Nederland staat voor een opgave die om grote veerkracht vraagt, zei koningin Beatrix in de troonrede. 'De financiële en economische crisis die de wereld sinds 2008 in zijn greep houdt, raakt ook Nederland hard. Economisch herstel volgt niet vanzelf.'

Het op orde brengen van de overheidsfinanciën en het instandhouden van de welvaart vraagt 'belangrijke offers van alle Nederlanders', zei de koningin. De vorstin verwees naar 200 jaar geleden toen een turbulente periode vooraf ging aan het ontstaan van het koninkrijk. Ook toen was herstel van handel en welvaart van belang en werd volgens haar veerkracht van de samenleving gevraagd. Volgend jaar wordt het 200-jarig bestaan van het koninkrijk gevierd.

De aanpak van de huidige economische problemen duldt geen uitstel, zo maakte de koningin duidelijk. De economische crisis is volgens haar dieper en hardnekkiger dan eerder voorzien. Nederland wordt als exportland bijzonder getroffen. Volgend jaar stijgt de werkloosheid. Ook zullen de groeicijfers lager zijn dan we tot nog toe gewend waren.

Sterk land
Toch is Nederland volgens koningin Beatrix 'in sociaal en economische opzicht een sterk land, gebouwd op een lange traditie van internationaal ondernemerschap, hard werken en solidariteit tussen bevolkingsgroepen en generaties'.

Op beslissende momenten in de geschiedenis heeft Nederland volgens de koningin de veerkracht getoond waar al in 1813 over werd gesproken. 'Generaties voor ons hebben bewezen onder moeilijke omstandigheden in goed overleg verschillen te kunnen overbruggen, ten dienste van een verstandig sociaal economisch beleid. Uit die voorbeelden mogen we vertrouwen putten voor de toekomst.'

Anders

Prinsjesdag is dit jaar anders dan anders, omdat er net verkiezingen zijn geweest en er nog geen nieuwe kabinet is. In de stukken in het koffertje van minister De Jager staan vooral de belangrijkste bezuinigingspunten van het Vijfpartijenakkoord uit het voorjaar.

Daarin werd onder meer afgesproken te bezuinigen in de zorg en iets te doen aan de hypotheekrenteaftrek en de AOW-leeftijd. Ook staat erin dat de BTW in oktober 2012 wordt verhoogd van 19 naar 21 procent.

Uitgelekt 
Een aantal zaken uit de troonrede is uitgelekt: het belangrijkste is dat de koopkracht met drie-kwart procent daalt, onder meer door hogere zorgkosten en accijnsverhogingen op alcohol en tabak. De economie zal het komende jaar met drie-kwart procent groeien. Ondanks de groei blijft de werkloosheid boven de 500.000.

Het begrotingstekort komt net onder de drie procent uit, de grens die de Europese Commissie heeft gesteld. In de loop van de middag presenteert minister Jan Kees de Jager (Financiën) de rijksbegroting en de Miljoenennota aan de Tweede Kamer. Voor veel verrassingen zal dat niet zorgen. Na de val van het kabinet in april timmerden VVD, CDA, D66, GroenLinks en ChristenUnie de begroting voor
volgend jaar al helemaal in elkaar. Vorige maand moest het kabinet alleen nog wat kleine financiële tegenvallers wegpoetsen.

Formatie
Daarnaast wordt Prinsjesdag overschaduwd door de lopende kabinetsformatie. Feestdag of niet, verkenner Henk Kamp gaat ook op Prinsjesdag door met zijn werkzaamheden. Hij ontving in de ochtenduren de voorzitter van de Eerste Kamer, Fred de Graaf, voor overleg. VVD en PvdA willen hun onderhandelingen starten maar zij kunnen in de Senaat niet rekenen op de steun van een meerderheid.

Oranjefans
Al sinds dinsdagmorgen stonden er duizenden Oranjefans langs de route van Paleis Noordeinde naar het Binnenhof om een glimp op te vangen van de koets en de koninklijke familie. Prins Constantijn, prinses Laurentien, prinses Margriet en Pieter van Vollenhoven reden in een eigen zwart rijtuig mee in de stoet.

Koningin Beatrix draagt deze Prinsjesdag een japon van zwarte kant, aangevuld met losse kanten bloemen aan de hals en mouw op een ondergrond van champagnekleurige zijde. Op haar hoofd draagt ze een bijpassende zwart-/champagnekleurige toque met veren. Prinses Máxima is gekleed in een violineroze japon van zijden stof, die een asymmetrische plooi in de taille heeft. Ze draagt een grote fluwelen hoed in dezelfde kleur.