Openhartig relaas uit Uruzgan
 
Wat maakt een militair mee die naar Uruzgan wordt uitgezonden? Tot nu toe moeten we dat opmaken uit officiële publicaties van het ministerie van Defensie; schaarse en gecensureerde weblogs, een enkel interview. Het boek 'Soldaat in Uruzgan' is het eerste persoonlijke relaas van een 'gewone' militair in Afghanistan. Defensiespecialist Hans de Vreij las het boek...

"Papa, ben jij een moordenaar?" Vik kijkt opzij. Zijn dochter zit rechtop in haar bed en kijkt hem angstig aan, wachtend op het antwoord. "Natuurlijk niet, Muppet. Hoe kom je daarbij?" "Een kindje uit groep 4 heeft op het schoolplein tegen me gezegd dat je een moordenaar bent, want in Afghanistan heb je mensen doodgeschoten". 
 
Een passage uit het voorwoord van 'Soldaat in Uruzgan'. De schrijver, Niels Roelen, kwam in 2007 een aantal keren in actie in Afghanistan in rechtstreekse confrontaties met de Taliban en andere opstandelingen. Nooit eerder is op zo'n persoonlijke en toegankelijke manier geschreven over wat de gevechtseenheden meemaken in Uruzgan. 
 
Geen jargon
Contacten met de plaatselijke bevolking en het eigen 'thuisfront' van de militairen; gevechten met de Taliban en hun interne radioverkeer dat wordt afgeluisterd, en zelfs een geval van 'eigen vuur' waarbij de ene Nederlandse eenheid met mortieren op een andere schiet. Dit alles beschreven zonder al te veel militair jargon.
 
Roelen heeft qua literaire vorm gekozen voor het verhaal van een fictieve hoofdpersoon, kapitein, Vik de Wildt. In alle details overigens het alter ego van majoor Niels Roelen, die in Uruzgan leiding gaf aan een van de eenheden van de zogeheten Battle Group. Dat zijn de circa 500 mannen en vrouwen van de gevechtseenheden die in Uruzgan zijn om er voor de veiligheid te zorgen. 
 
Hinderlaag
Zowel de fictieve Vik de Wildt als de echte Niels Roelen hebben in Uruzgan de dood in de ogen gekeken. Een fragment uit de beschrijving van een hinderlaag waarin hij met zijn ploeg terecht was gekomen. Van korte afstand worden ze massaal onder vuur genomen: 
 
"In amper een kwartier tijd hebben ze met negen man zo'n tweeduizend kogels verschoten en een stuk of tien handgranaten gegooid. Dat is veel. Ko is geraakt door een kogel die in zijn mitrailleurmagazijn is blijven steken. Pat blijkt in het midden voor op zijn helm te zijn geraakt. In de jas van Brugge zitten kogelgaten onder de oksel, maar zelf is hij niet geraakt." 
 
Springlevend
Het boek is ook eerlijk. Zo beschrijft Roelen dat sommige soldaten tijdens een vuurgevecht letterlijk verstijfd van angst aan de grond genageld blijven staan. Maar levensgevaarlijke situaties brengen ook een andere emotie teweeg: na een moordend vuurgevecht merkt een collega op dat ze veel geluk hebben gehad. Kapitein Vik: 
 
"Misschien dwing je geluk ook wel af. Ik weet het niet. Het gekke is.....hoe zeg ik dit?  Die momenten waren superintens....Eigenlijk heb ik me nog nooit zo springlevend gevoeld als op het moment dat ik dacht dat ik doodging."
 
Niels Roelen is niet bezweken voor de verleiding om breder uit te wijden over de situatie in Uruzgan in de tweede helft van 2007. De beschreven voorwaartse posten Poentjak en Volendam zijn inmiddels opgeheven; de felle gevechten bij het plaatsje Deh Rawod en Sorkh Murghab die hij beschrijft  behoren sinds vorig jaar ook tot het verleden.
 
'Soldaat in Uruzgan' is voorzien van een uitgebreid voorwoord van schrijver Arnon Grunberg die tijdens een bezoek aan Uruzgan door Niels Roelen 'buiten de poort' is begeleid. Delen van het boek hebben hun oorsprong in het officiële landmacht-weblog dat (toen nog ritmeester) Roelen in 2007 heeft bijgehouden.
 

(Niels Roelen. 'Soldaat in Uruzgan'. Uitgeverij Carrera. 271 pagina’s. ISBN 9789048802319)

Link

Niels’ Landmacht Log