Voorafgaand aan het kabinetsbesluit om de Rijkswet op het Nederlanderschap aan te scherpen, heeft de Raad van State een negatief advies uitgebracht. Dat advies werd woensdag openbaar gemaakt, toen het wetsvoorstel officieel aan de Tweede Kamer werd toegezonden.

Het kabinet besloot op 2 maart al om de plannen van minister Spies (Binnenlandse Zaken) aan de Kamer voor te leggen. Kernpunten zijn dat aan het Nederlanderschap strengere eisen verbonden zullen worden én dat wie straks vrijwillig een andere nationaliteit aanvraagt, daardoor automatisch het Nederlanderschap verliest.

Met name dat laatste heeft voor onrust gezorgd. Want Nederlandse expats en emigranten die de nationaliteit van hun woonland aanvragen - bijvoorbeeld om soepeler zaken te doen - kunnen nu nog gebruik maken van uitzonderingen waardoor het hebben van twee paspoorten soms toch mag. Die uitzonderingen vervallen.

Band met Nederland
Het advies van de Raad van State dateert van 22 december. De Raad roept het kabinet op om de verlenging van de naturalisatietermijn te 'heroverwegen', net als de verruiming van de afstandsplicht én de omstreden uitbreiding van de 'verliesgronden' bij het aanvragen van een andere nationaliteit.

Over dat laatste schrijft de Raad: 'In hoeverre de betrokkene zijn banden met Nederland wil verbreken is in het voorstel irrelevant. De Afdeling constateert dat in de toelichting [bij het wetsvoorstel, red.] niet wordt gemotiveerd waarom dit 'spiegelbeeldige' verlies van de Nederlandse nationaliteit noodzakelijk is.'

'De aan de Nederlandse nationaliteit verbonden rechten – zoals [...] toegang tot het grondgebied, kiesrecht en diplomatieke bescherming – gaan daarmee verloren. De Afdeling adviseert in het licht van het voorgaande de voorgestelde schrapping van de uitzonderingen op de verliesgronden te heroverwegen.'

Reactie van de minister
De conclusie van het advies is dat de plannen niet aan de Kamer voorgelegd zouden moeten worden voordat 'met het vorenstaande rekening zal zijn gehouden'. Maar die conclusie heeft de minister grotendeels naast zich neergelegd. Alleen gaat de toelichting bij het wetsvoorstel nu wat uitgebreider in op de motivatie.

Volgens de minister past het schrappen van de uitzonderingen ten eerste bij 'het streven naar één effectieve nationaliteit.' Daarnaast zouden buitenlanders die afstand doen van hun eigen nationaliteit om Nederlander te worden, daarna dankzij de uitzonderingen toch weer vrij makkelijk twee paspoorten kunnen krijgen.

Ook benadrukt de minister - in overeenstemming met het standpunt van de Raad van State - dat er geen direct verband is tussen het hebben van meerdere nationaliteiten en succesvolle integratie. En ze distantieert zich van de suggestie dat iemand met meerdere paspoorten niet loyaal zou (kunnen) zijn.

Gedoogconstructie?
De motivering is 'louter rechtsordelijk', benadrukt de minister: 'er dient helderheid te zijn omtrent de rechten en verplichtingen die tussen staat en individu bestaan. Dit staat los van het algemene streven van het kabinet om naturalisatie vorm te geven als bekroning op participatie en integratie.'

Hiermee wordt ook elk verband ontkend met het 'gedoogakkoord' uit 2010 tussen regeringspartijen VVD en CDA  en de PVV van Geert Wilders. De PVV legt wél het verband tussen dubbele nationaliteit en gebrek aan loyaliteit. Het ontkennen hiervan noemt de partij op de website 'getuigen van een grenzeloze naïviteit'.

Recent bleek overigens uit berekeningen van RTL Nieuws dat het aantal negatieve adviezen van de Raad over wetsvoorstellen met zestig procent is gestegen sinds het aantreden van de huidige 'gedoogregering'. In bijna alle gevallen legde het kabinet de mening van zijn belangrijkste adviesorgaan naast zich neer.

Lees hier het volledige advies van de Raad van State over het voorstel tot aanscherping van de Rijkswet op het Nederlanderschap.

Meer artikelen lezen voor en door Nederlanders in het buitenland? Neem een gratis abonnement op het WereldExpat Magazine!