Zwevende kiezers en politieke partijen die de aanhang sterk zien fluctueren. In Nederland is het volgens oud-politicus Pieter Winsemius niet anders dan elders. Toch was hij blij verrast toen de VVD, de partij waar hij tot twee keer toe de functie van minister vervulde in eerdere kabinetten, opeens aan kop ging in de peilingen en de grootste partij van Nederland werd. 'Wie in de dagkoersen het hoogst staat, die wint de pot.' Deel 35 in een serie gesprekken met prominente Nederlanders.

 
De gesprekken om een nieuwe coalitie te vormen na de verkiezingen van 9 juni zijn nog in volle gang. De VVD - met Mark Rutte als lijsttrekker - won nipt van de PvdA. Enkele dagen voor de verkiezingen was hij in de peilingen de partij van Job Cohen al gepasseerd. Rijzende ster Rutte liet toen weten dat er voor 1 juli al een nieuw kabinet moet komen vanwege de economische problemen die dringend om een oplossing vragen. Dat is niet gelukt. En het blijft ook nog even onduidelijk welke partijen een coalitie gaan vormen. Het kan nog alle kanten op, ook al lijkt een rechts kabinet inclusief de PVV van Geert Wilders van de baan - onder andere - vanwege de afhoudende opstelling van het CDA.
 
Volgens Winsemius is Nederland gebaat bij een coalitie van VVD, PvdA en CDA. 'Dan komt de zaak het meest tot zijn recht. Die drie partijen waren exponenten van stromingen. Het zijn nu middenpartijen geworden.' Winsemius vindt dat de PVV - de partij die als grote winnaar uit de bus kwam en steeg naar 24 zetels in de Tweede Kamer  - best overgeslagen mag worden in de onderhandelingen. 'Dat de winnende partij er in moet. Dat hebben we onszelf aangepraat. Het gaat er om wie de meeste stemmen kan verenigen. Het verstand zegt dat je een coalitie moet vormen die een meerderheid in de Kamer heeft. Daar tel je de stemmen voor.'
 
Minister
Zou hij zelf weer minister willen worden als de VVD hem daarvoor vraagt? Winsemius zegt daar helemaal niet over na te denken. 'Als de vraag komt. Dan weet ik het', zegt hij om er aan toe te voegen dat hij een langzame 'besluiter' is. 'Behalve de grote besluiten, die neem ik in een keer.'
 
De voormalige minister van VROM (Volkshuisvesting en Milieu) meent overigens dat de media en de politiek een vreemd soort verbond hebben. Politici moeten in maximaal een halve minuut een besluit verwoorden. Bijvoorbeeld over de verhoging van de AOW-leeftijd. Het draait vooral om oneliners in de media. 'Dat speelt in het buitenland ook. Het is een dunne vorm van politiek. Het heeft de diepgang van een platbodem.'
 
Winning mood
De antwoorden van Pieter Winsemius laten zich in ieder geval niet in een halve minuut vangen. Hij vertelt enthousiast. Haalt anekdotes aan. En tussendoor komt zijn vrouw de tuin in lopen als Nederland gescoord heeft tijdens een WK-wedstrijd in Zuid-Afrika. Hij zegt het geen ramp te vinden om de wedstrijd te missen. Winsemius heeft meer met 'American football', een sport die hij zelf beoefende toen hij in de Verenigde Staten woonde. Winsemius was toen net gepromoveerd na zijn studie natuurkunde, maar besloot voor even naar het buitenland te vertrekken. 'Ik zat in de VS op een hele kleine school in de een dorpje in Michigan. We hadden een football-team. We kwamen in de krant omdat we na vier jaar alles verloren te hebben een wedstrijd wonnen.'
 
De eerste wedstrijden met zijn American football-team verliepen minder rooskleurig. Het team was te klein, er waren weinig of geen wissels, en halverwege de wedstrijd was de ploeg te moe om door te bijten. 'Dus elke keer in de tweede helft verloren we.' Maar dankzij de coach die het team begeleidde, kwam er een omslag. 'Hij stuurde ons elke wedstrijd het veld op met de vaste overtuiging dat we gingen winnen. Het was zo'n prachtmentaliteit. We wonnen dus één wedstrijd en verloren er zeven of acht. Het jaar daarop verloren we er vijf en wonnen er vier en het jaar daarop waren ze kampioen van de staat. Dankzij diezelfde coach in dat kleine dorpje. Je moet dus ergens in geloven en dan ga je er voor. Daar heb ik veel van geleerd.'
 
Grote Mensen
Er zijn meer Grote Mensen, zoals Winsemius ze noemt, mensen waar hij veel van heeft geleerd. Hij schreef heel recent een boek met de titel: Grote Mensen gaan niet dood. Het idee ontstond toen zijn ouders overleden. 'Ik bleek gewoon door te kunnen praten met mijn ouders, terwijl ik geen magische dingen heb van dat ze nog bestaan. Dood is dood.' Dat hij toch door kan praten met zijn ouders komt volgens Winsemius, omdat hij het product is van zijn opvoeding. ´Dus mensen leven voort in de mensen die ze beïnvloeden.´
 
Het boek gaat over Nederland van de volgende generaties. In een reeks van mailtjes aan zijn twee kleinkinderen Max en Lieve snijdt Winsemius thema's aan zoals veiligheid, onderwijs, duurzaamheid en de gezondheidszorg - in het Nederland van de toekomst. 'Daarom schrijf ik: dan blijf je beïnvloeden.' Ook al had hij eerder in het gesprek al gezegd dat hij boeken schrijft om zich een beetje te amuseren. En dat hij net begonnen is met een wielerboek. ´En dat terwijl ik helemaal niet kan wielrennen.´Dat is Winsemius ten voeten uit. Serieus met een kwinkslag. Soms bijna balorig. Maar altijd scherp.
 
Optimistische toekomstvisie
Uit het boek ´Grote Mensen gaan niet dood´ spreekt een optimistisch toekomstvisie. Winsemius: 'Pessimistisch mensen veranderen de wereld niet. En je moet de wereld veranderen.' Daar is wel een stukje 'boosheid' voor nodig, om de wereld te willen veranderen. In het boek noemt hij het constructieve onvrede. Vandaar dat hij schrijft dat een vorm van boosheid goed is: 'Totaal tevreden mensen veranderen niets. Die zijn totaal tevreden en hoeven niets te veranderen. Totaal ontevreden mensen worden destructief en haken af. Wat je nodig hebt is een soort van tevredenheid, maar net niet helemaal.'