Mensen die uit voorzorg Tamiflu slikken als bescherming tegen de Mexicaanse griep, moeten oppassen voor bijwerkingen. Dit jaar hebben de Nederlandse apothekers al ruim 9000 recepten afgehandeld voor de virusremmer Oseltamivir, waarvan Tamiflu de bekendste merknaam is. Maar volgens de beroepsorganisatie van apothekers KNMP is terughoudendheid gewenst.

Nu Tamiflu een regulier geneesmiddel is geworden en steeds meer mensen het middel gebruiken, komen bijwerkingen aan het licht die in de testfase verborgen bleven. In Groot-Brittannië kregen honderdduizenden griepslachtoffers Tamiflu voorgeschreven, van wie de helft kinderen. Uit verschillende Britse studies, onder meer van de Universiteit van Oxford, blijken vooral jonge kinderen ernstige klachten te kunnen krijgen.

Klachten
Geregistreerde bijwerkingen zijn onder meer hoofdpijn, braken, ernstige darmklachten en nachtmerries. Inmiddels hebben de Britse gezondheidsautoriteiten meer dan vierhonderd verschillende gezondheidsklachten ontvangen.

In Nederland is weinig bekend over andere verschijnselen dan die in eerder onderzoek opdoken. “Die kennen we niet omdat Oseltamivir de afgelopen jaren nauwelijks is voorgeschreven”, zegt dr. Eugène van Puijenbroek, hoofd van de analyseafdeling van het Nederlands Bijwerkingen Centrum (Lareb) dat de veiligheid van geneesmiddelen bewaakt. “Door toenemend gebruik ontdekken Engelse artsen nu de zeldzame bijwerkingen, die slechts bij één op de tien- of twintigduizend gebruikers voorkomen.”

Bescherming
Nog afgezien van de bijwerkingen, hebben Tamiflu en andere virusremmers maar een beperkte preventieve werking. Terughoudendheid is ook daarom gewenst, vindt de Nederlandse apothekersorganisatie KNMP. Volgens de organisatie schrijven huisartsen het overgrote deel van de recepten uit, de GGD’s de rest. Alleen al dit jaar meer dan 9000 kuren.

De bescherming door Tamiflu duurt kort. Zodra de gebruiker stopt, is die verdwenen. In principe kan het middel slechts zes weken worden geslikt. De gevolgen van langdurig medicijngebruik zijn onbekend, en de pandemie duurt zeker langer dan zes weken.

Bijwerkingen melden
Overigens is niet duidelijk of de bijwerkingen allemaal zijn veroorzaakt door virusremmers. De medicijnen blijken ook gevolgen van de griep, zoals astma-aanvallen en koorts, niet te onderdrukken. Ernstig zieke kinderen hebben alsnog antibiotica nodig om beter te worden. Op basis van de huidige gegevens zeggen de onderzoekers van de Oxford Universiteit dat kinderen het middel niet zomaar moeten krijgen. Zij vinden de bijwerkingen erger dan de griep zelf en waarschuwen voor mogelijke complicaties.

Maar volgens Eugène van Puijenbroek van het Lareb wordt de veiligheid van de virusremmers nauwlettend gevolgd. Ook bij de Wereldgezondheidsorganisatie WHO. Hij verwacht dat het aantal meldingen in Nederland over onbekende neveneffecten ook zal toenemen. Vorige week heeft het RIVM per brief artsen en apothekers opgeroepen alert te zijn op meldingen van gebruikers. “Patiënten moeten daarom niet aarzelen hun arts of apotheker te waarschuwen”, zegt hij.

Vooralsnog gaan de Britse toezichthouder op geneesmiddelen, het Nederlandse RIVM en de Wereldgezondheidsorganisatie WHO ervan uit dat het middel veilig is. De WHO adviseert grieppatiënten Tamiflu te blijven gebruiken. Het influenzavirus wordt minder agressief en het verkort de ziekteduur.

Preventief gebruik
“Toen de Mexicaanse griep pas opdook, zijn virusremmers veel preventief voorgeschreven. Vooral aan mensen die naar Mexico of de Verenigde Staten reisden”, zegt Annemieke Horikx van de KNMP, de beroepsorganisatie van apothekers. “Nu doen we dat niet meer. Tamiflu wordt alleen voorgeschreven aan mensen die griep hebben. Zij krijgen de medicijnen gratis uit de nationale voorraad. Mensen die het middel toch preventief in huis willen hebben, moeten het zelf betalen.”

Volgens Horikx kan een huisarts in speciale gevallen besluiten om Tamiflu toch preventief voor te schrijven, bijvoorbeeld als er sprake is van een ernstige ziekte in de familie. Nederlanders die in een land wonen waar de gezondheidszorg minder betrouwbaar is, kunnen hun arts in Nederland om een noodvoorraad vragen. “De afweging ligt bij de arts, maar ik kan me voorstellen dat dit een uitzonderlijk geval is. Zij moeten er wel rekening mee houden dat ze het middel zelf moeten betalen”, zegt Horikx. “Maar laten we vooral niet vergeten dat het nog steeds om een milde variant van een nieuwe griep gaat. Bij een gewone wintergriep grijp je ook niet meteen naar virusremmers.”

Lees alles over de Mexicaanse griep in ons Dossier

De meest gestelde vragen en antwoorden over de Mexicaanse griep

Bekijk het video-interview met viroloog Ab Osterhaus van het Erasmus Medisch Centrum over de maatregelen die Nederlanders in het buitenland kunnen nemen: