Vrouwelijke restauranthouders zijn een uitzondering in Pakistan. Toch doet de 45-jarige Parveen goede zaken in de stad Lahore. Zonder microkredieten had ze haar kinderen niet kunnen laten studeren en nog steeds slaande ruzies met haar man gehad. 'Als Pakistaanse vrouwen hun denkwijze veranderen, verandert alles', zegt de oprichtster van een grote microkredietorganisatie over klanten als Parveen.

Acht mannen zitten in kleermakerszit op matten voor bordjes groente in het restaurant. Daarmee is de kamer bijna vol. De kleine ruimte is open aan de kant van een stoffige straat. Er zijn geen stoelen, tafels of menukaarten. Er is keus uit één dagschotel. Op een kleine televisie in de hoek is een Indiase dramaserie te zien. Het restaurant heet Khwaja Ghareeb Nawaz, wat 'degene die vriendelijk is voor de armen' betekent. Er zijn veel van dit soort eetgelegenheden, maar in een land waar mannen het straatbeeld domineren, is een vrouwelijke restauranthouder uitzondering.

De gezette 45-jarige Parveen loopt heen en weer van de pannen op het aanrecht naar haar gasten. 'Mama, mag ik chapatis', vraagt een van hen. Ze legt een paar ronde broden bij hem neer. Het is niet haar zoon, maar relaties tussen mannen en vrouwen buiten de familie worden niet netjes gevonden in het conservatieve Pakistan. De oplossing is doen alsof. Meestal wordt een vrouw aangesproken met het respectabele woord voor zus, baji, maar Parveen krijgt uitzonderlijk veel respect. 'Iedereen noemt mij mama', zegt ze trots.

Sigaretten
Tot vijf jaar geleden leefde ze in diepe armoede, zegt ze. Van de 3000 (28 euro) Pakistaanse roepies die haar man binnenbracht, ging het grootste deel op aan de kamer waar ze met hem en negen kinderen woonde. Het overige deel ging op aan sigaretten voor haar man (300 PKR) en eten (700 PKR). Haar echtgenoot en zij hadden vaak letterlijk slaande ruzie tot ze hoorde over microfinanciering. Ze kreeg een lening van 6000 roepies (56 euro) van de microkredietorganisatie Kasf Foundation en begon een haarspeldenzaak. Nu heeft ze een restaurant, ze verhuurt een riksja en haar man heeft een wasserette. De spanningen in haar gezin zijn weg. 

De restauranthoudster betaalt 1,5 procent verzekeringskosten en 20 procent servicekosten aan de Kasf Foundation. Traditionele religieuze geleerden zijn fel tegen extra kosten, zegt Syed Nasir Zaidi van de Raad voor islamitische ideologie. Moderne religieuze geleerden hebben er niets op tegen zolang het niet tot uitbuiting leidt. Volgens Roshaneh Zafar, oprichter van Kasf Foundation, past microfinanciering bij het islamitische principe van economische rechtvaardigheid.

Aanrecht 
In Pakistan had 22 procent van de vrouwen vorig jaar een baan en 82 procent van de mannen, weet het Social Policy and Development Centre in Karachi. De gedachte dat de vrouw achter het aanrecht hoort en discriminatie maken het vrouwen moeilijk. Parveen kan daarover meepraten. 'Sommige omstanders maakten nare opmerkingen. Ze zeiden dat ik dit werk niet moet doen, maar veel vrouwen voelen zich door mij aangemoedigd.'

Pakistaanse vrouwen hebben de wil en het doorzettingsvermogen om  ondernemer te worden, zegt Zafar van Kasf Foundation. 'Ze hebben vaardigheden en kennis. Alleen moet hun denkwijze veranderen. Als dat gebeurt, verandert alles.' 

Haar prijzen winnende organisatie heeft ongeveer 300.000 klanten met schoenmakerijen, kippenhouderijen en andere kleinschalige bedrijven. In totaal zijn er in Pakistan een geschatte één miljoen kleine ondernemers met een microkrediet. Het Pakistan Microcredit Network schat dat er tien keer zo veel leningen nodig zijn. Een derde van de Pakistaanse bevolking leeft onder de armoedegrens, volgens het Human Development Report van de United Nations in 2009. Meer dan vijftig hulporganisaties en zeven microfinancieringsbanken, waaronder Kasf Foundation, geven microkrediet in Pakistan. 

Familiebeslissing
Ongeveer de helft van de microkredietleners is vrouw. Kasf Foundation had aanvankelijk alleen maar vrouwelijke leners, maar is overgestapt op een systeem waarbij lenen een familiebeslissing is. 'De man en de vrouw zijn gelijkwaardige co-ondertekenaars, ze nemen allebei die beslissing', zegt de oprichtster. 

Parveen krijgt steun van haar 55-jarige echtgenoot. 'Mannen en vrouwen moeten samenwerken', zegt hij. Hij kan zijn sigaretten nu prima betalen, woont in een huis dat zeker vier keer zo groot is en heeft luchtkoelers, een koelkast, tafels, bedden en vier televisies. En belangrijker nog, de vijf nog ongetrouwde kinderen kunnen verder studeren. 

Slecht karakter 
Maar emancipatie heeft een grens. Dat blijkt als Parveen zegt dat haar dochters niet mee mogen naar de markt. 'Mensen beschuldigen meisjes er snel van een slecht karakter te hebben.'

Liever steunt ze een dochter die dokter wil worden, een van de weinige beroepen die ermee door kunnen voor Pakistaanse vrouwen. 'Ik zal alles doen om de dromen van mijn dochters te verwezenlijken', zegt ze, terwijl haar ogen vollopen met tranen.