Mieke Janssen-Matthes

Expertise

Interculturele pedagogie, MA

Mieke Janssen-Matthes is transcultureel pedagoog. Na een langdurige periode als docent en coördinator in het voortgezet anderstaligen onderwijs startte zij in 1992 de interculturele pedagogische praktijk MIJAM, waar zij jongeren en opvoeders in wisselende culturen adviseert.

Zij schreef de boeken: Op reis naar Anderland, waarin kinderen op een interactieve manier worden begeleid bij een internationale verhuizing en Het geheim van Anderland voor kinderen die al in het buitenland wonen. Beide boeken zijn ook in het Engels verkrijgbaar. Voor de tieners schreef zij ‘Anderland mail’, ook een interactief boek gebaseerd op hun belevingswereld.

Mieke werkt sinds 1953 met kinderen die te maken krijgen met cultuurwisseling. Ze is zelf grootmoeder in een internationale familie, waarin zes verschillende culturen hun plaats hebben. Recent is haar boek voor volwassenen uitgegeven: ‘Anderland, volwassen verkassen’.

Voor meer informatie over Anderland en bestellen van boeken, ook vanuit het buitenland: www. www.wereldschool.nl /boeken of /voorbereiding

Hoe vaak denk ik niet “Had ik maar een kristallen bol” opdat ik in de toekomst kan kijken, om ouders antwoord te geven op de vraag ”wat zal migratie doen met onze kinderen? Als pedagoog ben je nu eenmaal geen waarzegster en dan moet je in de meningsvorming rekening houden met alle factoren die van invloed zijn op de ontwikkeling van een kind. Denk maar aan eens aan de volgende variabelen, waar een gezin, en dus ook een jong mens, mee te maken krijgt.

De plaats van uitzending, stad of platteland, de behuizing, bijvoorbeeld een compound, een geïsoleerde plek in de bush, of een appartement als je altijd in een huis met tuin woonde. Het verschil in leefstijl dat hierbij hoort. De nieuwe cultuur met een nieuwe taal en het andere klimaat.

Opstelling van de ouders
De opstelling van de ouders; zijn ze eensgezind, vol enthousiasme, of gereserveerd en bezorgd over wat er gaat komen? Of is het een vlucht uit een moeilijke situatie?
Dan de kinderen zelf, hun gezondheid, hun plaats in het gezin, hun eigen karakter en hun motivatie, en vooral hun leeftijd, waardoor ieder de verandering op eigen manier beleeft.

De beschikbaarheid van passend onderwijs, docenten met begrip voor de expat situatie.
Een andere gezinsvorm, soms met inwonend personeel, met eigen opvoedingsideëen, en soms met veel luxe, of juist een grote versobering. Al deze verschillende factoren hebben invloed op het gezin en dus op de kinderen. Dit alles doet wat met je kinderen en werkt door in hun leven. Want:

Het is hoe je het doet
Hoe je als ouders met die veranderingen omgaat en hoe je je eigen ervaringen, gevoel en mening naar je kinderen toe vertaalt en vertolkt, bepaalt voor een belangrijk deel de sfeer en opstelling binnen je gezin. Hier en in het buitenland. Ouders die bang zijn voor onweer hebben vaker kinderen die onweersangst hebben!

Onvermijdelijk
Maak je de keus om te emigreren, om een expatleven aan te gaan, dan zul je zelf, zal je gezin ook veranderen, meer dan wanneer je op dezelfde plek blijft wonen of je eigen cultuur niet verlaat; dat is onvermijdelijk. Je bent in een onomkeerbaar proces terecht gekomen. Daar maken de kinderen ook deel van uit. Het doet wat met je kinderen die hier niet om vroegen!

Fundament
Je dit realiseren, dat niet alleen je eigen wereld gaat veranderen of al veranderd is, misschien wel voor de zoveelste keer, maar dat ook je kinderen, maar dan op hun manier, dit zullen moeten verwerken – en dat alles terwijl je zelf volop in de stress zit,- is het begin van een goed fundament waar kinderen op voort kunnen bouwen. Er wordt iets goeds gedaan.

Hoe kinderen dit beleven en verwerken hangt steeds weer af van de al eerder genoemde invloeden. Hier is dan ook nog het volgende belangrijk: Hoe is de voorbereiding, hoe maken de ouders de vertaalslag en hoeveel begrip tonen ze. Hoe onderhouden ze contact met de rest van de familie.

Flexibel of juist onzeker
Wanneer je kijkt naar je eigen leven, je eigen opstelling, en je naaste omgeving dan zie je hoe verschillend reacties kunnen zijn op dezelfde belevenissen: bijvoorbeeld vaak verkassen, van land naar land. De één ervaart het als geweldig, de ander houdt een leven lang last van onrust of worstelt met onzekerheid om vaste relaties aan te gaan. De één vindt dat zij er flexibel van is geworden, de ander voelt zich onzeker over haar identiteit!

Hieruit blijkt dat de rol van het gezin, de eigen persoonlijkheid, en de sociale omgeving, meer nog dan in het thuisland, in het buitenland belangrijk zijn, maar ook dat ieder mens zijn eigen leven bouwt.

Tot slot nog wat tips voor ouders:
*betrek je kinderen in een zo vroeg mogelijk stadium bij de voorbereiding;
*wek geen valse verwachtingen, blijf reëel in je voorstelling van wat er staat te komen;
*onderschat de taalproblemen niet;
*geef je kinderen kans op zelfstandige verwerking van het vertrek; (zie hiervoor de colofon met mijn boeken),
*houd zelf duidelijk de verantwoordelijkheid – laat je niet beïnvloeden door een kortzichtig of onvolgroeid brein;
*luister naar je kind en sta open voor uitwisseling van gedachten;
*ga er als gezin samen voor, een gezamenlijk avontuur;
*houd elkaar extra in het oog, let op de eerste tekenen van onbehagen en doe er wat aan;
*maak het thuis, dat in het andere land zo belangrijk is, extra gezellig;
*leg uit en verklaar wat niet begrepen wordt op het niveau van het kind;
*laat je kind het geheim van Anderland verantwoord ontdekken en mondig worden in de nieuwe situatie;
*blijf hecht verbonden.

Zo kan opgroeien in het buitenland voor de één een verrijking zijn, voor de ander een straf. Wat het betekent in jouw leven bepaal je grotendeels zelf.

Meer interessante verhalen lezen voor, door en over Nederlanders in het buitenland? Abonneer je dan op het gratis WereldExpat Magazine