Sommige ouders dromen ervan om met hun kinderen een lange wereldreis te maken. Maar is zo’n reis wel mogelijk als de kinderen leerplichtig zijn? De mogelijkheden op een rijtje.

Toen Sebastiaan Gottlieb uit Amsterdam zijn tweeling van 11 jaar wilde meenemen op een reis van een half jaar, vroeg hij de schooldirecteur welke stappen hij moest ondernemen. De directeur antwoordde dat hij twee opties had: het melden bij de leerplichtambtenaar of niet melden. Die laatste optie, zei hij, zou scheve ogen geven bij andere ouders en leerkrachten. Daarom kwam hij met de volgende oplossing: hij deed geen melding bij de gemeente, maar zei tegen ouders en leraren dat Gottlieb toestemming had gekregen van de leerplichtambtenaar. Einde kwestie; Gottlieb kon een half jaar weg met zijn gezin.

Regel
In Nederland zullen weinig schooldirecteuren zijn die zo creatief met de leerplichtwet omgaan als deze man. Hoe kan je dan toch je schoolgaande kinderen meenemen als je de wereld gaat rondreizen?

De regel is: als een ouder een kind meer dan 10 dagen van school wil weghouden, dan moet hij de leerplichtambtenaar in de gemeente waar hij woont om toestemming vragen. De ambtenaar geeft formeel alleen toestemming als er sprake is van ‘gewichtige omstandigheden’, zoals een begrafenis of een bruiloft in het buitenland, of religieuze verplichtingen.

Eigen invulling
In principe is dit het beleid van alle gemeenten in Nederland, maar in de praktijk kan elke ambtenaar zijn eigen invulling geven aan de wet. Volgens Peter Kuchen, voorlichter van de Wereldschool die lespakketten samenstelt voor leerlingen in het buitenland, kijkt een ambtenaar naar verschillende factoren. Hoe goed functioneert de leerling, wat is precies de reden voor het verlof en wat voor soort onderwijs hebben de ouders geregeld voor hun kinderen als ze in het buitenland zijn?

Het gezin Zandhuis uit Lelystad trof het. De leerplichtambtenaar in hun gemeente stemde meteen in toen ze toestemming vroegen om hun leerplichtige dochter mee te nemen op een wereldreis in hun camper (zie VIDEO).

Ouders in Amsterdam hebben minder geluk. Wij geven géén toestemming, zegt Tinka Munnighoff van het Bureau Leerplicht in Amsterdam. Dat is wel eens lastig, beaamt ze. Juist de laatste jaren is het door de levensloopregeling makkelijker geworden om een jaar te gaan rondreizen. En dan is het onlogisch dat ouders hun kinderen niet kunnen meenemen. Ambtenaren in de grote steden hebben daarom vorig jaar nog overleg gehad met het ministerie van Onderwijs, maar het ministerie heeft toen nog eens benadrukt dat de leerplichtwetgeving strikt moet worden nageleefd.

Ook Pieter Schoenmakers van Ingrado, de brancheorganisatie voor de gemeentelijke leerplicht, is duidelijk: een wereldreis is geen geldige reden om te worden ontheven van de leerplicht. Dat het in de praktijk toch gebeurt, komt doordat het gemeentelijk beleid is. Maar volgens hem zouden eigenlijk alle leerplichtambtenaren geen toestemming moeten geven. ‘Het klinkt star, maar we moeten ons in de handen knijpen dat we gebruik mogen maken van het leerrecht. Je hoort vaak ‘Waarom niet, het kind leert op reis toch ook veel?’ Maar er zijn ook veel dingen die het mist, zoals de gedeelde geschiedenis met zijn klas. En waarom is het goed voor een kind dat het de Taj Mahal in India ziet? Dat is vooral vanuit de ouders beredeneerd. In het geval van het meisje dat met haar zeilboot de wereld wil rondzeilen (maar geen toestemming kreeg van de leerplichtambtenaar, red.): het is helemaal niet goed voor een kind om zo lang alleen weg te blijven.’
 
Uitschrijven uit bevolkingsregister
Welke mogelijkheden zijn er als de leerplichtambtenaar een negatief advies geeft? Ouders kunnen hun kinderen uitschrijven uit het gemeentelijk bevolkingsregister. Een leerplichtambtenaar heeft zo geen zeggenschap meer over de leerling. Peter Kuchen van de Wereldschool zegt dat dit regelmatig gebeurt: van de 1200 leerlingen die de Wereldschool begeleidt, gaat zo’n 15 procent op die manier toch naar het buitenland. Het nadeel is wel dat daarmee ook het recht op kinderbijslag en gratis ziektekostenverzekering voor het kind vervalt.

Een andere mogelijkheid is gewoon naar het buitenland gaan en daar geen melding van doen. In dat geval is de schooldirecteur verplicht melding van absentie te doen bij de leerplichtambtenaar, die een proces verbaal kan opmaken. De rechter legt de straf op.
Naast taakstraffen kan er voor spijbelende leerlingen of hun ouders sprake zijn van "geldboetes tot maximaal 2.250 euro. In het uiterste geval volgt bij structureel ongeldig verzuim zelfs een hechtenis". Aldus de website van het Ministerie van Onderwijs.

Foto via flickr/BernieCB

Meer interessante verhalen lezen? Abonneer je op de gratis WereldExpat nieuwsbrief