Eén dag in het jaar tarten de Nederlandse vrouwen op het Binnenhof hun calvinistische voorvaderen: op Prinsjesdag. Officieel draait alles die dag om de Miljoenennota, maar menigeen zet de televisie aan om te kijken hoe de dames in de Ridderzaal zich uitgedost hebben. En vooral: wat voor hoofddeksel ze dragen. Een voorbeschouwing met hoedenontwerpster Irene van Vugt.

Volgens de overlevering was het VVD-parlementariër Erica Terpstra die in 1977 als eerste parlementariër het uitspreken van de troonrede opluisterde met een opvallende hoed op haar hoofd. Daarmee zette zij een trend. Sindsdien zijn steeds meer vrouwelijke aanwezigen in de Ridderzaal een hoed gaan dragen, tot vreugde van hoedenontwerpster Irene van Vugt.

Massief
De toon in de Ridderzaal wordt volgens Van Vugt niet gezet door koningin Beatrix. "De koningin draagt doorgaans weinig zwierige hoeden; ze zijn vaak wat aan de massieve kant."

Maar de schoondochters van de koningin dragen meer uitgesproken modellen, vertelt van Vugt: "Máxima laat haar hoeden maken in België, door Fabiënne Delvigne, een ontwerpster die mooie elegante hoeden maakt, bijzondere modellen, maar wel draagbaar."
Het zijn volgens Van Vugt dan ook prinses Máxima en schoonzuster Laurentien die nu de toon zetten in hoedendragend Nederland. "Máxima en Laurentien hebben veel extremere hoeden op, die durven veel meer, zij hebben ook niet een speciaal, vast model, maar zij variëren."

Máximahoedjes
Van Vugt denkt dat dat te maken heeft met hun leeftijd, hun slanke figuur, maar zeker ook met hun karakter. "Hoeden zijn bij uitstek geschikt om je te onderscheiden van de massa, om je smaak en persoonlijkheid te laten zien."
De Utrechtse hoedenontwerpster signaleert dat Máxima zelfs een trend heeft gezet met  haar kleine cocktailhoedjes, opgemaakt met veertjes. "Veel vrouwen hebben dat overgenomen, ik zag dat ook de keizerin van Japan zo'n hoedje droeg. Iedereen noemt dat ook 'Máximahoedjes'.

De populariteit van de cocktailhoedjes heeft ook te maken met comfort, zegt Van Vugt: "Je hebt niet het gevoel dat je met een hoed op loopt, je haar raakt er niet van in de war."

Veren
Van Vugt verwacht overigens niet dat Máxima ook op Prinsjesdag een cocktailhoedje zal dragen. "Vorig jaar had ze een haardecoratie in de vorm van een bloem, en ik denk dat ze nu weer wat anders wil." Hoe anders Máxima's hoed zal worden, is nog niet bekend - over de hoeden lekt doorgaans veel minder uit dan over de Miljoenennota - maar zeker is dat de kleding en hoeden van de leden van het Koninklijk Huis op elkaar zullen zijn afgestemd. "Dat is al maanden van tevoren bekokstoofd."

Irene van Vugt zal ook met grote interesse kijken naar de hoofddeksels van de andere vrouwen in de Ridderzaal. "De mode schrijft de kleuren donkerbruin, donkergroen en paars voor, en de meest gebruikte materialen zijn momenteel vilt en sinamay, een strosoort gemaakt van de vezels van palmbladeren al dan niet gedecoreerd met veren."

Behoudend maar niet tuttig
Ten slotte vertelt Van Vugt welke hoeden zij verwacht van de Nederlandse 'first lady' en de vrouwelijke ministers: "Van Bianca Balkenende verwacht ik niet iets extravagants, maar wel goed gekozen, iets behoudends zonder dat het tuttig is. Jacqueline Cramer van Milieu kan veel verschillende modellen dragen, een hoed met schuine rand en schuine bol in een levendige kleur zou mooi staan. Het gezicht van Ella Vogelaar zou wat minder rond lijken als ze een hoed met hoge of asymetrische bol droeg. Guusje ter Horst zou wat groter kunnen lijken met een hoed met hoge bol en kleine rand die iets naar boven wijst, bijv of. met een cocktailhoedje á la Máxima kunnen dragen, terwijl Landbouwminister Gerda Verburg haar hoofd wat breder kan laten lijken onder een niet te hoge bol met een liefst golvende of asymmetrische rand en een accent aan de zijkant. Maria van der Hoeven zou een pittig hoedje moeten dragen, dat past bij haar persoonlijkheid.''

Femke Halsema
En voor wie zou Irene van Vugt zelf graag een hoed ontwerpen? "Voor Femke Halsema. Zij draagt nooit een hoed, terwijl ze werkelijk alles kan hebben." Waarom de fractievoorzitter van GroenLinks doorgaans zonder hoed op Prinsjesdag verschijnt, weet Van Vugt niet: "Misschien associeert zij een hoed met conservatisme of tuttigheid."
Toch heeft Femke Halsema wel een poging gedaan dit jaar. Zonder succes. Maandag meldde De Telegraaf dat Femke afziet van het dragen van de hoed die kunstenares Maria Olsthoorn voor haar heeft ontworpen, een zogenaamde schoorsteenhoed. De zwarte hoed bestaat uit een enorme hoeveelheid kolen plus schoorsteen. Volgens het ochtendblad zou de dochter van Halsema in lachen zijn uitgebarsten toen haar moeder de hoed opzette.

Irene van Vugt grijpt naar een rood hoofddeksel in haar atelier, een mogelijk alternatief voor de schoorsteenhoed. "Die turban zou haar prima staan. Ik zou Femke graag over de streep trekken en erop wijzen dat hoeden dragen niet truttig hoeft te zijn, maar dat ze daarmee ook affiniteit met vormgeving kan uitdragen."