Sinds de ramp in Japan is er grote behoefte aan alternatieven voor kernenergie. 'Een enorme opsteker', zegt Paul van Son, topman bij Desertec. Het van oorsprong Duitse project wil de Sahara gebruiken voor energievoorziening. Of gooit de Arabische Lente roet in het eten?

De cijfers en ambities liegen er niet om. Er is zo'n 400 miljard euro nodig om gigantische zonnepanelen, zonnespiegels en windmolens te bouwen in de Sahara. In 2050 kan op die manier 15% van de energiebehoefte in Europa vervuld worden.

Maar Paul van Son, voormalig directeur bij de Duitse tak van het energiebedrijf Essent, ziet het wel zitten. Zeker nu Duitsland, Zwitserland en Italië zeggen op termijn met kernenergie te willen stoppen. 'Alles wijst zeer duidelijk in de richting van duurzame energie. Kernenergie valt af en fossiele brandstoffen raken op.'

Hoge kosten
'Technisch gezien is het zeker mogelijk', zegt ook energiedeskundige Wim Turkenburg van de Universiteit Utrecht. 'Maar voordat het zover is, moet er nog heel veel gedaan worden. Naast de investering in de woestijn, moeten er ook speciale hoogspanningsnetten aangelegd worden.

'Saharastroom' zal daardoor zeker in het begin niet goedkoop zijn, waarschuwt Turkenburg. En de kosten zijn niet de enige hindernis. Ook de politieke instabiliteit in de Arabische landen kan een probleem zijn. Want Desertec heeft die landen hard nodig.

Politieke instabiliteit
'Met Libië kunnen we uiteraard nu geen zaken doen', zegt Van Son. 'Maar zodra alles voorbij is staan wij weer op de stoep. Over bijvoorbeeld Marokko en Tunesië maken we ons niet zoveel zorgen. De minister van energie in Tunesië is nog steeds dezelfde persoon, dus we merken er eigenlijk weinig van.

Wim Turkenburg denkt dat de politieke instabiliteit in de regio geen tijdelijk ongemak is maar een intrisiek risico is voor projecten zoals Desertec. 'Als de NAVO bijvoorbeeld een land zou binnenvallen, kunnen de machthebbers heel gemakkelijk de kraan van de stroom even dichtdraaien.'

Minder kwetsbaar
Bovendien  moeten de autoriteiten in de Arabische wereld financieel bijspringen, zegt Van Son. 'De eerste jaren zijn de zonne-installaties nog relatief duur. Dat moet dan gefinancierd worden en daarover moet met de regeringen gesproken worden. Je hebt daar toch hun hulp bij nodig.'

Om Desertec minder kwetsbaar te maken, moet het risico gespreid worden, vindt Turkenburg. 'Zorg ook voor energiewinning uit het Noordzeegebied, zodat je niet van Noord-Afrika afhankelijk bent. Of beter nog, zet een mondiaal project op waarbij alle landen met elkaar samenwerken. Toekomstmuziek!'