Paus Benedictus XVI schrijft vandaag in een pastorale brief aan de gelovigen in Ierland geschokt te zijn over het seksueel misbruik dat heeft plaatsgevonden. Hij zegt ook geschokt te zijn over de manier waarop de Rooms-katholieke kerk daarmee is omgegaan. 'Ik voel mij, net als de slachtoffers, verraden door de priesters en de bisschoppen. De daders zullen zich voor God en de rechter moeten verantwoorden.'

Hoewel de brief gericht is aan de Ierse gelovigen, is de vanochtend verschenen brief het langverwachte antwoord op het almaar uitdijende schandaal rondom seksueel misbruik binnen de Katholieke kerk. Bijna dagelijks worden er in de wereld nieuwe gevallen bekend van priesters die kinderen misbruikten in hun parochie. In Nederland hebben de Wereldomroep en NRC Handelsblad gevallen van misbruik aan het licht gebracht.

St. Patrick's Day
De eerste gevallen werden begin deze eeuw bekend in de Verenigde Staten, kort daarna bleek dat ook in Ierland op grote schaal kinderen door priesters seksueel werden lastiggevallen. In dat onderzoek kwam ook naar voren dat de Katholieke kerk de schuldigen niet strafte, maar ze overplaatste naar andere parochies in de hoop de imagoschade voor de kerk te beperken. Ook werden slachtoffers gemaand over het misbruik te zwijgen. Kardinaal Seàn Brady, de aartsbisschop van Armagh en primaat voor geheel Ierland, heeft inmiddels zijn excuses aangeboden voor zijn betrokkenheid bij die werkwijze. Hij deed dat tijdens de eucharistieviering op St. Patrick’s Day, afgelopen woensdag. Hij zei zich diep te schamen voor zijn daden. Toch treedt hij niet af, alhoewel een aantal slachtoffers dat wel geëist had.

Kwaad daglicht
Nu er ook in Duitsland, Nederland, België, Brazilië en Suriname steeds meer gevallen van seksueel misbruik door katholieke geestelijken bekend worden, kan de kerk de deksel niet meer op de doofpot houden. Ook al doen sommigen kardinalen nog wel een poging. Begin deze week nog zei kardinaal Bertone, na de paus de hoogste man in het Vaticaan, dat 'iemand probeert het vertrouwen van de gelovigen in de kerk te ondermijnen'. De berichten zouden dus een complot zijn om de Kerk in diskrediet te brengen. Dat was ook de lijn die - toen nog - kardinaal Ratzinger aanhing, toen hij in 2002 sprak van 'gemanipuleerde informatie die de kerk in een kwaad daglicht moet stellen'. In de brief van vandaag geeft Benedictus echter toe dat de belangen van de kerk zwaarder wogen dan die van de slachtoffers. Hij verwijt de Ierse bisschoppen dan ook de canonieke wetten niet goed te hebben toegepast.

Clericale omertà
Monseigneur Scicluna, een soort aanklager van de rechtbank van de Heilige Stoel, valt de paus bij in een interview met Avvenire, de krant van de Italiaanse bisschoppenconferentie. 'Al sinds 1922 is er een kerkelijke wet die deze praktijken veroordeelt' en 'Kardinaal Ratzinger heeft zich vanaf 2001 ferm getoond in het behandelen van deze zaken'. In hetzelfde interview probeert Scicluna echter het seksueel misbruik te verzachten door een onderscheid te maken tussen seksuele handelingen met kinderen onder twaalf, tussen de twaalf en zestien en met jongeren van boven de zestien jaar.

Dat is koren op de molen van de vele critici die spreken van een clericale omertà; koste wat kost moet de imago schade van de Katholieke kerk voorkomen worden. Een klein detail werd daarbij vergeten: de talloze slachtoffers die voor hun leven getekend zijn.

Koorknaapjes
Het is inderdaad opvallend hoe weinig gevallen er bekend zijn in Italië. In dit land met bijna 50.000 priesters zijn er tot nu slechts 80 gevallen van seksueel misbruik bekend. Wel verschijnt op alle voorpagina’s van de Italiaanse kranten deze week de arrestatie van een Romeinse sekteleider, die jarenlang zowel meerderjarige als minderjarige vrouwelijke sekteleden zou hebben misbruikt. Daardoor verdwijnen de verhalen over priesters in Regensburg die zich, onder het toeziend oog van de broer van Benedictus XVI, aan koorknaapjes vergrepen, naar het tweede katern.

De Heilige Vader benadrukt in zijn brief vandaag dat de regels van de Katholieke kerk slecht zijn toegepast. Hij schreef zich verraden te voelen door de priesters en de bisschoppen en voegde daaraan toe dat de daders zich voor God en de rechter zullen moeten verantwoorden. Daarmee hoopt hij ongetwijfeld de imagoschade voor de Katholieke kerk tot stilstand te brengen.