Een zesvoudige moordenaar die levenslang heeft gekregen, mag toch met verlof. De discussie over het Nederlandse rechtsstelsel is weer losgebarsten: de bescherming van burgers botst met de heropvoeding van gedetineerden.

Cevdet Y. kreeg levenslang omdat hij in 1983 zes mensen in een café in Delft heeft doodgeschoten. Toch werd hij in 2001 overgeplaatst naar een zogeheten tbs-kliniek. Daarin worden gedetineerden psychiatrisch behandeld met het doel hen voor te bereiden op een terugkeer in de maatschappij.

Een rechter bepaalt of een dader volledig bij zinnen was toen hij zijn misdaad pleegde of geestelijk gestoord. Een rechter maakt ook uit of een veroordeelde zijn straf in de gevangenis moet uitzitten of ter beschikking wordt gesteld (tbs) in een beveiligde kliniek. Cevdet Y. kwam daar pas jaren later terecht, omdat zijn psychische problemen hem ongeschikt maakten voor een 'gewone' gevangenis.

Wennen
In tegenstelling tot gewone gedetineerden komen patiënten in tbs-klinieken in aanmerking voor een verlofregeling. Dat betekent dat ze eerst af en toe onder bewaking en op het laatst ook zonder begeleiding naar buiten mogen. Zo moeten ze weer wennen aan de maatschappij, is de redenering.

Ontsnappingen van TBS-patiënten die tijdens hun verlof opnieuw misdaden begaan, leiden telkens weer tot verhitte discussies over het systeem. Daarom zijn de regels inmiddels aangescherpt. Zo werd ook de verlofregeling voor Cevdet Y. vorig jaar ingetrokken op last van toenmalig staatssecretaris van Justitie Nebahat Albayrak. Zij reageerde op de hevige emotionele reacties van nabestaanden van de slachtoffers.

Furieus
Maar inmiddels heeft een beroepscommissie voor gedetineerden bepaald dat de zesvoudige moordenaar wel onder begeleiding met verlof mag. Joost Eerdmans van het Burgercomité tegen Onrecht reageerde furieus. 'Iedereen is hier zeer verontwaardigd over, laat staan de nabestaanden. Er mag volgens ons geen verlof zijn voor mensen die levenslang hebben gekregen. Wij vinden zelfs dat moordenaars tijdens hun straf geen verlof zouden moeten hebben. Want hier staat het belang van de samenleving tegenover dat van de dader. Je zou eens naar de wens moeten kijken van de minister, de staatssecretaris en de hele Tweede Kamer die dit ook willen afremmen.'

Eigen afweging
Verdedigers van gedetineerden wijzen erop dat  de minister van Justitie in 2001 zelf toestemming gaf voor de verlofregeling voor Cevdet Y. Het oordeel van de ene minister kan niet zomaar ongedaan worden gemaakt door een andere bewindspersoon, luidt hun argument. Ook Eerdmans stoort zich aan die ontwikkeling. 'Het gevolg van alle commotie die ook nu weer ontstaat is dat de minister op de stoel van de rechter gaat zitten en zijn eigen afweging maakt. Hij merkt namelijk dat de samenleving het niet meer pikt.'

Balans
De discussie toont opnieuw aan dat Nederland nog steeds niet de juiste balans weet te vinden tussen de bescherming van de burgers en heropvoeding van misdadigers. Zo is nu weer een databank opgezet met gegevens van tbs-ers en het risico dat zij voor de maatschappij vormen. Het blijven lapmiddelen die aan de principiële discussie voorbijgaan.