Schoenen uittrekken, riem afdoen en flesjes cola inleveren. Het is bijna iedere passagier wel eens overkomen voor vertrek met het vliegtuig. De luchtvaartbranche heeft er genoeg van en wil versoepeling van de regels. Ook piloten worden gecontroleerd.

Flessen drank uit de taxfreewinkels op de Europese luchthavens mogen alleen worden meegenomen in verzegelde plastic tassen. Flesjes vloeistof van meer dan 100 milliliter moeten achterblijven bij de veiligheidscontrole.

Explosieven in vloeistoffen
Landen van de Europese Unie voerden het vloeistofverbod in 2006 in, nadat plannen aan het licht waren gekomen om in frisdrankflesjes explosieven aan boord van vliegtuigen te smokkelen. Beoogd doelwit waren onder meer vliegtuigen naar Groot-Brittannië, de Verenigde Staten en Canada.

Evert van Zwol, president van de Vereniging van Nederlandse Verkeersvliegers (VNV), heeft begrip voor de controles, maar hij heeft ook kritiek. De huidige controles leiden soms tot vertragingen en zorgen voor irritaties bij de passagiers. En niet alleen bij hen.

'Wij als vliegers merken het ook heel sterk. We worden in grote lijnen hetzelfde behandeld als passagiers. En zeker als je meerdere vluchten per dag moet doen, dan moet je dus ook meerdere keren door die controles heen. Het wordt als een belasting ervaren, door medewerkers maar zeker ook door passagiers.'

Veel geld
Wat het meenemen van vloeistoffen betreft hebben vliegtuigbemanningen een uitzonderingspositie. Maar voor het overige gelden voor passagiers en crew dezelfde regels. Dus ook laptops uitpakken, riemen af en schoenen uit.

Naast de ergernis die dit oplevert, kost het natuurlijk ook veel geld. Vergelijk het met files op de snelweg, die behalve voor irritatie ook voor flinke verliezen zorgen.

Terrorismedeskundige Edwin Bakker rekent voor: 'Als iedereen die vliegt een kwartier langer tijd nodig heeft om in te checken, gaat het om miljoenen uren en miljoenen euro’s. Dat kost ons met zijn allen heel veel geld. Overigens, de maatregelen die genomen worden, moeten we ook nog eens voor het ticket betalen.'

Toch zijn de meningen verdeeld over de controles, die ook op veel luchthavens elders in de wereld zijn ingevoerd. De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding Erik Akerboom wil geen versoepeling. Andere Europese landen houden vast aan de bestaande controles. Het zou tot verwarring en onnodige risico’s leiden als Nederland daarvan zou afwijken.

Handbagage
Luchthavens zijn tegen versoepeling. Afschaffing van het verbod op flesjes van meer dan 100 ml. zou ertoe leiden dat allerlei soorten flessen en potjes weer in de handbagage mee kunnen worden genomen. Die gaat vervolgens als vanouds door de scanner die bij veel flesjes op tilt slaat. Met als gevolg véél langere rijen voor de controle. Overigens gaat de Europese Unie ervan uit dat de regels in de huidige vorm in 2013 worden afgeschaft.

Evert van Zwol van de VNV pleit voor slimmere controles met een verrassingselement: 'De ene keer wel door het poortje en de andere keer niet. En een andere keer wel de bagage door een bepaald apparaat - of weer een ander apparaat. Een andere techniek gebruiken voor weer een andere controle, zodat het van tevoren niet zo voorspelbaar is als nu.'

Kapers
De organisatie van luchtvaartmaatschappijen, IATA, wil dat de controles over een heel andere boeg worden gegooid. De scanpoortjes dateren uit de jaren zeventig. Zij waren toen bedoeld om kapers met metalen wapens tegen te houden. De internationale organisatie wil slimmere controles, betere screening van passagiers en invoering van een 'Checkpoint of the Future', die de organisatie onlangs presenteerde tijdens een congres in Amsterdam.

Volgend jaar gaat KLM samen met Schiphol het Checkpoint testen. Wanneer precies is nog onbekend, maar de luchtvaartmaatschappij waarschuwt vast dat de controles voor passagiers met een 'verhoogd' risico veel zwaarder worden.