De Wereldomroep laat prominente Nederlanders aan het woord over hun vakgebied, Nederland en de actualiteit. In het tiende deel van de serie Paul Kalma, Tweede Kamerlid voor de Partij van de Arbeid. Hij hoopt dat de pluspunten van een verenigd Europa beter zichtbaar zijn door de kredietcrisis. 'Daar ligt een kans voor de politiek.'  

Nederlanders in juni 2005 nee zei tegen de Europese Grondwet vindt hij jammer, maar wel erg begrijpelijk. Kalma snapt de kritiek van de nee-stemmers. "Europa komt soms te bemoeizuchtig over op de burgers. Maar het gaat niet om minder Europa, maar om een ander Europa."

Europa had meer zijn sociale gezicht moeten laten zien, volgens Kalma. De liberalisering is te ver doorgeschoten. "Er werd te veel en te gemakkelijk geprivatiseerd in sectoren zoals energie en post. En dat kan slecht uitpakken, voor de publieke controle op onze infrastructuur of voor het niveau van arbeidsvoorwaarden en arbeidsomstandigheden."

De sociaal-democraat Kalma snapt daarom de onvrede bij Europese burgers, maar hij zegt dat de kredietcrisis opnieuw bewijst dat Europa nodig is. En de politicus hoopt dat de burgers dat ook gaan zien. De Europese verkiezingen zijn volgend jaar.

Adequaat
Wat de politicus bezighoudt is hoe de crisis - die op een onvermoede schaal tot uitbarsting kwam - beteugeld kan worden. Er is sprake van een zeer urgente financiële crisis. Daar bestaat geen twijfel over. Nederland heeft, net als omringende landen, adequaat op de financiële tumult gereageerd, vindt Kalma.

De limiet op spaartegoeden die uitstaan bij Nederlandse banken is verhoogd zodat burgers niet langer vrezen hun spaargeld kwijt te raken. Ook Nederlanders die hun spaargeld hadden toevertrouwd aan de IJslandse bank Icesave kunnen rekenen op steun van de Nederlandse overheid. En verder was daar nog de overname van het Nederlandse deel ban bankverzekeraar Fortis en de hulp aan ING en verzekeraar Aegon. "Je weet niet of het helpt, maar zover we kunnen overzien is dat wel zo."

Bakens verzetten
Maar hoe nu verder? "Daar liggen ook voor Europa belangrijke taken." Veel problemen zijn grensoverschrijdend. "En juist daarom hebben we Europa nodig", zegt de PvdA-politicus. "Europese politici zullen de bakens moeten verzetten om de burgers te overtuigen, voegt hij toe. "Wat nodig is, is een krachtig Europees beleid." Hij zegt dat de Europese Unie een stuwende rol kan vervullen bij de hervorming van het internationale financiële verkeer. Meer transparantie is daarbij het sleutelwoord.

Geduldig kapitaal
Het gaat overigens, benadrukt het PvdA-kamerlid, niet alleen om een grondige bijstelling van het optreden van banken en andere financiële instellingen. Ook andere bedrijven zijn te veel gericht geweest op snelle winsten. De aandeelhouder stond te veel centraal. "Beschermingsconstructies van bedrijven gingen op de helling. De topsalarissen vlogen uit de bocht. En er was veel te weinig oog voor de belangen van andere ‘stakeholders' zoals werknemers."

Lange adem
Kalma vindt het de hoogste tijd dat de nadruk meer komt te liggen op 'geduldig kapitaal', zoals hij het noemt. Trouwe beleggers die voor de lange termijn investeren in een bedrijf moeten een soort van loyaliteitsuitkering krijgen. Dus een hoger dividend krijgen dan beleggers die voor de snelle winst gaan en een aandeel meteen van de hand doen als de koers een aardige stijging laat zien op de effectenbeurs. "Aandeelhouders van de lange adem zouden ook meer stemrecht moeten krijgen. Zeker als het gaat om ingrijpende zaken zoals fusies en overnames. Maar ook als er sprake is van een vertrouwenscrisis in een onderneming. Die vertrouwenscrisis wordt de laatste tijd vaak uitgelokt door aandeelhouders die zeggen dat ze het bedrijf willen opsplitsen."

Pensioenen
De kredietcrisis kan ook oude gevoeligheden blootleggen binnen Europa; bijvoorbeeld rond pensioenen. En daarmee de twijfels over Europa juist aanwakkeren. "Pensioenen zijn in Nederland goed geregeld. In Italië wat minder'', stelt Kalma vast. Het mag volgens hem niet zo zijn dat Nederland wordt opgezadeld met extra lasten, omdat lidstaten die kampen met de gevolgen van de kredietcrisis een 'ongezond beleid' gaan voeren. "De economische crisis mag geen alibi zijn voor landen om het noodzakelijke financiële en gezonde beleid, bijvoorbeeld op pensioengebied, te ontvluchten." Dan ontstaat de indruk bij burgers dat hun pensioenen misschien gevaar lopen. "En zal de euroscepsis weer toenemen."