De klimaatonderhandelingen in Cancún Mexico eindigden zaterdag in een staande ovatie voor de Mexicaanse leiding van deze klimaattop. Dat is een mooi resultaat en ook broodnodig. Want als de onderhandelingen weer gestrand zouden zijn in een vergelijkbaar debacle als vorig jaar in Kopenhagen, dan had ik het somber ingezien voor de Verenigde Naties. 

Dan zou waarschijnlijk de discussie zijn opgelaaid dat de Verenigde Naties dergelijke megaonderhandelingen niet aan kunnen. Die donderwolk dreigt nog steeds, maar de positieve krachten lijken het te winnen. Het enige land dat in Cancún zijn hakken in het zand bleef zetten, was Bolivia, dat de voorstellen niet ver genoeg vond gaan: De Westerse landen moesten meer toezeggingen doen.

De voorzitter legde dit veto naast zich neer en zei: 'U kunt niet als enige land onze besluiten blokkeren”. Dat klinkt heldhaftig, maar de makke is dat in principe elk land vetorecht heeft. Dus of dit nog een staartje krijgt, moeten we afwachten.

Chaos in Kopenhagen
Ik was er in Cancún niet bij, maar hoorde van verschillende kanten positieve berichten. Ik herinner me de SMSjes tijdens de klimaatconferentie in Kopenhagen: 'Ik ben totaal verkleumd van de kou en sta al 6 uur in de rij om naar binnen te komen.'

De organisatie in Kopenhagen was inderdaad een chaos. Bovendien was de kritiek dat het proces niet transparant en collectief genoeg zou zijn. Dat wilde het Mexicaans voorzitterschap vermijden. Ze stelde zich daarom open op en gaf de Ministers van alle meer dan 190 aanwezige landen de taak om samen met de ambtelijke onderhandelaars tot conclusies te komen en niet –zoals in Kopenhagen- in twee gescheiden circuits. Maar Cancún had dit resultaat niet kunnen boeken zonder die ervaringen in Kopenhagen. 

Officiële status
De meeste besluiten waren al vastgelegd in het Kopenhagen Akkoord, maar dat had geen officiële status omdat zo'n 140 landen dat bekrachtigd hadden. In Cancún hebben alle aanwezige landen, behalve Bolivia, ingestemd.

Er is vastgesteld dat aanzienlijke reducties van de uitstoot van broeikasgassen nodig zijn. De opwarming moet beneden twee graden Celsius blijven. In 2020 moet 25-40 procent reductie van broeikasgassen ten opzichte van 1990 plaatsvinden. Verder wordt er een Groen Klimaat Fonds opgericht waaruit ontwikkelingslanden aanpassingen aan klimaatverandering kunnen betalen. En er zijn afspraken gemaakt tegen ontbossing.

China en VS
Al deze voorstellen stonden al in het Kopenhagen Akkoord, maar toen hadden met name de Verenigde Staten en China meer tijd nodig. Zelfs die landen konden het zich niet permitteren om helemaal niets te besluiten. Daarom werd een crash actie georganiseerd en in een achterkamertje de hoofdlijn van een Akkoord geformuleerd. Ik was daar nauw bij betrokken als lid van het EU-onderhandelingsteam en was juist positief over de leiding die de hoofdrolspelers naar zich toe trokken. Anders was er helemaal niets uitgekomen.

Cancún betekent nog niet dat er volgend jaar in Zuid Afrika een verdrag wordt geratificeerd. Er moet nog een verdeelsleutel komen om de uitstoot van broeikasgassen te reduceren. En ook de inrichting van het Groene Klimaat Fonds wordt een dobber. Verder is er nog niets vastgelegd over wat er na 2020 moet gebeuren.

Hoopvol
En tenslotte dreigt er een patstelling over de beëindiging in 2012 van de afspraken in het Kyoto-protocol en de start van een nieuw juridisch bindend verdrag. Dit punt is zo belangrijk omdat het Kyoto-protocol alleen door de Westerse landen minus de Verenigde Staten is ondertekend. Als dit protocol moet worden voortgezet zonder dat er een nieuw verdrag komt, zijn sommige landen (waaronder Japan) bang dat de rest van de wereld zich nergens aan hoeft te committeren.

De voortgang die in Cancún geboekt is stemt hoopvol. Nog nooit hebben alle landen in de wereld zich verenigd om een dergelijk, omvangrijk milieuprobleem aan te pakken. Dat gaat natuurlijk met vallen en opstaan. Met mensen die elkaar dan weer wel en dan weer niet vertrouwen.

Ook de harde opstelling van ontwikkelingslanden is niet verwonderlijk. Zij riepen in 2007 in Bali al dat het Westen het klimaatprobleem heeft veroorzaakt en het dus nu moet oplossen. Hoewel snel groeiende ontwikkelingslanden wel degelijk bereid zijn om in de toekomst ook hun bijdrage te leveren. 

Nederland
Voor Nederland betekent het resultaat in Cancún dat ook wij vergelijkbare inspanningen moeten leveren. Volgens de berekeningen die het Planbureau voor de Leefomgeving eerder heeft gemaakt, zijn reducties van broeikasgassen nodig van tenminste 30 procent in 2020. Bovendien zullen we evenredig moeten bijdragen aan het Groene Klimaat Fonds. 

Over de hoofdlijn is men het eens geworden in Cancún. Nu nog de verdere invulling. Want 'de duivel zit vaak in de details'.