Internationaal, gebruik maken van verschillende vormen van intelligentie en leren door samen te werken. Drie kenmerken van het International Primary Curriculum, een betrekkelijk nieuw fenomeen op vaderlandse basisscholen. Een aantal Nederlandse scholen in het buitenland werkt er al langer mee. Nu krijgt ook in Nederland IPC-onderwijs steeds meer aanhangers.

'Dit is een gezondheidsspel, leggen Iris en Bob (allebei '8½ jaar') uit, terwijl ze fanatiek met hun dobbelsteen gooien over een zelfgemaakt speelveld van een meter in het vierkant. Ze zitten allebei in groep 5 en zijn erg tevreden over hun spel, dat ze bij iedereen die langskomt enthousiast aanprijzen, maar nog liever zelf spelen.

Iris en Bob zitten op de openbare basisschool De Esdoorn in Elst in de Betuwe. Twee jaar geleden is de school over gegaan op IPC.

Presentatie
''s Ochtends krijgen de leerlingen gewoon taal, rekenen, lezen en schrijven. ’s Middags zijn de zaakvakken aan de beurt, die in dit nieuwe curriculum geïntegreerd aan de orde komen aan de hand van een bepaald thema.' Aan het woord is directeur Jan Willem Helmink, die zelf al eerder ervaring opdeed met IPC-onderwijs in Oman. 'Elke twee maanden wisselen we van thema. En elk thema wordt afgesloten met een presentatie. Vandaag mogen de kinderen aan hun ouders laten zien wat ze over dit thema geleerd hebben.'

Moeder Mireille Wiersma heeft twee kinderen in groep 5 en 6. Ze is erg tevreden over het IPC. 'Mijn kinderen zijn heel enthousiast. Er is een grote variatie aan onderwerpen, kinderen zoeken zelf naar informatie en maken eigenhandig van alles.' Ze wijst naar de muren van een lokaal, waar geraamtes hangen die de kinderen zelf met splitpennen in elkaar hebben gezet. Ook die vallen onder het thema 'gezondheid'.

Internationale blik
Hoe zijn de kinderen nu tot dat spel en die geraamtes gekomen? Directeur Jan Willem Helmink: 'Kenmerkend voor het IPC is dat de kinderen uitgaan van de kennis die ze al hebben, en die vervolgens gestructureerd uitbreiden. Daarbij maken ze gebruik van meervoudige intelligenties, dus niet alleen van cognitieve vaardigheden. Ze werken samen, zoeken zelf zaken uit, leggen verbanden en presenteren ten slotte samen het thema. De geraamtes aan de muur maken deel uit van de presentatie vandaag.'

Op De Esdoorn werken twee groepen tegelijk aan hetzelfde thema. Voor groep drie en vier was dat de afgelopen periode 'spelletjes', voor zeven en acht 'nederzettingen en steden'. Het lokaal van meester Niek op de eerste verdieping is omgetoverd in New York by night. Het is verduisterd met landbouwplastic, waarin gaatjes zorgen voor een sterrenhemeleffect. Op de bijeengeschoven tafels staat een stad van kartonnen dozen. Lampen achter de uitgesneden ramen zorgen voor een prachtige sfeerverlichting. Gerbert (12) wijst trots op het Empire State Building. 'Ik heb geholpen met het uitsnijden van de raampjes en deurtjes.'

Voor het zover was hebben de kinderen eerst onderzocht hoe New York ontstaan is, ze hebben een miniwerkstuk gemaakt en uitgezocht wat de belangrijkste bron van inkomsten voor de stad was en is, en hoe de stad is gegroeid. Jan Willem Helmink: 'Bij een thema kijken de kinderen ook altijd over de grens. Wij werken bijvoorbeeld samen aan een blog met een Nederlandse school in Kenia. Op die manier krijgen zelfs kinderen uit Elst al een veel internationalere blik.'

Voor- en nadelen
Hoewel er volgens Helmink alleen maar voordelen zitten aan IPC (razend enthousiaste kinderen die veel actiever leren), kan hij nog niets zeggen over de scores. 'Daar is het nog te vroeg voor.' Hij deelt het enthousiasme van zijn collega van de Nederlandse school in Kenia, Els Kerstens. Zij zei eerder tegen de Wereldomroep dat ze de groei van haar school onder meer toeschrijft aan de invoering van het IPC-onderwijs.

Wel ziet Helmink als mogelijk nadeel dat de kinderen straks op de middelbare school weer over moeten stappen op de traditionele manier van werken. Vandaar dat hij het plan heeft opgevat om middelbare scholen in de omgeving voorlichting te geven over het IPC.

Leerkracht José van Reen van groep drie vertelt dat voor de onderwijzers het IPC meer werk betekent. 'Je gaat niet uit van een boek, maar je moet als leerkracht zelf alles bedenken en organiseren. Dat kost veel tijd. En je moet heel creatief zijn.' Maar dat vele werk heeft ook te maken met het feit dat ze pas voor het tweede jaar IPC-onderwijs geeft. 'Ik leg straks alle materialen voor dit thema in een doos, en die kan ik de volgende keer dat dit thema aan de orde is, zo eens in de twee jaar, weer tevoorschijn halen.'

Jan Willem Helmink schat de kosten van IPC-onderwijs op 15.000 euro. 'Dit is vergelijkbaar met de aanschaf van drie losse methodes. Je hoeft geen werkboekjes meer aan te schaffen, dus kun je meer investeren in duurzame bronnen. Boeken, maar ook ICT toepassingen. Wij hebben 10 digitale foto camera’s in school, een flipcamera (film), netbooks, stemkastjes voor de digiborden. Dit was allemaal mogelijk doordat we veel minder geld uitgeven aan methode gebonden materialen.'

Mindmappen
Een bijzonder aspect aan het IPC is de gebruikmaking van zogenaamde mindmaps, uitgewerkte pictogrammen die dienen als geheugensteun. Jan Willem Helmink: 'Op deze manier kun je heel gestructureerd gedachten op papier zetten, maar ze ook beter onthouden.' Ruud Rensink is in Nederland de vertegenwoordiger van de bedenker van het mindmappen, de Brit Tony Buzan. Hij traint de onderwijzers van De Esdoorn in deze vaardigheid.

'Mindmappen is een visuele techniek waarbij je de werking van je brein enorm verbetert, omdat je beide hersenhelften gebruikt. Het centrale idee staat in het midden van de MindMap. Op elke tak staat één woord, en bij dat woord kun je een plaatje tekenen, omdat plaatjes je helpen om woorden beter te onthouden. Er zijn regels om zo efficient mogelijk te mindmappen, zodat je een grotere woordenschat krijgt en je geheugen versterkt.'

• IPC Nederland
• WK-project IPC

Meer artikelen lezen voor en door Nederlanders in het buitenland? Neem een gratis abonnement op het WereldExpat Magazine