 1 november 2007 bij Everaert Advocaten werkzaam was, heeft het project aan hen overgedragen. Bent u ook een latente Nederlander? Wilt u op de hoogte gehouden worden van de laatste ontwikkelingen over de optieregeling de latente Nederlanders? Wilt u weten hoe u als latente Nederlander eventueel in aanmerking kan komen voor tijdelijk verblijf in Nederland in afwachting van de inwerkingtreding van de nieuwe wet? Of heeft u andere vragen met betrekking tot nationaliteitsrecht? Neem dan contact op met Susanne Mooij, Everaert Immigration Lawyers in Amsterdam, e-mail:

Meer verhalen lezen voor en door Nederlanders in het buitenland? Abonneer je op het gratis WereldExpat Magazine