Het klonk als een opluchting: het brein achter de raketaanslagen op Kamp Holland in Uruzgan, Afghanistan, waarbij begin april één Nederlandse soldaat sneuvelde is zelf omgekomen. Het ministerie van Defensie bevestigde dat deze week. Maar is de kans op aanslagen dan ook geslonken? Bronnen in Uruzgan waarschuwen voor te groot optimisme.

door Bette Dam

Hij was ontzettend fanatiek. Het bestuur van Uruzgan kreeg regelmatig rapporten binnen dat Mullah Qasim weer een raket had afgevuurd. De jonge man, misschien dertig, vijfendertig jaar, trok regelmatig naar het gebied ten noorden van Tarin Kowt dat niet onder controle van de buitenlandse troepen stond.

Tot grote frustratie van de militairen in Kamp Holland koos Mullah Qasim met zijn strijders steeds dezelfde plek voor het afvuren van de raketten, in de buurt van het dorpje Sayyed Dan. Hoewel de militairen dit zagen, werd sinds december 'wel acht keer' een reeks raketten afgeschoten, zeggen bewoners uit Tarin Kowt die de projectielen over zagen vliegen. Keer op keer waren de Afghaanse aanvallers het grote Kamp Holland, voorzien van geavanceerde apparatuur, te slim af.

Jacht geopend
Begin april raakte een raket de Nederlandse soldaat Azdin Chadli en hij kwam daarbij om. Het aanpakken van dit gebied werd in alle haast prioriteit en de jacht op de daders werd geopend. Mullah Qasim wordt eind mei 'op de vlucht' gedood door de Australiërs. Niemand in het stadje lijkt er te rouwen om de dood van 'de rakettenman'.

De commandant van de Battlegroup in Tarin Kowt reageerde deze week stellig. Met de dood van Mullah Qasim is het brein achter de aanslag op de Nederlandse soldaat uitgeschakeld. Maar het ministerie van Defensie moet zich niet te snel rijk rekenen, zeggen verschillende Afghaanse bronnen die zich uitlaten over het netwerk waar Mullah Qasim in opereerde. Dat netwerk ziet er volgens de geïnterviewden machtig en complex uit.

'Taliban-vreter'
Mullah Qasim kreeg het materiaal voor zijn acties vermoedelijk van Mullah Amanullah uit de Baluchi-vallei die bekend staat als een belangrijke Taliban en een grote vijand van de Afghaanse overheid, zeggen twee vooraanstaande leiders uit het gebied. Maar zij halen ook de oud-gouverneur van Uruzgan, Jan Mohammed er bij. Hij wordt gezien als een van de machtigste mannen in het gebied en zijn bijnaam is 'Taliban-vreter'. Toch werkt hij samen met de Taliban, zeggen beide, omdat hij een eigen belang heeft bij instabiliteit. "Hij wil aantonen dat de huidige gouverneur het niet goed doet en hoopt dat Karzai hem opnieuw benoemt."

Jan Mohammed en Amanullah werken moeiteloos samen, lijkt het. "Ze zijn familie", legt een van de bronnen uit. "En daarom steunen ze elkaar." Een belangrijke leider uit het noorden van Tarin Kowt, Nabi Khan, wil zo ver niet gaan. "Mullah Amanullah is een van de leiders van deze opstandelingen, zeker. Maar Jan Mohammed steunt hem niet, denk ik. Dat heb ik ook tegen de Nederlanders gezegd."

Potpourri
De potpourri aan strijders lijkt in ieder geval de omgeving van het dorp Sayyed Dan even met rust te laten. Uit dit gebied van in totaal vier bij tien kilometer dreigt geen gevaar meer. De Australiërs hadden er in april al heftige gevechten waarbij tientallen 'Taliban', zoals ze dat omschrijven, omkwamen. Daarna volgde een Nederlandse operatie waarbij honderden soldaten het gebied introkken. Toen was er nauwelijks verzet meer en inmiddels staat er een politiepost.

Maar dit netwerk van krijgsheren en Taliban lijkt niet aan lokatie gebonden en kan overal opduiken, waarschuwt de bestuurder uit Uruzgan. Mullah Qasim, vertelt hij, kwam niet uit dat gebied. Hij maakte gemakkelijk gebruik van dit no man's land waar al jaren geen overheid meer was. "En zo zijn er nog veel groepjes die dit soort acties uit kunnen halen", zegt de bestuurder. "Er is een grote vis gevangen met Mullah Qasim, maar of de dreiging weg is, vraag ik me af."

• foto via Flickr: Mshai.