Het Nederlands voetbalelftal staat op de drempel van de WK-finale en volgens velen is dat te danken aan trainer Bert van Marwijk. Bij zijn aantreden in 2008 was er nog veel scepsis, maar inmiddels wordt hij geprezen als leider van de culturele revolutie binnen Oranje.

De 58-jarige Bert van Marwijk volgde in 2008 de legendarische Marco van Basten op. Zijn komst werd met wantrouwen bekeken, omdat hij bekend stond als behoudende coach die zakelijkheid en eenheid het belangrijkste vindt. Terwijl in de jaren daarvoor met trainers als Van Basten, Louis van Gaal en Frank Rijkaard vooral werd gewerkt aan mooi en aanvallend combinatievoetbal. Maar wel met lege handen aan het einde van een toernooi.

Modaal
Van Marwijk, geboren in Deventer, was als voetballer in de jaren zeventig en tachtig als aanvaller en middenvelder actief bij een viertal modale Nederlandse clubs, waaronder AZ'67. Hij kwam één keer uit voor het Nederlands elftal: in 1975 droeg hij het oranje shirt in een vriendschappelijke wedstrijd tegen Joegoslavië, maar dat was geen groot succes. Nederland stond in de rust met 0-2 achter, en Van Marwijk werd gewisseld.

Zijn trainerscarrière verliep een stuk voortvarender. Hij begon eind jaren negentig bij het bescheiden Fortuna Sittard, waarmee hij in 1999 verrassend de Nederlandse bekerfinale haalde (maar verloor tegen Ajax.) Opvallend is dat hij toen al Mark van Bommel onder zijn hoede had. Van Bommel, tegenwoordig bij Bayern München, is een van de belangrijkste spelers van het huidige Nederlands elftal. En de schoonzoon van Van Marwijk.

In 2000 verhuisde Van Marwijk naar Feyenoord. Twee jaar later bereikte hij daar zijn (voorlopig) grootste triomf als trainer: hij won met Feyenoord de UEFA-Cup door in de finale Borussia Dortmund uit Duitsland met 3-2 te verslaan. En dat gebeurde op z'n Van Marwijks: hij smeedde van Feyenoord een eenheid die met hard werken boven zichzelf uitsteeg.

Uitgelachen
Na trainersklussen bij datzelfde Borussia Dortmund en opnieuw Feyenoord werd hij in 2008 bondscoach van Oranje. Van Marwijk begon aan die taak met de woorden: 'We hebben een missie. We willen wereldkampioen worden.' Vrijdag, na afloop van de 2-1 overwinning op Brazilië, stond hij daar in zijn eerste reactie bij stil. 'Ik ben vaak uitgelachen om die woorden. Nu hebben we toch een stap gezet.'

Ook tijdens het WK in Zuid-Afrika was de kritiek in Nederland niet mals, ondanks overwinningen op Denemarken, Japan, Kameroen en Slowakije. Waar fans in andere landen dolgelukkig zouden zijn met vier zeges op rij op een WK, werd in Nederland geklaagd over het behoudende spel en de saaie wedstrijden. Voetbalorakel Johan Cruijff noemde Chili al het nieuwe Oranje, omdat dat land wél spectaculair voetbal speelde.

Winnen
Van Marwijk reageerde een beetje nukkig, maar ook gelaten op alle kritiek. Hij bleef onvermoeibaar herhalen dat het hem niet om mooi spel gaat, maar om winnen. Eenheid, groepsvorming en 'gefocust zijn', dat zijn de toverwoorden van de bondscoach. En het werkt.

Want, ongebruikelijk voor Oranje: de groep is (nog altijd) een eenheid, waar het bij voorgaande toernooien regelmatig tot strubbelingen binnen de selectie kwam. Een sluimerend binnenbrandje, toen spits Robin van Persie zich openlijk beklaagde over een wissel, werd door Van Marwijk vroegtijdig geblust door het hele team bijeen te roepen en toe te spreken.

Kantelmoment
Inmiddels is alle kritiek op Van Marwijk verstomd. Dat gebeurde na de heroïsche overwinning in de kwartfinale op Brazilië. Het kantelmoment was om precies te zijn in de rust van het duel. Nadat Oranje in de eerste helft door Brazilië werd weggespeeld en blij mocht zijn met een 0-1 achterstand, vroeg heel Nederland zich af wat er moest gebeuren. Voetbalanalisten in diverse televisiestudio's vielen over elkaar heen na de vraag welke spelers gewisseld moesten worden.

Maar wat deed Van Marwijk? Niets. Hij bleef vertrouwen op het basiselftal en de spelers beschaamden dat niet. Nederland won met 2-1 en de tactiek van Van Marwijk om juist niet te wisselen wordt nu alom geprezen. Van Marwijk zelf: 'Waarom moet een coach altijd iets veranderen? Het vraagt soms meer moed om juist niet te veranderen.' Het zou zomaar kunnen dat Van Marwijk op zijn 'on-Nederlandse' manier op 11 juli met de wereldcup in handen staat.

 Meer leuke verhalen lezen? Neem een gratis abonnement op het WereldExpat Magazine!