Je gaat werken voor een werkgever in het buitenland. Dan word je meestal opgenomen in de lokale pensioenregeling. Maar wat gebeurt er met de pensioenrechten die je tot aan dat moment in Nederland had opgebouwd? Wanneer kan en moet je die meenemen? En wanneer niet?
 
Als je in Nederland van werkgever verandert en bij een andere pensioenuitvoerder terechtkomt - hetgeen niet automatisch het geval is, want veel bedrijfstakken hebben een collectief pensioenfonds - kun je de waarde van het al opgebouwde pensioenkapitaal inbrengen bij de pensioenregeling van je nieuwe werkgever.
 
Het initiatief daartoe werd in 1986 genomen door een aantal grote bedrijven en hun pensioenuitvoerders. Naar aanleiding hiervan werd op 1 augustus 1987 de toen geldende Pensioen- en Spaarfondsenwet (PSW) gewijzigd. Met ingang van 8 juli 1994 is het overhevelen van pensioenrechten een wettelijk recht geworden.

Verschillen
Het zou praktisch en wellicht ook logisch zijn als de waardeoverdracht ook internationaal als wettelijk recht geregeld was. Maar de praktijk is ingewikkelder. De opzet van pensioenregelingen is in andere landen vaak heel anders en ook de regels die bepalen wat voor pensioenopbouw fiscaal is toegestaan, verschillen sterk.

In de meeste gevallen ontstaan er problemen als de buitenlandse pensioenuitvoerder niet voldoet aan de criteria om volgens de Nederlandse wetgeving op de loonbelasting als zodanig erkend te worden.
 
Uitzonderingen
Expats kunnen die problemen gemakkelijk omzeilen. Als een werknemer tijdelijk naar het buitenland wordt uitgezonden, is het door een besluit van de staatssecretaris van Financiën namelijk mogelijk om de Nederlandse pensioenregeling onder bepaalde voorwaarden gewoon voort te zetten.
 
Maar ook voor werknemers die niet tijdelijk worden uitgezonden, zijn er in veel gevallen uitzonderingen mogelijk. Daardoor kunnen ze hun pensioenrechten zonder bijbetaling van loonheffingen overhevelen, ook als de buitenlandse pensioenuitvoerder eigenlijk niet aan alle Nederlandse regels voldoet of kan voldoen.

Voorwaarden
Dat kan op grond van de Nederlandse wetgeving op de loonbelasting. Om de administratieve lasten voor de overheid en het bedrijfsregels zoveel mogelijk te beperken, zijn de regels zodanig versimpeld dat er bij het overdragen van pensioenkapitaal in de meeste gevallen geen aparte akkoordverklaring meer is vereist.

Alleen bij een pensioenovereenkomst voor een directeur-grootaandeelhouder is nog zo'n akkoordverklaring nodig. Wel moet de buitenlandse pensioenuitvoerder voldoen aan een aantal voorwaarden/regels van de staatssecretaris van Financiën. Die voorwaarden moeten ook in de pensioenregeling kunnen worden opgenomen.

Factoren
Of het dan echt interessant is om je Nederlandse pensioenrechten over te hevelen naar het buitenland hangt af van een aantal factoren:

- Hoeveel zijn de in Nederland opgebouwde pensioenrechten waard? Genoeg om op te wegen tegen de kosten van het overzetten en de eventuele extra administratiekosten van je woonland?
- Ben je van plan om tot aan je pensioendatum bij de buitenlandse pensioenuitvoerder te blijven? Als niet, wat zijn dan je toekomstplannen?
- En hoe ziet de fiscale regelgeving eruit van je nieuwe woonland - of anders van het land waar je van plan bent van je pensioen te genieten? Hoe verhoudt die zich tot de Nederlandse?

Ook moet je er rekening mee houden dat in twee specifieke situaties afwijkende regels van toepassing zijn:

- Waardeoverdracht van pensioenkapitaal aan een pensioenuitvoerder van de Europese Unie of de Europese Centrale Bank.
- Waardeoverdracht van pensioenkapitaal aan een niet fiscaal toegelaten pensioenuitvoerder van een internationale organisatie.

Een paar tips
In de praktijk moet je allereerst kijken naar de fiscale voordelen in het land waar je met pensioen wilt gaan. Zo zijn pensioenrechten in het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk maximaal tegen 40% belast, in Zweden tegen 25% en in Zwitserland nog lager. Dit in tegenstelling tot Nederland, waar het hoogste tarief 52% kan zijn.

In landen zoals Zwitserland kent men ook een afkoopregeling ten aanzien van opgebouwde pensioenrechten. Maar pas op, want als je nieuwe pensioenuitvoerder afkoop toelaat dan kom je in de problemen met de voorwaarden die de Nederlandse wetgeving stelt aan internationale waardeoverdracht.

Overheidspensioen
Oppassen moet je ook als je in Nederland in de publieke sector hebt gewerkt. Via het ABP kan je pensioen dan als Nederlands overheidspensioen worden aangemerkt. Emigreer je bijvoorbeeld naar Frankrijk, dan is op grond van internationale verdragen toch Nederland bevoegd om belasting te heffen en niet Frankrijk, waardoor je het fiscale voordeel van daar wonen misloopt.

Om dat te voorkomen kun je overwegen om voor je emigratie eerst in het bedrijfsleven te gaan werken. Dan kun je je pensioen uit het ABP overhevelen. Probleem is dat ondanks het wettelijke recht op overdracht, het ABP en de nieuwe pensioenuitvoerder dan wel allebei een dekkingsgraad van 100% moeten hebben. Momenteel haalt het ABP dat niet.

Conclusie
Er zijn dus de nodige mogelijkheden gecreëerd om het overdragen van pensioenrechten naar het buitenland te faciliteren. Toch is het belangrijk om als je je Nederlandse pensioenrechten wilt overhevelen, altijd een weloverwogen beslissing te nemen. Je moet rekening houden met alle 'ins and outs'.