Op alle ambassades buiten de Europese Unie waren briefstembureaus ingesteld. Nederlanders in het buitenland konden hun stem per brief opsturen. Het tellen van die stemmen en het controleren van de uitslag is de taak van de ambassades. Een verslag uit het Zwitserse Bern.

Op dinsdag werden al meer dan 900 stemmen gecontroleerd door het ambassadepersoneel in Bern. Op verkiezingsdag begonnen ze al om 7:30 om alles op tijd af te krijgen. Commentaar van een medewerkster: 'Wat we allemaal niet over hebben voor de democratie!'

Stemmen per post
Het was een drukke dag geweest voor het ambassadepersoneel. Als een geoliede machine werd door de één de retourenvelop opengemaakt, door de ander de handtekening gecontroleerd en door de volgende het aantal stemmen bijgehouden en het biljet in de stembus gedaan.

'Na Washington hebben wij de meeste registraties ontvangen,' zegt Karin Mössenlechner, voorzitster van het briefstembureau op de ambassade. 'we verwachten dat we op rond de 2000 stemmen uit zullen komen.' Uiteindelijk wordt de 2000 net niet gehaald.

Stemmen op de ambassade
De meeste stemmen zijn via de post binnengekomen. Maar er zijn ook Nederlanders die persoonlijk hun biljet af kwamen geven. 'Het is jaren geleden dat ik de mogelijkheid had om naar een stembureau toe te gaan. Daar maak ik graag gebruik van', vertelt Gerard de Braaf. Wel is het een andere ervaring dan in Nederland, zegt hij. 'Ik heb nu thuis mijn keuze gemaakt en geef hier een dichte envelop af.'

Een andere Nederlander heeft een stempas gekregen van de gemeente Den Haag om te stemmen in Nederland. Volgens hem was dat helemaal niet de bedoeling. Hij is speciaal uit Luzern gekomen in de hoop dat zijn stem alsnog mee zal tellen. Er blijkt in Den Haag iets fout te zijn gegaan, dus de man mag alsnog stemmen bij de ambassade.

Tellen
Het controleren van de stemmen is maar één van de zaken die gedaan moesten worden, legt Karin Mössenlechner uit. Ook moest er worden gekeken of de stemformulieren wel geldig waren. Een kleine vijftig formulieren bleken niet in de stembus terechtgekomen. Bij andere ontbrak een handtekening. En een enkeling stuurde twee stemmen in dezelfde envelop.

Het thuis stemmen bleek ook voor andere problemen gezorgd te hebben. Een aantal stemmers gebruikte niet een rood potlood maar blauw of groen of zwart. Zulke stemmen tellen officiëel niet mee. En wat te denken van de vele tinten rose en bruin? Hoe rood is rood?

Na het openen van de van de stad Bern geleende stembussen is er druk heen en weer gepraat met Den Haag welke formulieren door het verifiëren van ontbrekende informatie - de meisjesnaam van de stemmer bijvoorbeeld - alsnog geaccepteerd konden worden.

Pizza
Het tellen duurde langer dan verwacht. Op een gemiddeld stembureau in Nederland stemmen niet meer dan 1500 mensen en lang niet iedereen gaat stemmen. Dat is een stuk minder werk dan de bijna 2000 stemmen in Bern. De ambassadeur bestelde uiteindelijk maar pizza voor de tellers.

Nadat alle stemmen compleet waren en de uitslag opgemaakt was, las de voorzitster van het briefstembureau de uitslag voor in de hal van de ambassade. Het enige wat toen nog restte, was de uitslagen faxen naar Den Haag, waar ze rond half elf binnenkwamen.

Luister naar een reportage van Tom Buurman vanuit de Nederlandse ambassade: