Mieke Janssen-Matthes

Expertise

Interculturele pedagogie, MA

Mieke Janssen-Matthes is transcultureel pedagoog. Na een langdurige periode als docent en coördinator in het voortgezet anderstaligen onderwijs startte zij in 1992 de interculturele pedagogische praktijk MIJAM, waar zij jongeren en opvoeders in wisselende culturen adviseert.

Zij schreef de boeken: Op reis naar Anderland, waarin kinderen op een interactieve manier worden begeleid bij een internationale verhuizing en Het geheim van Anderland voor kinderen die al in het buitenland wonen. Beide boeken zijn ook in het Engels verkrijgbaar. Voor de tieners schreef zij ‘Anderland mail’, ook een interactief boek gebaseerd op hun belevingswereld.

Mieke werkt sinds 1953 met kinderen die te maken krijgen met cultuurwisseling. Ze is zelf grootmoeder in een internationale familie, waarin zes verschillende culturen hun plaats hebben. Recent is haar boek voor volwassenen uitgegeven: ‘Anderland, volwassen verkassen’.

Voor meer informatie over Anderland en bestellen van boeken, ook vanuit het buitenland: www. www.wereldschool.nl /boeken of /voorbereiding

Een verhuizing, en zeker een verhuizing naar het buitenland, is een heftige ingreep op het dagelijks leven van elke familie. Onbekende invloeden van buiten komen op uw gezin af. Wat in Nederland mag en kan, binnen en buiten het gezin, kan en mag niet automatisch ook in het buitenland.

Mieke Janssen-Matthes is transcultureel pedagoog, en heeft zich gespecialiseerd in het opvoeden van kinderen van alle leeftijden in een nieuwe omgeving. Zij heeft enkele tips hoe u als ouders bepaalde valkuilen kan ontwijken en de opvoeding van uw kinderen wellicht een stuk soepelere kan laten verlopen.

De situatie van het gezin met kinderen dat naar het buitenland vertrekt voor een langer verblijf verandert op vrijwel alle gebieden. Als ouders draagt u in deze situatie veel extra verantwoordelijkheid: voor de voorbereiding, planning, verhuizing en het opnieuw settelen, terwijl bij dit alles de opvoeding doorgaat.

Bij de keuzes die u maakt - als het gaat om wonen, schoolkeuze, werken en het zoeken van hulp - is het volgens Mieke Janssen-Matthes essentieel uw gezin er steeds zoveel mogelijk bij te betrekken.

Vanzelfsprekend is elke situatie van elk gezin uniek. De plaats van uitzending, stad of platteland, de behuizing, bijvoorbeeld een compound, een geïsoleerde plek in de bush, of een appartement als je altijd in een huis met tuin woonde. De nieuwe cultuur met een nieuwe taal en het andere klimaat.

Dan de kinderen zelf, hun gezondheid, hun plaats in het gezin, hun eigen karakter en hun motivatie, en vooral hun leeftijd, waardoor ieder de verandering op eigen manier beleeft.

Duidelijkheid
Wanneer de hoofdopvoeders(ouders) hulp krijgen van school, crèche of een nanny, is het helemaal belangrijk verantwoordelijkheden duidelijk te maken voor alle betrokkenen. Kinderen verdienen duidelijkheid, sommigen zijn meesters in het manipuleren van onduidelijke omstandigheden, anderen lijden eronder. Zij zullen de veranderingen moeten verwerken – op hun manier - en dat alles terwijl u mogelijk zelf volop in de stress zit.

Hoe u als ouders met die veranderingen omgaat en hoe je je eigen ervaringen, gevoel en mening naar uw kinderen toe vertaalt en vertolkt, bepaalt voor een belangrijk deel de sfeer en opstelling binnen uw gezin. Ouders die bang zijn voor onweer hebben vaker kinderen die onweersangst hebben.

Dus: ja, in het buitenland verandert ook je opvoeding. Het kan niet vaak genoeg benadrukt dat ieder dat doet op zijn eigen manier, al naar gelang de omstandigheden. Het doel kan wel hetzelfde blijven, maar de weg waarlangs, de middelen en het hoe kunnen verschillen.

Toch zijn er wel wat algemene tips te geven:

*betrek uw kinderen in een zo vroeg mogelijk stadium bij de voorbereiding

*wek geen valse verwachtingen, blijf reëel in uw voorstelling van wat er staat te komen

*onderschat de taalproblemen niet

*geef uw kinderen kans op zelfstandige verwerking van het vertrek

*luister naar uw kind en sta open voor uitwisseling van gedachten

*ga er als gezin samen voor, een gezamenlijk avontuur

*houd elkaar extra in het oog, let op de eerste tekenen van onbehagen en doe er wat aan;

*maak het thuis, dat in het andere land zo belangrijk is, extra gezellig

*leg uit en verklaar wat niet begrepen wordt op het niveau van het kind

*blijf flexibel, sta open voor wat anders is; denk: 'als het niet kan zoals het moet, dan moet het maar zoals het kan'

*hef nu niet meer zinvolle gezinsregels op of pas ze aan

*zorg juist nu voor regelmaat en duidelijkheid. Denk aan vaste gebruiken en rituelen die goed zijn voor de continuïteit. Wees zo evenwichtig mogelijk naar uw kinderen toe, ook al hebt u het zelf niet altijd even makkelijk

*bied meer ruimte voor de kinderen als ze eigenschappen gaan ontwikkelen die het gevolg zijn van code-wisseling door een andere interculturele context. Bijvoorbeeld: 'kijk me aan, als ik tegen je praat'. Dit is in de Nederlandse cultuur normaal gedrag; in veel andere culturen wordt dit van kinderen juist brutaal gevonden

*humor en zelfspot worden in nieuwe omstandigheden belangrijker: ze helpen een brug te slaan naar andere culturele opvattingen, maar ook in de opvoeding tussen en naar elkaar

Tot slot
Dit zijn algemene tips. Maar het gaat hier om uw gezin, om uw kinderen. Uiteindelijk weten jullie alleen zelf wat in de dagelijkse praktijk het beste werkt! Zo kan opgroeien in het buitenland voor de één een verrijking zijn, voor de ander een straf. Wat het betekent in uw leven bepaalt u grotendeels zelf.